افراط گرایی در دارالعلوم‌های هرات
پربازدیدترین اخبار (شش ساعت اخیر)

پربازدیدترین اخبار (۲۴ ساعت اخیر)

پربازدیدترین اخبار (هفت روز اخیر)

تجارت خاموش جنسی

- افغان ایرکا

پیام آفتاب
یک‌شنبه 24 جدی 1396

افراط گرایی در دارالعلوم‌های هرات

به دنبال بازداشت یک متهم از دارالعلوم عالی هرات در ماه اسد امسال به اتهام دست داشتن در هراس افکنی، رسانه ها و کاربران شبکه های اجتماعی، مرکزها و مدرسه های دینی را به ترویج افراطیت متهم کرده و خواهان نظارت جدی از این مرکزها شدند. این در حالی است که مسوولان وزارت حج و اوقاف کشور و ریاست معارف هرات پیش از این رویداد از موجودیت نهادهای غیررسمی دینی در هرات ابراز نگرانی کرده بودند. فیض محمد عثمانی وزیر حج و اوقاف کشور دو سال پیش در سفری به ولایت هرات، پذیرفته بود که در مدرسه های غیررسمی دینی هرات، افراط گرایی ترویج می شود و عبدالرزاق احمدی، رئیس معارف هرات نیز صحبت های آقای عثمانی را تأیید کرد. چرا دارالعلوم های هرات به افراط گرایی دینی متهم اند؟ برای واکاوی و یافتن پاسخ به این پرسش، به ۱۱ دارالعلوم در مرکز شهر هرات سر زده و از چگونگی فعالیت آنان خواهان اطلاعات شدیم. در این پژوهش، چند پرسش به عنوان پرسش های کلیدی از مسوولان، استادان و طلبه های دارالعلوم ها مطرح شده و نیز دیدگاه شماری از آگاهان دینی، شهروندان و مسوولان ریاست معارف و ریاست ارشاد، حج و اوقاف هرات گرفته شده است. دارالعلوم هایی که پاسخ گو نیست از مجموع ۱۱ دارالعلومی که از چگونگی فعالیت آن خواهان اطلاعات شدیم، دو دارالعلوم دارالعلوم عالی هرات و دارالعلوم مولانا عبدالرحمن جامی از دادن اطلاعات خودداری کرد و دو دارالعلوم دیگر دارالعلوم هرات و دارالعلوم امام فخرالدین رازی اگرچه مسوولان آن مصاحبه کردند، اما اجازهٔ مصاحبه با استادان و طلبه ها را ندادند. دارالعلوم عالی هرات: این همان دارالعلومی است که مأموران امنیت ملی برای گرفتاری یک متهم وارد آن شدند. دارالعلوم عالی هرات جزء دارالعلوم های خصوصی است و نزدیک به ۵۰ سال سابقهٔ فعالیت دارد. این دارالعلوم توسط مولانا جلیل الله مولوی زاده و پسرانش اداره می شود. مولانا جلیل الله مولوی زاده در زمان حاکمیت طالبان به حیث سرپرست دادگاه عالی و دادستانی کل کار کرده است. او هم چنان در زمان حکومت برهان الدین ربانی، وزیر معارف افغانستان بود. به گزارش خبرگزاری هشدار مولانا جلیل الله مولوی زاده با ملا محمدعمر، رهبر پیشین گروه طالبان ارتباط نزدیک داشته و در نشست های مهم این گروه شرکت کرده است. ظاهراً تمامی افرادی که در این مرکز درس می خوانند با هزینهٔ شخصی مولوی جلیل الله تأمین می شوند. ادعاهایی نیز مبنی بر سرازیرشدن صدها هزار دالر به این مرکز دینی از سوی عربستان وجود دارد، هرچند هیچ منبع مستقلی آن را تأیید نکرد. این مرکز سابقهٔ تکفیر و مرتد شماردن چندین فرد را نیز در کارنامه اش دارد. در آخرین مورد، دارالعلوم هرات، احمدضیا رفعت، استاد دانشگاه کابل را به دلیل چاپ مجموعهٔ شعری رفتن رسیدن نیست متهم به کفرگویی کرد و خواهان اخراج وی از دانشگاه شد. برای انجام مصاحبه با مسوولان و استادان این مرکز چندین بار تلاش کردیم اما تلاش های مان بی نتیجه ماند. نخستین بار پس از آن که وارد ساختمان آن شدیم، فردی با ما مقابل شد و خود را مصطفی احسان، استاد این دارالعلوم معرفی کرد. وی پس از بازجویی، وعده داد که بعد از