بی اعتنایی به تاریخ ادبیات دری دردانشگاه ها

عرصه های آکادمیک، اقتصادی و تجاری محور گفتگوی معاون رئیس جمهور با هیئت چینی

افغانستان محور برسی وزرای دفاع انگلیس و آمریکا / ارسال هواپیماهای جاسوسی

تیرباران 3 جوان به اتهام همکاری با دولت و تراشیدن ریش توسط گروه تروریستی طالبان

افزایش قربانیان حمله انتحاری لشکرگاه به 47 کشته و زخمی / طالبان مسئولیت حمله را پذیرفت

وزیر خارجه آمریکا: شاید در آینده نزدیک بتوان با کره‌شمالی مذاکره کرد

مردم آنگولا برای اولین بار در ۳۸ سال گذشته رییس‌جمهور جدید انتخاب می‌کنند

دهها کشته و زخمی در حمله هوایی ائتلاف سعودی به شمال صنعا

سازمان ملل: برجام یکی از مهمترین دستاوردهای دیپلماتیک جهان است

سازمان ملل: ۳۰ هزار نفر از مردم تلعفر در میدان جنگ به دام افتاده‌اند

رییس‌جمهور ونزوئلا از پاپ کمک خواست

یونیسف: بوکوحرام برای انجام عملیات انتحاری ۸۳ کودک را قربانی کرده است

30 کشته و زخمی در انفجار انتحاری لشکرگاه

بازگشت ترامپ به سوی ژنرال ها

استراتژی، بی استراتژی/ رویکرد ترامپ به سیاست

داستان موفقیت آمازون

عکس: پادشاه عربستان سعودی و فرزندش با لباس احرام در ۱۹ سال پیش

رهبر کره‌شمالی دستور داد موشک‌های قاره‌پیمای بیشتری تولید شود

هشدار آمریکا به پاکستان برای حمایت از گروه‌های تروریستی افغانستان

وزیر خارجه ترکیه وارد بغداد شد

ترامپ باز هم به رسانه‌ها حمله‌ور شد

علامت دوست واقعی از دیدگاه امیرمومنان (ع)

اعترافات تکان دهنده تروریست‌ بازداشت شده در بارسلونا

نرخ مبادله پول افغانی در برابر اسعار خارجی/ چهارشنبه 1 سنبله 1396

آلمان در واکنش به راهبرد جدید آمریکا در افغانستان، بلافاصله نیروهای نظامی اعزام نمی کند

شکایت بارسلونا از نیمار

دادگاه عالی هند: خشونت ها علیه کشمیر پایان یابد

علل ورود مصر به صحنه بحران سوریه

در پی حادثه ناو آمریکایی؛ فرماندهی ناوگان هفتم آمریکا برکنار می‌شود

عناوین مهم روزنامه های افغانستان/ چهارشنبه 1 سنبله 1396

رئیس جمهور: پاکستان باید به ندای صلح افغانستان لبیک گوید تا ما به ثبات برسیم

رئیس جمهور: از وطن ومردم خویش قاطعانه دفاع می کند

اشرف غنی: پلان چهارساله امنیتی آماده است/کلمه افراد مسلح غیر مسئول دیگر از میان رفته است

اشرف غنی: قلعه میرویس نیکه را به پول شخصی خویش اعمار خواهد نمود

استراتژی آمریکا در افغانستان: زدودن فقر، سرمایه‌گذاری اقتصادی، تقویت نیروهای امنیتی / ثبات وخودکفایی

کرزی: راهبرد جدید آمریکا علیه منافع ملی افغانستان است

بلومبرگ: اسرائیل برای مقابله با ایران و حزب‌الله، بدنبال لغو توافق آتش‌بس سوریه است

