بی اعتنایی به تاریخ ادبیات دری دردانشگاه ها

ابتکار جدید طالبان در فصل گرما ،جاسازی بمب در هندوانه+تصاویر

دست رد کره شمالی به آمریکا: درباره برنامه هسته ای خود مذاکره نمی کنیم

تسکین درد قلب به شیوه مرحوم نخودکی

نیمه پنهان ولیعهد جدید/ از حضور خواننده‌های زن در جشن‌های شبانه بن سلمان تا …. + عکس

آزادی مسن ترین زندانی مصری +تصاویر

دولت سوریه ۶۷۲ نفر را از زندانی در دمشق آزاد کرد

به بهانه ۲۰۱۷ سال «بیا حرف بزنیم»/ وقتی گوشه تاریک تنهایی را نور موبایل روشن می‌کند

ابتکار جالب مسلمانان آمریکایی برای گزارش جنایات نفرت آمیز!

توافق «آمریکا و چین» برای خلع سلاح هسته ای کره شمالی

شون اسپایسر: مناقشه اعراب با قطر مساله‌ای خانوادگی است

رویترز جانشینان احتمالی ابوبکرالبغدادی را معرفی کرد

پزشک آمریکایی متهم به آزار جنسی ورزشکاران المپیکی شد

فرانسه دیگر مجوز اکتشاف جدید نفت و گاز صادر نمی کند

واشنگتن عراق و میانمار را از لیست سیاه حذف می کند

کاخ سفید: دیدار ترامپ و پوتین در ماه آینده بعید نیست

کشف مواد مخدر از شاخه فیلیپینی داعش

حمله مشترک رییس سابق پارلمان اروپا به ترامپ، اردوغان و پوتین

فعال قطری: منتظر آشی که انگلیس برای امارات پخته است، باشید

مصرف این موادغذایی کودک از کودک شما نابغه می‌سازد

داعش به‌زودی بیانیه مهمی درباره البغدادی صادر می‌کند

رییس سیا: افشای اطلاعات محرمانه آمریکا رو به افزایش است

دعای روز بیست و نهم ماه مبارک رمضان / انواع رحمت خدا در قرآن

ثروت این ۵ مرد، برابر با دارایی نصف مردم دنیا+اسامی

۲۸ نفر با یک چهره!+عکس

اگر مهمان فطره خود را دهد، آیا از عهده صاحب خانه ساقط می‌ شود؟پاسخ حضرت آیت‌الله خامنه ای

ترور سیاسی روحانی- یادداشتی از ابوالفضل فاتح

یکشنبه در افغانستان و چند کشور اسلامی عید فطر اعلام شد

حمایت همه جانبه چین از روند صلح افغانستان با مدیریت افغان ها

نیلوفر لنگر:ارتباط همسر رئیس جمهور غنی با شرکت لبنانی طرف قرارداد با وزارت شهرسازی شایعه است

