بی اعتنایی به تاریخ ادبیات دری دردانشگاه ها

پاپ: خدا همجنسگرایان را خلق کرده و آنها را همان‌طور که هستند دوست می‌دارد

دعاى روز ششم ماه رمضان

شغل جدید باراک اوباما چیست؟

گزارش افطاری رییس جمهور با کارکنان تنظیف شاروالی کابل+تصاویر

نظرسنجی: ۸۲ درصد آلمانی‌ها آمریکا را شریک قابل اعتمادی نمی‌دانند

تیراندازی به عابران در شهر مارسی فرانسه

چگونه ۱۲۰ سال عمر کنیم؟

حضور ترامپ در مراسم تحلیف رییس جدید سیا

چین قانون تک فرزندی را لغو می کند

گل دادن پوتین به مرکل حاشیه ساز شد

تازه ترین عکس ولیعهد برکنار شده عربستان+ عکس

طالبان در چشم دولت چند دسته اند؟ کوتاه از سخیداد هاتف

آیا این حذف تدریجی جنرال مراد است؟

طالبان هشدار داد : ادارات دولتی و نیروهای خارجی در کابل را می زنیم

50 درصد از امریکایی‌ها قادر به تامین معیشت خود نیستند

انهدام 9 کارخانه تولید موادمخدر در نیمروز

وقوع دو انفجار در ننگرهار

رم، کثیف‌ترین شهر اروپا!

مواد مذاب آتشفشان هاوایی به اقیانوس آرام رسید

مجله فوربز، قدرتمندترین افراد جهان در سال ۲۰۱۸ را معرفی کرد!+تصاویر

کسانی که رژیم غذایی سالم دارند، دارای مغز بزرگتری هستند

نتایج ۱۰۳ مرکز رای‌گیری در ۵ استان عراق لغو شد

عایدات کشت خشخاش به جیب که می رود؟ دولت یا تروریستها؟

گرانترین خوردنیهای دنیا+تصاویر

شش بیلیون دلار عایدات مواد مخدر در سال 2017

تصاویری از حال و هوای ماه مبارک رمضان در مناطق شیعه نشین عربستان!

سومین سفارت خارجی در قدس امروز افتتاح می‌شود

دانش در پاسخ به تهدید طالبان: سرکوب تروریستان اولین هدف حکومت است/ طالبان هشدار داده اند که مراکزی در کابل را هدف قرار خواهند داد

دریاچه نمک آب تخار پس از ۶ ماه تخریب شد

اجرای نمایشنامه‌ «ولپن»توسط گروه «سرخ و سفید» در کابل+تصاویر

جنرال کشته‌شده پاکستانی در خاک افغانستان فرمانده طالبان برآمد!

21 هزار افغانی از هر موتر باری/بخشنامه جدید گمرک سیار طالبان در غور

روند توزیع ۳۴۰۰۰۰ جلد کتاب درسی برای مکاتب کابل آغاز شد

توافق علمای افغانستان و پاکستان بر نشست مشترک برای صلح

شبکه های تلویزیونی افغانستان به زودی دیجیتال می شود

۱۰ میلیون افغانی خسارت حمله طالبان به گمرک فراه

کمیسیون انتخابات: هر ولایت یک حوزه انتخاباتی است

صلاح قابل مقایسه با رونالدو است؟

جایزه پی چی چی و کفش طلا به مسی رسید

طرح ویژه مسی برای خداحافظی با اینیستا

افزایش ۳۶ درصدی بازگشت مهاجران به افغانستان

بمباران موشکی فرودگاه جازان عربستان توسط نیروهای یمنی

نرخ اسعار خارجی در مقابل پول افغانی / دوشنبه ۳۱ ثور ۱۳۹۷

آوارگی هزاران ترکمن در شمال افغانستان به دلیل حضور شبه نظامیان

اجرستان غزنی تحت کنترل نیروهای امنیتی

پیروزی مادورو در انتخابات ریاست‌جمهوری ونزوئلا

کمیته قـوانین کابینه طرح قانون امور ذاتی سـربازان را تایید کرد

کمیسیون حقوق بشر: در محل حمله هوایی دولت به دشت ارچی شماری از اعضای طالبان حضور داشتند