۱۱۴پرسش درباره اعمال حج از حضرت آیت الله صانعی

آمریکا خواستار بازرسی مراکز نظامی ایران شد

مادورو: در آینده نزدیک به روسیه می‌روم

مقابله با نقش ایران، روسیه و چین سیاست جدید ترامپ در افغانستان

فوری : انفجار در غرب کابل

روسیه: تصمیم ترامپ برای افزایش نیرو در افغانستان مفید نیست

وزیر خارجه آلمان: طرفداران اردوغان همسرم را تهدید کرده‌اند

واکنش حیوانات به خورشید گرفتگی در آمریکا

عزاداران امام جواد (ع) با پای پیاده به کاظمین آمدند

استقبال رئیس جمهور از حضور بدون محدودیت نیروهای آمریکایی در افغانستان

طولانی ترین جنگ آمریکابا ۱۶ سال حضور نظامی در افغانستان + تصاویر

پاکستان میزبان بیشترین تعداد پناهندگان در جهان

درخواست برای منع ساخت ربات‌های قاتل

«ادویه طلایی» برای سلامت مردان

بی تحرکی یکی از عوامل مرگ و میر میانسالان

ابهام در ادامه کار رییس جمهور نیجریه پس از ۱۰۴ روز درمان

جنایت «داعش‌کلان» در «بارسلوتزویل»

اتحاد ترکیه و قطر با محور ضدغربی

کره‌شمالی: رزمایش آمریکا و کره‌جنوبی را بی‌ رحمانه تلافی می‌کنیم

پیچ و خم فرایند استیضاح یک رییس‌جمهور در آمریکا

کشته و زخمی شدن ۵ سرباز لبنانی در عرسال

ظهور اِگزوپلیتیک

صربستان همه دیپلمات‌های خود را از مقدونیه فراخواند

تصاویری از خورشید گرفتگی روز گذشته در امریکا

ترامپ: از نیروی نظامی برای ایجاد دموکراسی در دیگر کشورها استفاده نخواهیم کرد

سرکیس نعوم: ترامپ به دنبال تضعیف ایران است نه شکست آن

جانشینان احتمالی پوتین در رهبری روسیه+ تصاویر

لغو قانون«سه طلاقه نمودن زنان مسلمان» در دادگاه عالی هند

رزمایش آمریکا و کره جنوبی عامل تنش‌های تازه در شبه جزیره کره

امام جواد (ع) در مصاف با دوروئیِ اخلاقی و دوگانگیِ رفتاری نوشتاری ازحجت الاسلام هادی سروش

۲۰۰ داعشی در عملیات اخیر هوایی روسیه در سوریه کشته شده‌اند

بارزانی: تحت هیچ فشاری از همه‌پرسی دست نمی‌کشیم

جانشینان احتمالی پوتین در رهبری روسیه+ تصاویر

معاون رئیس جمهور: روند توزیع تذکره الکترونیکی به زودی آغاز می گردد

سخنگوی طالبان اظهارات ترامپ راقدیمی و مبهم خواند

واکنش طالبان به استراتژی ترامپ : افغانستان به گورستانی برای آمریکایی ها تبدیل خواهد شد

سفر رئیس جمهور به قندهار

اختصاص۱۰۰ میلیون یورو برای حمایت از اصلاح‌های عمده‌ در افغانستان توسط اتحادیه اروپا

ماتیس از آمادگی متحدان آمریکا برای اعزام نیروهای نظامی بیشتر در افغانستان خبر داد

نرخ مبادله پول افغانی در برابر اسعار خارجی/ سه شنبه 31 اسد 1396

تیلرسون: طالبان می‌تواند با مذاکره به گروهی قانونی تبدیل شود

ترامپ: درباره تعداد نیروها و یا برنامه های نظامیان حرفی نخواهیم زد/ حمایت از دولت افغانستان برای مقابله با طالبان

انتقاد نمایندگان سنا و حزب دموکرات از راهبرد نظامی ترامپ در افغانستان: جنگی بی انتها

تحلیلگر مسایل افغانستان: طالبان برخورد سخت با آمریکایی‌ها را در دستور کار دارد

عناوین مهم روزنامه های افغانستان / سه شنبه 31 اسد 1396

واگذاری ساخت جاده حلقوی قیصار- لامان با هزینه 90 میلیون دلار به دو شرکت هندی و چینی