هماهنگی با مسوولان، زمان مصاحبه را تنظیم می کند اما دو روز بعد هنگامی که دوباره تماس گرفتیم، او جواب رد داد. با اصرار بیشتر او گفت: شما در نقش خبرنگار، کار امنیت ملی را می کنید . مردم محل در مورد این دارالعلوم گفته های متفاوتی دارند. شماری از مردم از این دارالعلوم ابراز رضایت کرده و عملکرد آن را مؤثر دانستند اما برخی دیگر فعالیت های این مرکز دینی را مشکوک خواندند. خواستیم در مورد گمانه های موجود به دارالعلوم عالی هرات با ریاست امنیت ملی این ولایت نیز گفت وگویی داشته باشیم اما مسوولان این اداره گفت که اجازه ندارند در این زمینه گفت وگو کنند. دارالعلوم مولانا عبدالرحمن جامی: این مدرسه در غرب شهر هرات موقعیت دارد. برای دریافت اطلاعات از چگونگی فعالیت آن چندین بار با مسوولان آن تماس گرفتیم اما سرانجام جواب رد دادند. این مرکز نیز به صورت خصوصی فعالیت می کند و جواز فعالیت ندارد. هرچند اطلاعات موثقی از فعالیت این دارالعلوم بدست نیاوردیم، اما باشندگان حوالی این مرکز از چگونگی فعالیت آن انتقاد کردند. آنان گفتند که مسوول این مرکز هر از گاهی در خطبه های نماز جمعه، مردم را علیه نظام فعلی کشور تشویق می کند. یک باشندهٔ محل مشروط بر افشا نشدن اسمش گفت: کسانی که به این دارالعلوم رفت و آمد می کنند، افراد بومی نیستند و این که چه کارهایی انجام می دهند، معلوم نیست. دارالعلوم مولانا عبدالرحمن جامی از جمله دارالعلوم های به شمار می رود که نیازهای مالی آن توسط مردم تمویل می شود. یک باشنده محل گفت: روزهای جمعه در صف های نماز، پتو می گردانند و خواهان پول می شوند، اما چون مردم محل فقیرند، مبلغ آن چنانی جمع نمی شود که تمام مصارف این دارالعلوم را تأمین کند . دارالعلوم هرات: یکی از بزرگترین مرکز دینی در هرات است که در ولسوالی انجیل هرات موقعیت دارد. مسوول این دارالعلوم مفتی محمد سرور نام دارد. وی از مولوی های شناخته شده و مطرح هرات است. هنگامی که وارد خانهٔ مسوول دارالعلوم هرات شدیم، قبل از مصاحبه از ما پرس وجوهایی زیادی کرد و پرسش های مصاحبه را خواست. مسوول دارالعلوم هرات پس از آن که نگاهی به پرسش ها انداخت، ناگهان به یکی از آن گیر داد. آن هم به این پرسش چندی پیش مأموران امنیت ملی به دارالعلوم عالی هرات وارد شدند و یک تن را به اتهام هراس افکنی بازداشت کردند، به نظر شما چنین اتهام هایی به مراکز دینی چقدر واقعیت دارد؟ . آقای سرور به تکرار پرسید که منظور ما از طرح این پرسش چیست و در ادامه افزود: سوال های شما از توان یک خبرنگار بالاست . سرانجام با تلاش های فراوان و بحث و گفت وگو، مسوول دارالعلوم هرات اجازهٔ مصاحبه داد. مولوی سرور اما اجازهٔ ضبط صدا نداد: من جواب می دهم و شما بنویسید . مسوول دارالعلوم هرات گفت که مصارف این مرکز توسط مردم تمویل می شود. این مرکز ۱۲ سال سابقهٔ کاری دارد و اکنون ۵۰۰ طلبهٔ پسر و ۵۰۰ طلبهٔ دختر در آن مصروف فراگیری علوم دینی هستند. ۳۰ استاد در این مرکز وجود دارد که ۱۸ تن آن زنان اند و نصاب آموزشی معارف افغانستان در آن تطبیق می شود. مولوی سرور ادعای ترویج افراط گرایی و تندروی دینی را از سوی مراکز دینی و به ویژه دارالعلوم عالی هرات، رد کرد و گفت که شماری از افراد با مراکز دینی خصومت دارند و شایعه پراکنی می کنند. مولوی محمد سرور پس از آن که به هرسوال به طور مختصر پاسخ داد، در اخیر گفت که برای مصاحبه با استادان و طلبه ها باید ۱۵ روز بعد مراجعه کنیم. باشنده های محل اما از این دارالعلوم به شدت ناراض به نظر می رسند. علی احمد می گوید که برادر کوچکش چندسالی در این دارالعلوم درس خوانده است. وی به نقل از برادرش گفت که در این مرکز تصویرهای خشن و ترسناک صحنه های جنگ به دانش آموزان نشان داده می شود و کسانی را که علیه طالب و داعش می جنگند، کافر می خوانند. وی گفت که باری هشت نفر از اعضای این دارالعلوم به گروه داعش پیوستند و در پی آن برخی از مردم محل به کودکان و جوانان شان اجازه رفتن به این دارالعلوم را ندادند. علی احمد گفت این که هشت نفر از طلبه ها به داعش پیوستند هیچ وقت رسانه ای نشد و دولت هم هیچ واکنشی نشان نداد. یکی دیگر از باشندگان محل نیز گفت که رابطهٔ مردم با دارالعلوم هرات قطع است. او افزود که در گذشته ها مردم در آن جا نمازجماعت می خواندند اما حالا آن ها اجازه نمی دهند که مردم حتی در نماز جماعت اشتراک کنند: کسانی که می خواهند در آن جا وارد شوند یک کارت مخصوص دارند و حتی برای طلبه ها اجازه داده نمی شود که شبانه به خانه های شان بروند. دارالعلوم امام فخرالدین رازی: این مرکز در غرب شهر هرات موقعیت دارد و از جملهٔ مراکز دینی خصوصی است. برای انجام مصاحبه، زیاد تقلا کردیم و آخیر موفق شدیم که با مسوول و یکی از استادان آن وقت مصاحبه کنیم. سیدهاشم شهیدزاده، مسوول دارالعلوم امام فخرالدین رازی می گوید که در این مرکز ۵۰ الی ۶۰ طلبه درس می خوانند. این مرکز نیز به قول مسوولان آن، توسط مردم تمویل می شود. مسوول این مرکز می پذیرد که بعضی مراکز دینی تندرو اند اما می گوید که تلاش می کند جلو نفوذ چنین افرادی را در این مرکز بگیرد. مسوول این مرکز نیز اجازهٔ مصاحبه با استادان و طلبه هایش را نداد. مردم محل اما از این دارالعلوم ابراز رضایت می کنند. بیشتر آنان گفتند که استادان و طلبه های این مرکز دینی هرچند از همان محل نیستند، اما با مردم برخورد ملایمی دارند. به باور کارشناسان، عدم پاسخ گویی دارالعلوم ها ریشه در کارهای پشت پرده و پنهانی آنان دارد. سیدمسعود حسینی، استاد دانشگاه هرات می گوید دلیل عدم پاسخ گویی این دارالعلوم ها می تواند کارهای پشت پرده و پنهانی آنان باشد که می هراسند اگر وارد گفت وگو شوند از لابلای صحبت های شان فاش شود. عزیز نیکیار روزنامه نگار می گوید: یکی از دلایلی که اجازه نمی دهند کسی وارد دارالعلوم ها شود احتمالاً این است که در آن جا آموزش های نظامی وجود دارد: حتی بارها گزارش شده از مدارس دینی سلاح، بمب افکن و ابزار جنگی بدست آمده است . نیکیار افزود که چندی پیش دو طلبهٔ یک مدرسه دینی در هرات به یک پاسگاه امنیتی حمله کرده بودند. امین الله امین، آمر امنیت فرماندهی پولیس هرات با تأیید این خبر گفت: این افراد مربوط به دارالعلوم حضرت علی در ولسوالی گذره بوده که پس از شلیک به یک پاستگاه امنیتی در فلکه اسپین ادی بازداشت شدند. دارالعلوم هایی که ثبت نیستند از جمع ۱۱ دارالعلومی که در این پژوهش به آن پرداخته شده، تنها دارالعلوم فخرالمدارس و دارالعلوم جامع به صورت رسمی و در چهارچوب وزارت معارف فعالیت می کند و سه دارالعلوم دیگر دارالعلوم غیاثیه ، دارالعلوم هرات و احیاء العلوم ثبت شده اند ولی از سوی دولت تمویل نمی شوند و باقی آنان ثبت ریاست معارف و ریاست ارشاد و حج و اوقاف نیستند یا هم از نصاب تعلیمی وزارت معارف پیروی نمی کنند. مسوولان این دارالعلوم ها می گویند که