دستور وزیر داخله به نیروهای امنیتی برای تامین امنیت کامل مساجد و عیدگاه‌ها

خداحافظی بدون تشریفات وزیر تحصیلات عالی+تصاویر

معاون والی دایکندی برکنار شد

مهدوی‌راد: ما واقعا قرآنی زندگی می‌کنیم؟

خشم امارات از درز شرط های عربستان توسط قطر

دعای وداع با ماه مبارک رمضان

فرستادۀ ویژۀ سازمان ملل خواستار توقف جنگ و خونریزی در روزهای عید فطر شد

آغاز تمرینات تیم ملی زیر ۲۳ سال افغانستان در کابل

40 داعشی در ولایت جوزجان به هلاکت رسید

وزیر خارجۀ چین با هدف تطبیق توافقات نشست شانگهای سرزده وارد کابل شد

نامه سرگشاده مسئول نهاد نو اندیشان وطن به داکتر عبدالله و استاد محقق

اشرف غنی: در امور عدلی و قضایی مداخله نمی کنم

شروط پدرخوانده

آسانژ: خواسته های عربستان از قطر احمقانه است

خسارت گردباد به پهپادهای هسته ای آمریکا

کره شمالی: مرگ دانشجوی آمریکایی اندکی پس از آزادی، ابهام آمیز است

تداوم رسوایی اخلاقی فرماندهان در ارتش آمریکا

سند مداخله پوتین‌به نفع ترامپ

واکنش انگلستان به درخواست های اعراب از قطر

نرخ مبادله پول افغانی در برابر اسعار خارجی/شنبه3 سرطان 1396

مقام امنیتی مالزی توسط تروریست های اندونزی به مرگ تهدید شد

احتمال دفن بیش از ۱۰۰ نفر در رانش زمین در چین

اولین واکنش قطر به فهرست خواسته های عربستان و سه کشور عربی

ماکرون: استقبال از پناهجویان مایه افتخار ماست

افزایش همکاری های آمریکا و هند؛ محور رایزنی ترامپ و مودی

وزیر خارجه آمریکا عید فطر را به مسلمانان تبریک گفت

پیشرفت فناوری‌های جدید: آینده چگونه خواهد بود؟ / یادداشتی از «یاسون آتاناسیادیس» در الجزیره

محکومیت گسترده تلاش ناکام برای حمله به مسجد الحرام

داعش به دنبال ایجاد یک پایگاه قدرت جدید در افغانستان ونفوذ به آسیای مرکزی است

استقبال مردم از برداشتن دیوارهای امنیتی در پایتخت

عناوین مهم روزنامه های امروز افغانستان+تصاویر

وزارت دفاع خواستار ارائه مدارک و اسناد روسیه در مورد ادعای کمک به داعش شد

هشدار طالبان به آمریکا در مورد افزایش نیروهایش در افغانستان

مسکو خواستار توضیح واشنگتن و کابل در مورد کمک به داعش شد

وزارت خارجه دانمارک از تعلیق اعزام نظامیان این کشور به افغانستان خبر داد

رمضان خونین در افغانستان: ۲۱۳ کشته و ۷۱۳ زخمی

نیویارک تایمز: آقای ترامپ! افغانستان اکنون جنگ شما است

آمریکا به ماموریت فرستاده ویژه خود در پاکستان و افغانستان پایان می دهد

مشهد مقدس و حرم رضوی در ۱۶۰ سال پیش+تصاویر

تاکید نماینده حضرت آیت الله سیستانی بر حمایت مالی از مبارزان عراقی و رسیدگی به یتیمان

فوائد انجام نوافل برای انسان ها / دعای روز بیست و هشتم ماه مبارک رمضان

آیا می توان زکات فطریه را به شخص سید داد؟پاسخ حضرت آیت‌الله سیستانی

11 زخمی بر اثر انفجار انتحاری در نزدیکی مسجدالحرام

حامد كرزى در موزیم ملی چین

ترامپ یک میلیاردر را بعنوان سفیر آمریکا در انگلیس معرفی کرد+عکس

افزایش تولید و مصرف انواع مواد مخدر در جهان

کره شمالی: ما هم نمی دانیم دانشجوی آمریکایی چطور مرده است!