انعقاد قرارداد ساخت شاهراه قیصار-لامان به ارزش ۶ میلیارد افغانی

رئیس جمهور غنی، اعتمادنامه سفیر جدید بریتانیا را پذیرفت

گزارش تصویری: مراسم سوگواری شهادت امام جواد(ع) در حرم مطهر امام رضا(ع)

نیکلسون حضور آینده نظامیان آمریکایی را در افغانستان بر اساس شرایط دانست

وزیر خارجه آمریکا: آمریکا برای مذاکرات صلح میان افغانستان وطالبان بدون هیچ پیش شرطی آماده است

موافقت ترامپ با اعزام 4000 نیرو به افغانستان

افزایش نیروهای آمریکایی در افغانستان و هشدار به پاکستان؛ راهبرد جدید ترامپ در قبال افغانستان

نتیجه پایان تحقیقات سازمان ملل: حمله مشترک طالبان و داعش به منطقه شیعه‌نشین میرزاولنگ جنایت جنگی است

ویدئو : مداحی به مناسبت شهادت امام جواد (ع)

استراتژی جدید آمریکا در افغانستان محور گفتگوی وزرای خارجه دو کشور

انفجار در منطقه دیپلمات نشین کابل

یورش نیروهای آمریکایی به دارالعلوم عالی هرات به منظور دستگیری سردسته هراس افکنان

مشخص شدن اسامی تیم فوتبال افغانستان در برابر عمان و اردن

معاون رئیس جمهور: نظام سیاسی "پارلمانی" و "فدرالی" در افغانستان غیر عملی است

صعود بانوی ژرمن و سقوط آمریکا و روسیه در افکار عمومی جهان

محل فرماندهی نیروهای موشکی کره‌شمالی مشخص شد

افشای ثروت شاهزاده سعودی جنجال به پا کرد+ عکس

کشف تونل ۲۵۰ متری داعش در پیشروی نیروهای پلیس در غرب تلعفر

دوشنبه 8 جوزا 1396 | 9:08

بی اعتنایی به تاریخ ادبیات دری دردانشگاه ها

شفقنا افغانستان-روش مناسب و معمول در دنیا این است که برای فراگیری یک رشته‌ی از دانش، پیش از همه چیز باید به سراغ پیشینه‌ی تاریخی و تاریخ آن رفت تا یک درک و دریافت درست و موثرتر از آن دانش بدست آورد. یادگیری بهتر یک رشته‌ی علمی مستلزم شناخت پیشینه‌ی تاریخی و تاریخ آن رشته‌ی علمی است؛ به همین دلیل است که آغاز بحث‌های علمی و رشته‌های تخصصی با تاریخ و تاریخچه‌ی آن شروع می‌شود. بررسی همین زمینه‌ی تاریخی باعث شده که سرچشمه‌ی بسیا ری از شاخه‌های علمی از یونان سر بر می‌کشد و به سخنان سقراط ، افلاطون و ارستو می‌رسد.
تاریخ ادبیات نیز یکی از رشته‌های علمی است که به بررسی ادبیات یک زبان یا یک سرزمین در گذر زمان می‌پردازد و این بررسی به گونه‌ی است که ریشه‌های دگرگونی و تحول ادبیات و پیوند میان رویدادهای ادبی را روشن می‌سازد. فواید تاریخ ادبیات چند چیز است:1ـ روشن کردن زوایای ناشناخته‌ی ادب و فرهنگ؛ 2ـ بررسی دلایل کامیابی یا ناکامی ادبیات؛ 3ـ آشنایی با جلوه‌های زندگی در دوره‌ های گوناگون؛ 4ـ مرور اندیشه‌های لطیف. هرچند نمی‌توان تمام فواید تاریخ ادبیات را در این چند چیز خلاصه نمود؛ ولی مهم‌ترین فواید تاریخ ادبیات این نکات است.