دوست ندارند ریاست معارف در نصاب آنان دخالت کند، زیرا آنان می خواهند به صورت آزادانه و آنچه را که خودشان خوب تشخیص دهند، تدریس کنند. محمد شفیق انصاری مسوول دارالعلوم عالی انصار می گوید که نصاب تعلیمی ریاست معارف در خصوص مراکز دینی محدودیت دارد و از آن جای که مرکز دینی انصار نیازمند تمویل مالی دولت نیست، نظارت و برسی دولت را هم نمی خواهد. ریاست معارف و ریاست حج و اوقاف هرات نیز می پذیرد که شمار زیادی از دارالعلوم های ولایت هرات در این ریاست ثبت نیستند و حاضر هم نمی شوند جواز فعالیت دریافت کنند. عبدالرحمن عزیزی، آمر تعلیمات اسلامی ریاست معارف هرات می گوید که از جمع تمامی مراکز و مدارس دینی در هرات تنها ۳۵ مرکز دینی در ادارهٔ معارف هرات ثبت بوده که تنها پنج مرکز آن خصوصی است. در همین حال، عبدالرزاق احمدی، ثبت نبودن این مراکز دینی را نگران کننده خواند اما افزود که ریاست معارف برای ثبت عمومی این دارالعلوم ها به نیرو و امکانات بیشتر نیاز دارد. مسوولان ریاست ارشاد حج و اوقاف نیز می پذیرند که این اداره توانایی برسی و ارزیابی از چگونگی فعالیت دارالعلوم های خصوصی را ندارد. سید عبدالواحد عاصمی رئیس ادارهٔ حج و اوقاف هرات می گوید که نبود امکانات و کمبود پرسنل سبب شده است که آنان نتوانند جهت ثبت و ارزیابی دارالعلوم های خصوصی اقدام کنند. عربستان، پاکستان و ...؛ منابع مالی دارالعلوم ها؟ با افزایش شمار مراکز و مدارس دینی در هرات، یکی از پرسش های عمده، منابع مالی آنان است. مسوولان دارالعلوم های خصوصی هرات می گویند که منابع مالی آنان توسط مردم تمویل می شود. مرکز علمی صادقیه یکی از این دارالعلوم ها است. مسوول آن می گوید منبع مالی این مرکز از خُمس و ذکات بدست می آید. مسوولان دارالعلوم های انصار ، احیاء العلوم ، امام فخرالدین رازی ، دارالعلوم هرات نیز می گویند که افراد خیر و مردم محل پول مورد نیاز این دارالعلوم ها را می پردازند و بخشی از منبع مالی دارالعلوم غیاثیه نیز به گونه ای توسط دولت و نیم دیگر آن توسط مولوی خداداد صالح، مسوول دارالعلوم پرداخته می شود. اما گفته هایی وجود دارد که اکثر مراکز و مدارس دینی از سوی کشورهای عربستان، پاکستان و ... تمویل می شود و در راستای منافع این کشورها فعالیت می کنند. علی کاوه، جامعه شناس به این باور است که دارالعلوم ها تنها با کمک مردم اکتفا نمی توانند. او معتقد است تعمیرهای بزرگ و اعاشه آنها که به میلیون ها افغانی می رسد، به یک منبع مالی خیلی قوی نیاز دارد. مردم توانایی پرداخت این پول را ندارد. آقای کاوه می گوید شواهد و اسنادی وجود دارد که برخی دارالعلوم ها سالانه از کشورهای و سازمان های خارجی به طور مستقیم یا غی مستقیم پول دریافت می کنند. غلام رسول عبده، آگاه دینی می گوید: منبع مالی دارالعلوم ها می تواند مردم باشد اما ممکن است منابع پنهانی هم وجود داشته باشد. آقای عبده افزود: ملا امامان مساجد معاش بسیار کم دارند، مردم به پرداختن آن غفلت می کنند ولی چطور ممکن است دارالعلومی که به شکل بسیار مفشن ساخته شده و ده ها طالب در آن درس می خوانند و مصرف گزافی هم دارند، اما توسط مردم تمویل شود؟ . آقای عبده گفت احتمال دارد کشورهای خارجی بعضی مراکز دینی را تمویل کنند. سید مسعود حسینی، استاد دانشگاه می گوید که نفع شماری از کشورها به هرج ومرج و اوضاع نابسامان افغانستان گره خورده و ممکن است کشورهای عربی و پاکستان بیشتر مصارف دارالعلوم ها را تمویل کنند و با ترویج مفکوره افراطیت دینی در افغانستان، هرج ومرج و بی نظمی به وجود بیاورند. نگاه این مراکز دینی به هراس افکنی یکی از مهم ترین موضوعاتی که افغانستان همواره از آن آسیب دیده و علما نیز دیدگاه واحدی در آن نداشته اند، هراس افکنی و اعمال گروه های مخالف دولت بوده است. بارها از بلندگوی مساجد و مدارس دینی عملکرد گروه های مخالف دولت توجیه شده است. آیا می شود عملکرد گروه های مخالف دولت را در اسلام توجیه کرد؟ پرسشی است که به منظور یافتن پاسخ از مسوولان، استادان و طلبه های مدارس مطرح شده و دیدگاه های متفاوت به آن ارائه شده است. شماری از مسوولان و استادان و طلبه ها عملکرد گروه های مخالف دولت را خلاف احکام دین اسلام می خوانند و می گویند که اعمال این گروه ها هیچ ربطی به دین اسلام ندارد و این گروه ها از نام اسلام سوءاستفاده می کنند. اما در عین زمان برخی هم دیدگاه روشنی در این رابطه ندارند. مسوول دارالعلوم انصار بعد از مطرح کردن این پرسش می گوید: این سووال را از یک مفتی اعظم بپرسید، چون سووال کلانی است ولی وقتی ما مسلمانیم، وظیفه ما امر به معروف و نهی از منکر است. حکومتی که شعبهٔ امر به معروف و نهی از منکر نداشته باشد، حکومت گفته نمی شود. در همین مملکت ما و شما یک عده ای به خاطر رضای خدا به جمع طالب و داعش پیوسته است، زیرا در بسا موارد در این حکومت ظلم جریان دارد. طلبه های این مرکز نیز اعمال گروه های شورشی را به شکلی توجیه کردند. یکی از طلبه ها گفت: اکنون در افغانستان نیروهای خارجی حضور دارند و در دین اسلام آمده است که در برابر کشورهای متجاوز بجنگید، بناء کسانی که در برابر دولت افغانستان می جنگند، برای اسلام جهاد می کنند . مسوول، استادان و طلبه های درالعلوم جامع، اعمال گروه های دولت را محکوم می کنند. در مدرسه احیاءالعلوم نیز باورها متفاوت است. مسوول این مرکز گروه های شورشی و هراس افکن را نمی پذیرد، اما یکی از استادان این مرکز می گوید: ما مسلمان هستیم و جهاد در اسلام فرض است، تا زمانی که در کشور، بیگانگان حضور داشته باشند یک شمار حق دارند که جهاد کنند. طلبه های آن نیز می گویند که بعضی اهداف گروه های مخالف دولت مطابق احکام دین اسلام است. در دارالعلوم عالی غیاثیه قبل از طرح این پرسش با مورد عجیبی برخوردیم: یکی از استادان این مرکز قبل از مصاحبه به طلبه ها گوشزد کرد که اگر از شما در مورد گروه های شورشی و انتحاری پرسیدند، شما بگویید که در اسلام چنین چیزی توجیه ندارد. در آخر طلبه ها نیز چنین کردند. استادان و مسوول این دارالعلوم نیز گفتند عملکرد گروه های مخالف دولت هیچ ربطی به دین اسلام ندارد. در دارالعلوم های شاه ولی الله دهلوی، صادقیه، فخرالمدارس و امام فخرالدین رازی عملکرد گروه های هراس افکن مردود دانسته می شود. دولت اسلامی و نظام دموکراسی؟ در گفت وگویی که با مسوولان، استادان و طلبه های دارالعلوم ها داشتیم، بیشتر آنان نظام دموکراسی را خلاف دین اسلام دانستند و آن را منشأ به وجود آمدن چالش های عمده عنوان کردند. برخی هم نظام دموکراسی را مهم تراز نظام دین اسلام خواندند و گفتند که اصل این نظام، مشکلی با دین اسلام ندارد اما برخی رفتارها در کشورهای اسلامی خلاف آن چیزی است که در دموکراسی وجود دارد. در دارالعلوم عالی انصار هرسه منبع این گزارش، نظام دموکراسی را در افغانستان به هیچ وجه پذیرفتنی ندانستند