زوج کویتی نام دختر خود را «قطر» گذاشتند+ عکس

ویدیو: تمرین کاپیتان تیم ملی فوتبال ایران با کودکان افغانستانی در جنوب تهران

ویدئو:محرومیت 3ساله کریستیانو رونالدو پس از دفاع از مردم فلسطین

تیم فوتسال تلویزیون آرزو قهرمان جام فوتسال رسانه های کشور شد

استادخلیلی: دشمنان خیال خام تفرقه‌افکنی بین افغان‌ها را به گور خواهند برد

همه به جنگل برید! چگونه پنتاگون میلیون ها دلار در افغانستان هزینه می کند

سازمان بهداشت جهانی: شمار مبتلایان به وبا در یمن از ۳۰۰ هزار فراتر می‌رود

سازمان ملل: تولید و مصرف انواع مواد مخدر در جهان افزایش یافته است

«میلاد سالم» هافبک تیم ملی فوتبال افغانستان به الورسبرگ آلمان پیوست

وزارت خارجه روسیه کشته شدن «ابوبکر البغدادی» را تایید کرد

«منار جام» غور كهنسال ترين برج آجری جهان در معرض نابودی+تصاویر

پادشاه پرنده‌ها در هند+عکس

چرا هواپیماها در گرمای شدید قادر به پرواز نیستند؟

۱۹ کشته و زخمی در حملات انتحاری داعش به البغدادی عراق

واکنش داعش به حمله موشکی ایران پس از چهار روز سکوت

اطلاعیه میزان زکات فطره از سوی دفتر آیت الله موحدی نجفی

برداشتن ديوار های سمنتی و موانع از جاده های كابل توسط شاروالی +تصاویر

نمایی متفاوت و زیبا از مراسم افطار روزه‌داران عمانی

لباس بانوان وزنه بردار ایرانی+ عکس

بعد از ترک سیگار چه اتفاقاتی در بدن می افتد؟

لحظه انفجار جاروبرقی پس از مکش سیگار روشن+ویدئو

دوربین مخفی که باعث مرگ یک نفر شد!+ویدئو

میلیونر ورشکسته!