یکی از مباحث اصلی در دانشگاه های کشور تاریخ ادبیات دری است. یادآور باید شد که منظور از جای خالی دوقرن وسیزده سال تاریخ ادبیات در دانشگاهای کشور، تمام دانشکده‌ها نیست؛ بلکه دانشکده‌های زبان و ادبیات و رشته‌ی زبان و ادبیات دری است؛ چون در دانشکده‌ها و رشته‌های دیگر ضرور و مرتبط نیست. در دانشکده‌های زبان و ادبیات دری، یکی از مضمون‌های اساسی، تاریخ ادبیات دری است که در چند سمستر تدریس می‌شود. تاریخ ادبیات دری از اوستا و زبان و ادبیات آن آغاز شده به ترتیب دوران اشکانیان، ساسانیان، کوشانیان، طاهریان، صفاریان، سامانیان، غزنویان، سلجوقیان، غوریان، مغول‌ها، تیموریان و تاریخ ادبیات معاصرخوانده‌ می‌شود.
در دوران‌های یادشده ادبیات فراز وفرود آن بررسی شده است؛ اما این بررسی دو خالیگاه بسیار بزرگ دارد که شوربختانه تا هنوز پُرنگردیده است. خالیگاه اول که یک بحث خیلی کلان است و مقاله‌ی مفصل می‌طلبد تا کمی بیشتر توضیح داده شود؛ با وجود آن در این جا صرف به این موضوع اشاره‌ای می‌شود تا شاید به نتیجه ای دست یافته شود و روزنه‌ی بازگردد. خالیگاه اول تاریخ ادبیات فارسی دری در سده‌های 11 و 12 است. در درسنامه‌ها و جزوه‌های تاریخ ادبیات دانشگاه‌ها از این دو سده بسیار سطحی گذشته است و این دو سده و کم و کیف جزئیات آن به فراموشی سپرده شده است. در دانشگاه‌ها سیر ادبیات ما از اوستا شروع می‌شود و تا دوران تیموریان هرات که سده‌های نُه و ده را در بر‌می‌گیرد به صورت مرتب تدریس می‌گردد؛ ولی همینکه دوران تیموریان تمام شد، ناگهان تاریخ ادبیات از سده‌های 11 و 12 با اشاره‌ی کوتاه عبور نموده، بحث ادبیات معاصر شروع می‌شود؛ یک پرش عجیب و غریب از روی دوقرن صورت می گیرد. گرچه ممکن است این دو سده دوران فترت ادبی باشد و ادبیات به افول و سقوط رسیده باشد؛ با وجود آن برای فهم ادبیات دری در این دوسده بررسی زمانه و زمینه‌های آن نیاز اساسی است. تا زمانی که تاریخ ادبیات این دوسده کاویده نشود، تاریخ ادبیات دانشگاه‌های ما معیوب است و نامکمل. در این صورت دانشجویان و دانش‌آموختگان رشته زبان و ادبیات دری، بی‌خبر از ادبیات و فراز و فرود آن در این دو سده است؛ در نتیجه یادآور باید شد که در یک خلای بزرگ تاریخ آدبیات به سر می‌بریم. گرچه ممکن است استادان دانشگاه‌ها در جریان تدریس اشاره‌های ضمنی و یادداشت‌های کوچک و پراگنده از این دوره داشته باشند؛ اما این دو قرن نیاز به درس‌های موردی و درسنامه‌های جامع و بحث مفصل و منظم دارد. در این‌جا اصطلاح خیلی زیبای دکترزرین کوب را وام گرفته و می‌توان گفت که «دوقرن سکوت» در تاریخ ادبیات دانشگاه‌های ما، نقض بسیار کلان و غیرقابل پذیرش است که باید این خالیگاه پُرشود.