و گفتند که در دین اسلام آزادی و محدودیت، هر دو وجود دارد و نیازی به این نظام نیست. در دارالعلوم عالی غیاثیه ضمنی که مسوول و یکی از استادان آن نظام دموکراسی را مشکل ساز نخواندند اما یکی از استادان و طلبه های آن با این نظام به شدت مخالف بودند. آنان گفتند که این نظام باعث به وجود آمدن آزادی های بیش از حد و فحشا در افغانستان شده است. مسوول احیاءالعلوم نیز با موجودیت نظام دموکراسی در افغانستان مشکلی ندارد اما استادان و طلبه های این مرکز دموکراسی را نظام کفری عنوان می کنند و می گویند که باید در افغانستان نظام اصلی اسلامی وجود داشته باشد. در دارالعلوم های صادقیه، جامع، فخرالمدارس، شاه ولی الله دهلوی، امام فخرالدین رازی اصل نظام دموکراسی مشکل عنوان نمی شود. غلام رسول عبده آگاه دینی می گوید: نظام دموکراسی یعنی نظام خداسالاری و در آن تنها مسلمانان می توانند حق داشته باشند و پیروان دیگر ادیان، شهروندان درجه دو به حساب میایند اما در دموکراسی فضای زندگی و مشارکت به صورت مساوی به تمام ادیان و مذاهب می تواند باز باشد. آقای عبده افزود که یک عده به هرپدیدهٔ بیرونی نگاه بدبینانه دارند و بدون این که آمار بدهند و مستند صحبت کنند، از تئوری توطیه و برچسپ استفاده می کنند. کسی که موسیقی را حلال می داند کافر است چندی پیش شماری از علما و دانش آموزان دینی با رهبری مولانا جلیل الله مولوی زاده، مسوول دارالعلوم عالی هرات علیه برنامهٔ ستارهٔ افغان اعتراض کرده و خواستار توقف نشر این برنامه شدند. این علما گفتند که توسط این برنامه فحشا ترویج میابد و بیش ازین نباید اجازه فعالیت به آن داده شود. تمام علمای دینی که در این پژوهش با آنان مصاحبه شده نیز در برابر رسانه ها ادامهٔ همان نارضایتی علما را نشان می دهند. مسوولان، استادان و طلبه های تمام درالعلوم ها می گویند که اکثر رسانه های کشور برای ترویج فحشا و فساد فعالیت می کنند و نشرات آنان به هیچ وجه اسلامی نیست. به باور آنان رسانه ها پروژه های خارجی اند که برای ترویج آزادی های بی قید و شرط در کشور و رقصاندن زنان تلاش می کنند. سیداحمد طلبهٔ دارالعلوم انصار می گوید که اکثر رسانه ها برای ترویج فحشا فعالیت می کند که شمار آن ها از سوی کشورهای خارجی تمویل و دکته می شود. دیدگاه اغلب مسوولان، استادان و طلبه ها در مورد موسیقی نیز موافق نیست. به عقیده آنان موسیقی کاملاً حرام است و رسانه ها حق نشر و پخش موسیقی را ندارند. محمد طارق کریمی استاد دارالعلوم امام فخرالدین رازی می گوید که همهٔ مصارف رسانه ها را غرب می پردازد و آواز و موسیقی نیز از پروژهٔ غربی است که توسط رسانه ها پیش برده می شود. یکی از طلبه های دارالعلوم عالی غیاثیه می گوید که برنامهٔ موسیقی ستاری افغان، فرهنگ مبتذل است و کسانی هم که دنبال آن می رود جوجه های شیطان هستند. وی می گوید که فحشا بیشتر از این چیزی بوده نمی تواند که پسر و دختر مسلمان روی استیژ می رقصد. کسی که موسیقی را حلال بشمارد کافر شده و زن بر او طلاق است. غلام رسول فایز استاد در دارالعلوم انصار می گوید: که موسیقی به طور مطلق در اسلام رد نشده است اما این موسیقی های که در رسانه ها پخش می شود و زن ها لخت و برهنه می رقصند مخالف شرع اسلام است. مسوول دارالعلوم انصار می گوید که ساز و موسیقی حرام است: امروزه زن در تلویزیون می رقصد، یک فاسق در تلویزیون هرچه می خواهد می گوید، سریال های مبتذل در رسانه