رهبر طالبان:دولت مرکزی شدیدا دچار فساد شده و یک جنگ داخلی در کابل گریزناپذیر است

دوشنبه 8 جوزا 1396 | 9:08

بی اعتنایی به تاریخ ادبیات دری دردانشگاه ها

شفقنا افغانستان-روش مناسب و معمول در دنیا این است که برای فراگیری یک رشته‌ی از دانش، پیش از همه چیز باید به سراغ پیشینه‌ی تاریخی و تاریخ آن رفت تا یک درک و دریافت درست و موثرتر از آن دانش بدست آورد. یادگیری بهتر یک رشته‌ی علمی مستلزم شناخت پیشینه‌ی تاریخی و تاریخ آن رشته‌ی علمی است؛ به همین دلیل است که آغاز بحث‌های علمی و رشته‌های تخصصی با تاریخ و تاریخچه‌ی آن شروع می‌شود. بررسی همین زمینه‌ی تاریخی باعث شده که سرچشمه‌ی بسیا ری از شاخه‌های علمی از یونان سر بر می‌کشد و به سخنان سقراط ، افلاطون و ارستو می‌رسد.
تاریخ ادبیات نیز یکی از رشته‌های علمی است که به بررسی ادبیات یک زبان یا یک سرزمین در گذر زمان می‌پردازد و این بررسی به گونه‌ی است که ریشه‌های دگرگونی و تحول ادبیات و پیوند میان رویدادهای ادبی را روشن می‌سازد. فواید تاریخ ادبیات چند چیز است:1ـ روشن کردن زوایای ناشناخته‌ی ادب و فرهنگ؛ 2ـ بررسی دلایل کامیابی یا ناکامی ادبیات؛ 3ـ آشنایی با جلوه‌های زندگی در دوره‌ های گوناگون؛ 4ـ مرور اندیشه‌های لطیف. هرچند نمی‌توان تمام فواید تاریخ ادبیات را در این چند چیز خلاصه نمود؛ ولی مهم‌ترین فواید تاریخ ادبیات این نکات است.
یکی از مباحث اصلی در دانشگاه های کشور تاریخ ادبیات دری است. یادآور باید شد که منظور از جای خالی دوقرن وسیزده سال تاریخ ادبیات در دانشگاهای کشور، تمام دانشکده‌ها نیست؛ بلکه دانشکده‌های زبان و ادبیات و رشته‌ی زبان و ادبیات دری است؛ چون در دانشکده‌ها و رشته‌های دیگر ضرور و مرتبط نیست. در دانشکده‌های زبان و ادبیات دری، یکی از مضمون‌های اساسی، تاریخ ادبیات دری است که در چند سمستر تدریس می‌شود. تاریخ ادبیات دری از اوستا و زبان و ادبیات آن آغاز شده به ترتیب دوران اشکانیان، ساسانیان، کوشانیان، طاهریان، صفاریان، سامانیان، غزنویان، سلجوقیان، غوریان، مغول‌ها، تیموریان و تاریخ ادبیات معاصرخوانده‌ می‌شود.
در دوران‌های یادشده ادبیات فراز وفرود آن بررسی شده است؛ اما این بررسی دو خالیگاه بسیار بزرگ دارد که شوربختانه تا هنوز پُرنگردیده است. خالیگاه اول که یک بحث خیلی کلان است و مقاله‌ی مفصل می‌طلبد تا کمی بیشتر توضیح داده شود؛ با وجود آن در این جا صرف به این موضوع اشاره‌ای می‌شود تا شاید به نتیجه ای دست یافته شود و روزنه‌ی بازگردد. خالیگاه اول تاریخ ادبیات فارسی دری در سده‌های 11 و 12 است. در درسنامه‌ها و جزوه‌های تاریخ ادبیات دانشگاه‌ها از این دو سده بسیار سطحی گذشته است و این دو سده و کم و کیف جزئیات آن به فراموشی سپرده شده است. در دانشگاه‌ها سیر ادبیات ما از اوستا شروع می‌شود و تا دوران تیموریان هرات که سده‌های نُه و ده را در بر‌می‌گیرد به صورت مرتب تدریس می‌گردد؛ ولی همینکه دوران تیموریان تمام شد، ناگهان تاریخ ادبیات از سده‌های 11 و 12 با اشاره‌ی کوتاه عبور نموده، بحث ادبیات معاصر شروع می‌شود؛ یک پرش عجیب و غریب از روی دوقرن صورت می گیرد. گرچه ممکن است این دو سده دوران فترت ادبی باشد و ادبیات به افول و سقوط رسیده باشد؛ با وجود آن برای فهم ادبیات دری در این دوسده بررسی زمانه و زمینه‌های آن نیاز اساسی است. تا زمانی که تاریخ ادبیات این دوسده کاویده نشود، تاریخ ادبیات دانشگاه‌های ما معیوب است و نامکمل. در این صورت دانشجویان و دانش‌آموختگان رشته زبان و ادبیات دری، بی‌خبر از ادبیات و فراز و فرود آن در این دو سده است؛ در نتیجه یادآور باید شد که در یک خلای بزرگ تاریخ آدبیات به سر می‌بریم. گرچه ممکن است استادان دانشگاه‌ها در جریان تدریس اشاره‌های ضمنی و یادداشت‌های کوچک و پراگنده از این دوره داشته باشند؛ اما این دو قرن نیاز به درس‌های موردی و درسنامه‌های جامع و بحث مفصل و منظم دارد. در این‌جا اصطلاح خیلی زیبای دکترزرین کوب را وام گرفته و می‌توان گفت که «دوقرن سکوت» در تاریخ ادبیات دانشگاه‌های ما، نقض بسیار کلان و غیرقابل پذیرش است که باید این خالیگاه پُرشود.