امـــروز؛ آخرین‌ روزِ کارِ قـانونیِ رییس‌جمهورغنی

عملیات‌‎های نیروهای هوایی و کماندو افزایش می یابد

اردوی ملی در کنار وظایف خود، به آسیب دیدگان حوادث طبیعی نیز رسیدگی می کند

طالبان در بادغیس: معلمان و مدیران مکاتب ریش بگذارند و دانش آموزان هم مندیل بزنند

جنرال دوستم به زودی به کشور باز می گردد

روسیه: 40 درصد قلمرو افغانستان در کنترل طالبان است؛ امریکا به صورت مستقیم با طالبان وارد گفتگو شود

سقوط یک جرثقیل دیگر در مسجدالحرام + تصاویر

وزارت امور خارجه آمریکا: آمریکا نتایج انتخابات ونزوئلا را به رسمیت نمی شناسد

مجلس سنا پیمان امنیتی افغانستان با امریکا و ناتو را بررسی می‌کند

حضور یک دختر غمگین در مراسم ازدواج سلطنتی!+تصاویر

همسر “محمد بن‌سلمان” کیست؟+عکس

انسان چیست وعلی در برابر این انسان کیست؟

دعاى روز پنجم ماه مبارک رمضان

ویدیو: چرا در افغانستان فقط ناراحتی قوم پشتون در نظر گرفته می شود؟

محکومیت اسرائیل در شورای حقوق بشر سازمان ملل گامی مهم درجهت بسیج افکار عمومی علیه این رژیم است

اسکای نیوز: مقتدا صدر پیشنهاد باقی ماندن العبادی در سمت نخست وزیری را مطرح کرده است

با شکم خالی ورزش نکنید!

فاش گویی شاهزاده سعودی درباره بن سلمان

درد دلهای اولین فوق تخصص(فلوشیب) گوش و حلق و بینی افغانستان؛ به هیچ کس رشوه ندادم، آمده ام تا خدمت کنم!

نیکلسون: مسیر اصلی ورود داعش به افغانستان از پاکستان است

بازداشت شماری از مهاجران و قاچاقبران توسط پولیس یونان

گاردین: اروپا در برابر ترامپ یک جبهه ی واحد تشکیل می دهد

۳ سال زندان برای دیپلمات هندی متهم به جاسوسی برای پاکستان

گزارشگران بدون مرز: طی دو سال گذشته، ۳۶ خبرنگار در افغانستان کشته شدند

علت مرگ هیتلر از روی دندان او کشف شد!+تصویر

پیو: 80 درصد مسلمانان آمریکا روزه می گیرند

مقام آلمانی خواستار به رسمیت شناختن دین اسلام از سوی دولت این کشور شد

حزب حرکت اسلامی ملی:نام سایر اقوام در شناسنامه‌های الکترونیکی باید درج شود

بیش از 300 مرکز ثبت نام رای دهندگان در ولسوالی‌ها بسته است

تخریب ۹ کارخانه تولید موادمخدر در نیمروز

جنرال بلند پایه پاکستانی در افغانستان کشته شد

بررسی جدید نشان می‌دهد: کودکان آمریکایی بیشتر از نظامیان کشته می‌شوند

وقتی ترامپ نام همسرش را اشتباه می نویسد+ عکس

فرضیه های محتمل درمورد ناپدید شدن ولیعهد سعودی

پنتاگون: تلاش روسیه برای مقابله با تروریسم در مرزهای خود کافی نیست

حاصلات گیلاس در سمنگان بی‌پیشینه است

همه چیز درباره “هری” شاهزاده جنجالی انگلیس+تصاویر

با این چند روش ساده از تشنگی در ماه رمضان جلوگیری کنید!