ها پخش می شود . آگاهان دینی به این باور هستند که رسانه ها چیز جدیدی در این کشور هستند و علمای سنتی با هرچیز جدید مشکل دارند. غلام رسول عبده، آگاه دینی می گوید: برنامه های تلویزیونی و موسیقی چیز طبیعی در جامعه است و مردم با آن حساسیت ندارند. به باور آقای عبده، تمام رسانه ها را عامل فحشا و منکرات دانستن برخواسته از خودخواهی است. وی گفت: رسانه ها بیشتر طبق سلیقه عام نشرات می دهند و بیشترین بننده ها را دارند و خود مردم به این برنامه ها علاقمندند. سعید حقیقی، فعال رسانه ای می گوید گروه ها و افراد، قبل از این که در این رابطه ابراز نظر کنند و در مورد شرعی و غیرشرعی بودن برنامه ها قضاوت کنند، باید نخست به قوانین نافذهٔ کشور مراجعه کنند و وقتی که قوانین نافذه کشور برنامه رسانه ها را غیرشرعی عنوان نمی کند، آزادی بیان و رسانه ها به رسمیت شناخته می شود. به باور آقای حقیقی رسانه ها از دست آوردهای ۱۶ ساله دولت افغانستان، مردم و جامعه جهانی است و توانسته اند به نیازهای مردم پاسخ بگویند. آقای حقیقی افزود: حق یا از طریق رسانه مطالبه می شود یا از طریق سلاح. وقتی رسانه ها چنین فضایی را ایجاد می کند نیازی به گرفتن سلاح و برآمدن به کوه نیست . نهادهای حقوق زن، پروژهٔ غرب است یکی از پرسش های عمده و کلیدی این پژوهش حقوق زن در دین اسلام و مطابقت آن با جامعه امروز افغانستان بوده است. به باور تمامی مصاحبه شوندگان حقوق زن در دین مبین اسلام کاملاً مشخص و واضح شده است اما آنچه که امروز به نام حقوق زن در افغانستان پیاده می شود کاملاً غیر اسلامی است. مصاحبه شوندگان می گویند که زنان نباید به شکل آزاد در رسانه ها حضور پیدا کنند و هم چنان در دین اسلام اجازه داده نشده است که زن و مرد در یک صنف درسی باهم درس بخوانند. اکثر کسانی که در این پژوهش مصاحبه کرده اند، می گویند که زن حق کار، حق تحصیل و حق زندگی دارد اما تحت محدودیت های خاص و قواعد خاص اسلامی که امروز در افغانستان این احکام و قواعد اسلامی کمتر پیاده می شود. یکی از استادان دارالعلوم غیاثیه می گوید که نهادهای برای حقوق زن و خشونت علیه زن و پروژه غرب است. وی تأکید می کند که حضور نهادهای خارجی در کشور اهداف شوم و پنهانی به دنبال دارد و می خواهند در ذهن زنان افغانستان افکار غلط ترزیق کنند: خارجی ها آمده اند که به ما حقوق زن یاد بدهند، در حالی که خواهران و مادران خودشان در بازارها مورد تجاوز آزاد قرار می گیرند . این استاد دارالعلوم عالی غیاثیه اضافه می کند که زنان حق کار دارند اما در شرایط جداگانه و به دور از فضای مردان. وی گفت: زنان حق ندارند کاندید ریاست جمهوری باشند اما در دیگر اداره ها چون پارلمان می توانند مشروط بر این که حجاب را رعایت کنند نه این که صورت خود را آراسته و در کنار مردان بنشینند. وی هم چنان تأکید می کند که خارجی ها می خواهند زنان را تحریک کنند که یک مرد حق ندارد چهار زن بگیرد، در حالی که فلسفهٔ چهار زن در اسلام برای رفع نیازمندی های خود زنان است. در عین زمان یک استاد دیگر دارالعلوم غیاثیه می گوید که اسلام حق زن را چند برابر نسبت به مرد تعیین کرده است. یکی از طلاب این مدرسه می گوید در سورهٔ نور آمده است: زن حق نوشتن را ندارد. سیداحمد طلبه دارالعلوم انصار می گوید که اگر زن با مردها کار کند و شراکت و اشتغال داشته باشد از نظر اسلام رد می شود. از نظر اکثر مسوولان، استادان و طلبه های