خالیگاه دوم، تاریخ ادبیات سیزده سال اخیر است که بخش خیلی مهم تاریخ ادبیات معاصر محسوب می‌شود. در دانشگاه‌ها آخرین تاریخ ادبیات که خوانده می‌شود، تاریخ ادبیات معاصر است. دراین درسنامه‌ی دانشگاه‌ها، ادبیات فارسی دری تا سال 1382 بررسی شده است. از سال 1382 تا اکنون سیزده سال گذشته است و در این سیزده سال، ادبیات، آثار ادبی و شیوه‌ی تولید آفریده‌های ادبی با دگرگونی‌های چشم‌گیری روبرو شده است. پس از سال 1382 تحول جدی در تمام عرصه‌ها، بویژه ادبیات و مسایل فرهنگی رخ داده است. بهبود وضعیت امنیتی، سرازیر شدن میزان بلند از کتاب‌های ادبی و ترجمه‌ها از کشورهای‌همسایه، همگانی شدن انترنت و شبکه‌ی اجتماعی، برگزاری نشست‌های ادبی و فرهنگی به صورت دوامدار و سرانجام جو اجتماعی تاثیر مستقیم و زیادی بر ادبیات و آفریده‌های ادبی گذاشته است. به دلیل نبودن تاریخ ادبیات سیزده سال اخیر، ادبیات، آفریده‌های ادبی، دگرگونی و رشد آن ناشناخته باقی مانده است. در سیستم درسی دانشگاه‌های کشورهای دیگر، بحث بروز(آبدیت) بودن و تدریس دانش روز، خیلی مهم پنداشته می‌شود و برای دانشجویان مضامین درسیی جدید تدریس می‌گردد. سیزده سال بی‌خبری از تاریخ ادبیات معاصر در دانشگاه‌های کشورما، نشان دهنده‌ی یک نقض درسیستم آموزشی ما است که می بایست در این باره یک فکری اساسی شود. بررسی وضعیت ادبیات در سیزده سال اخیر از نظر کمی و کیفی یک ضرورت اساسی شمرده می‌شود؛ چون ادبیات آیینه‌ی تمام نمای فرهنگ و زبان یک جامعه، یک تبار و یا یک سرزمین است. از طرف دیگر ناشناخته ماندن این دوره به معنای معیوب ماندن تاریخ ادبیات فارسی دری است و در چنین صورتی هرنوع تحلیل از ادبیات معاصر فارسی دری، ناسنجیده و غیرکارشناسانه است.قابل یاد آوری است که نگاهی گذرا به تاریج ادبیات معاصر کافی نیست؛ بلکه تاریخ ادبیات این سیزده سال، نیازمند یک بحث و تحلیل واقع بینانه، دقیق و سنجیده شده با در نظر داشت آفریده‌های ادبی منظوم و منثور این دوره است.
در فرجام سخن آنچه باید یادآور شد این است که افراد و نهادهای مسوول برای رفع این مشکل لازم است یک اقدام جدی نمایند، وزارت تحصیلات عالی، وزارت معارف، دانشگاه‌ها و استادان که مسئول تدریس این بخش اند، راهکار عملی و دست یافتنی برای حل این موضوع طرح نمایند تا درس ادبیات فارسی دری، در دانشگاه‌های کشور با این دو خلای بزرگ تاریخ ادبیات پیش نروند و دانش‌آموختگان آگاه به تاریخ ادبیات معاضر تربیت شوند، هم اکنون تاریخ ادبیات فارسی دری با دو خالیگاه یاد شده در تمام دارالمعلمین‌های دولتی و خصوصی تدریس می‌شود، با این حساب جمع کثیر از دانشجویان در یک خلای بزرگی معلوماتی قرار می‌گیرند. وقتی که چنین باشد، شناخت درست ادبیات فارسی دری، تحول و دگرگونی آن، عوامل تحول، روشن نمودن زوایای پنهان ادبیات، بررسی عوامل کامیابی و ناکامی آن در دوران‌های یاد شده غیر ممکن می‌شود؛ پس نیاز است که به سراغ این دو قرن و سیزده سال باید رفت و باشناخت آن، فهم‌دقیق و درست تری از ادبیات فارسی دری به دست داد.

محمدباقریان-روزنامه افغانستان

انتهای پیام

www.af.shafaqna.com

 

موضوعات:   منتخب ، دانشگاه ،
از دیگر سایت‌های خبری (RSS Reader)