خالیگاه دوم، تاریخ ادبیات سیزده سال اخیر است که بخش خیلی مهم تاریخ ادبیات معاصر محسوب می‌شود. در دانشگاه‌ها آخرین تاریخ ادبیات که خوانده می‌شود، تاریخ ادبیات معاصر است. دراین درسنامه‌ی دانشگاه‌ها، ادبیات فارسی دری تا سال 1382 بررسی شده است. از سال 1382 تا اکنون سیزده سال گذشته است و در این سیزده سال، ادبیات، آثار ادبی و شیوه‌ی تولید آفریده‌های ادبی با دگرگونی‌های چشم‌گیری روبرو شده است. پس از سال 1382 تحول جدی در تمام عرصه‌ها، بویژه ادبیات و مسایل فرهنگی رخ داده است. بهبود وضعیت امنیتی، سرازیر شدن میزان بلند از کتاب‌های ادبی و ترجمه‌ها از کشورهای‌همسایه، همگانی شدن انترنت و شبکه‌ی اجتماعی، برگزاری نشست‌های ادبی و فرهنگی به صورت دوامدار و سرانجام جو اجتماعی تاثیر مستقیم و زیادی بر ادبیات و آفریده‌های ادبی گذاشته است. به دلیل نبودن تاریخ ادبیات سیزده سال اخیر، ادبیات، آفریده‌های ادبی، دگرگونی و رشد آن ناشناخته باقی مانده است. در سیستم درسی دانشگاه‌های کشورهای دیگر، بحث بروز(آبدیت) بودن و تدریس دانش روز، خیلی مهم پنداشته می‌شود و برای دانشجویان مضامین درسیی جدید تدریس می‌گردد. سیزده سال بی‌خبری از تاریخ ادبیات معاصر در دانشگاه‌های کشورما، نشان دهنده‌ی یک نقض درسیستم آموزشی ما است که می بایست در این باره یک فکری اساسی شود. بررسی وضعیت ادبیات در سیزده سال اخیر از نظر کمی و کیفی یک ضرورت اساسی شمرده می‌شود؛ چون ادبیات آیینه‌ی تمام نمای فرهنگ و زبان یک جامعه، یک تبار و یا یک سرزمین است. از طرف دیگر ناشناخته ماندن این دوره به معنای معیوب ماندن تاریخ ادبیات فارسی دری است و در چنین صورتی هرنوع تحلیل از ادبیات معاصر فارسی دری، ناسنجیده و غیرکارشناسانه است.قابل یاد آوری است که نگاهی گذرا به تاریج ادبیات معاصر کافی نیست؛ بلکه تاریخ ادبیات این سیزده سال، نیازمند یک بحث و تحلیل واقع بینانه، دقیق و سنجیده شده با در نظر داشت آفریده‌های ادبی منظوم و منثور این دوره است.
در فرجام سخن آنچه باید یادآور شد این است که افراد و نهادهای مسوول برای رفع این مشکل لازم است یک اقدام جدی نمایند، وزارت تحصیلات عالی، وزارت معارف، دانشگاه‌ها و استادان که مسئول تدریس این بخش اند، راهکار عملی و دست یافتنی برای حل این موضوع طرح نمایند تا درس ادبیات فارسی دری، در دانشگاه‌های کشور با این دو خلای بزرگ تاریخ ادبیات پیش نروند و دانش‌آموختگان آگاه به تاریخ ادبیات معاضر تربیت شوند، هم اکنون تاریخ ادبیات فارسی دری با دو خالیگاه یاد شده در تمام دارالمعلمین‌های دولتی و خصوصی تدریس می‌شود، با این حساب جمع کثیر از دانشجویان در یک خلای بزرگی معلوماتی قرار می‌گیرند. وقتی که چنین باشد، شناخت درست ادبیات فارسی دری، تحول و دگرگونی آن، عوامل تحول، روشن نمودن زوایای پنهان ادبیات، بررسی عوامل کامیابی و ناکامی آن در دوران‌های یاد شده غیر ممکن می‌شود؛ پس نیاز است که به سراغ این دو قرن و سیزده سال باید رفت و باشناخت آن، فهم‌دقیق و درست تری از ادبیات فارسی دری به دست داد.

محمدباقریان-روزنامه افغانستان

انتهای پیام

www.af.shafaqna.com

 

موضوعات:   منتخب ، دانشگاه ،
از دیگر سایت‌های خبری (RSS Reader)