دارالعلوم ها حضور دختر و پسر نامحرم در یک مکان که مصداق آن صنف های درسی دانشگاه ها می باشد نیز از دید شرعیت و اسلام کاملاً مردود است. سید احمد طلبهٔ دارالعلوم انصار می گوید که یک جا بودن زن و مرد سبب به وجود آمدن فحشا و فساد اخلاقی می شود و نظامی که از سوی وزارت تحصیلات عالی حاکم است قطعاً غیراسلامی است. این دیدگاه اکثر مسوولان، استادان و طلبه های مراکز و مدارس دینی است که دختران و پسران در صورتی که در یک صنف درسی درس بخوانند، گرفتار انحرافات و شهوات نفسانی می شوند. طلبه های دارالعلوم صادقیه می گویند که حضور دختر و پسر در یک صنف درسی مشکل ندارد، اما در صورتی که حجاب اسلامی رعایت شود. غلام رسول عبده، آگاه دینی می گوید که این موضوع بیشتر برخواسته از نگاه جامعه به زنان است. به باور آقای عبده نگاه جامعه افغانستان به زن نگاه جنسی است و بهتر است به جای تغییر جای پسر و دختر، نوع نگاه جامعه به زنان تغییر کند. این آگاه دینی می گوید: اگر قرار باشد مردم با دیدن زن تحریک شوند، بازار و مکان های عمومی بیشتر از دانشگاه ها این فضا را مهیا کرده است. هرات به کجا خواهد رفت؟ با وصف این که روز به روز به شمار مدارس و مراکز دینی در هرات افزوده می شود و این مدارس نیز در بسا موارد دیدگاه تندروانه دارند، آگاهان به این باوراند که ممکن است هرات آینده ناگواری داشته باشد. سید مسعود حسینی استاد دانشگاه می گوید که هرات ظرفیت پرورش مفکوره های تندروانه را دارد و روز به روز در هرات افزایش میابد و کسانی که می خواهند باتوجه به همسایگی ایران و افغانستان جنگ مذهبی به راه بیاندازند، از این فرصت استفاده می کنند. آقای حسینی می گوید که هرات به این همه دارالعلوم و مرکز دینی نیاز ندارد. غلام رسول عبده آگاه دینی نیز به این باور است که ترویج افکار افراطی و تندروانه سبب به وجود آمدن اختلافات شدید در هرات خواهد شد. آقای عبده می گوید هرات به دلیل وجود دو فرقهٔ مذهبی سنی و شیعه از چندین سال بدین سو بیشتر مذهبی شده است. وی می گوید شماری از سنی ها چون به این باور هستند که شیعه های هرات توسط ایران تمویل می شود، دنبال پشتوانه کشورهای عربی می گردند که این کار فضای مداخله دو کشور را در هرات باز کرده است. وی گفت: آنچه خطرناک جلوه می کند، دیدگاه علما است، خصوصاً کسانی که فکر می کنند سنی ها را عربستان و شیعه ها را ایران حمایت می کند که اگر این روال ادامه پیدا کند به نفع هرات نخواهد بود. غلام رسول عبده افزود که مداخلات کشورهای خارجی از جوانان قربانی گرفته و هرات از آن سطح فرهنگی و مدارا و تساهل بیرون خواهد شد. علی کاوه جامعه شناس و استاد دانشگاه می گوید که مدرسه های غیررسمی فرصت خوبی برای رخنه کردن اندیشه های افراط گرایی است و در وضعیت فعلی از این لانه ها به عنوان ابزار استفاده می شود و قطعاً منجر به چالش های زیادی در جامعه خواهد شد. این گفته ها در حالی مطرح می شود که تنها ۳۸ مدرسه دینی در ریاست معارف هرات به ثبت رسیده اما طبق آمار غیررسمی بیش از ۴۰۰ مرکز دینی در هرات وجود دارد. گفتنی است که این تحقیق در ۹ دارالعلوم مرکز شهر و دو دارالعلوم از ولسوالی انجیل صورت گرفته و به مراکز و مدارس دینی دیگر ولسوالی های هرات پرداخته نشده است. - سیدحسن انوری، بابر ایتوک، حمید فرهادی / اطلاعات روز (با تلخیص)

خبر در سایت اصلی


هشتگ:   

افراط

 | 

گرایی

 | 

دارالعلوم‌های

 | 

هرات

 |