تصاویری از مسجد النبی(ص) در ماه مبارک رمضان

نیویورک تایمز: نقش عرب ها در پیروزی ترامپ در انتخابات آمریکا چه بود؟

دو تروریست ماین‌گذار در غزنی بازداشت شد

حملات گروهی تروریستان به شهر مزارشریف خنثی شد

دیدار رییس جمهورغنی بامعاون اول در ترکیه؛آیا جنرال به کابل باز می گردد!

افغانستان کشور بی رقیب منطقه در تروریزم پذیری

منیره یوسف زاده معاون والی کابل شد

تغییرات ساده در سبک زندگی بیماری های مفاصل را بهبود می بخشد

حاشیه راندن مسلمانان در دانمارک با وضع قوانین جدید/ از ممنوعیت برقع و نقاب تا پوشش روسری و سربند

چگونه هم می توان روزه گرفت، هم ورزش کرد؟

لیگ ترکیه؛نایب قهرمانی فنرباغچه و قهرمانی گالاتاسرای

چلسی قهرمان جام حذفی انگلیس شد

آخرین دیدار این فصل لالیگا؛ پیش بازی بارسلونا – رئال سوسیداد

ویدیو: شکار مارعظیم الجثه توسط دو کودک!

دوشنبه 8 جوزا 1396 | 9:08

بی اعتنایی به تاریخ ادبیات دری دردانشگاه ها

شفقنا افغانستان-روش مناسب و معمول در دنیا این است که برای فراگیری یک رشته‌ی از دانش، پیش از همه چیز باید به سراغ پیشینه‌ی تاریخی و تاریخ آن رفت تا یک درک و دریافت درست و موثرتر از آن دانش بدست آورد. یادگیری بهتر یک رشته‌ی علمی مستلزم شناخت پیشینه‌ی تاریخی و تاریخ آن رشته‌ی علمی است؛ به همین دلیل است که آغاز بحث‌های علمی و رشته‌های تخصصی با تاریخ و تاریخچه‌ی آن شروع می‌شود. بررسی همین زمینه‌ی تاریخی باعث شده که سرچشمه‌ی بسیا ری از شاخه‌های علمی از یونان سر بر می‌کشد و به سخنان سقراط ، افلاطون و ارستو می‌رسد.
تاریخ ادبیات نیز یکی از رشته‌های علمی است که به بررسی ادبیات یک زبان یا یک سرزمین در گذر زمان می‌پردازد و این بررسی به گونه‌ی است که ریشه‌های دگرگونی و تحول ادبیات و پیوند میان رویدادهای ادبی را روشن می‌سازد. فواید تاریخ ادبیات چند چیز است:1ـ روشن کردن زوایای ناشناخته‌ی ادب و فرهنگ؛ 2ـ بررسی دلایل کامیابی یا ناکامی ادبیات؛ 3ـ آشنایی با جلوه‌های زندگی در دوره‌ های گوناگون؛ 4ـ مرور اندیشه‌های لطیف. هرچند نمی‌توان تمام فواید تاریخ ادبیات را در این چند چیز خلاصه نمود؛ ولی مهم‌ترین فواید تاریخ ادبیات این نکات است.
یکی از مباحث اصلی در دانشگاه های کشور تاریخ ادبیات دری است. یادآور باید شد که منظور از جای خالی دوقرن وسیزده سال تاریخ ادبیات در دانشگاهای کشور، تمام دانشکده‌ها نیست؛ بلکه دانشکده‌های زبان و ادبیات و رشته‌ی زبان و ادبیات دری است؛ چون در دانشکده‌ها و رشته‌های دیگر ضرور و مرتبط نیست. در دانشکده‌های زبان و ادبیات دری، یکی از مضمون‌های اساسی، تاریخ ادبیات دری است که در چند سمستر تدریس می‌شود. تاریخ ادبیات دری از اوستا و زبان و ادبیات آن آغاز شده به ترتیب دوران اشکانیان، ساسانیان، کوشانیان، طاهریان، صفاریان، سامانیان، غزنویان، سلجوقیان، غوریان، مغول‌ها، تیموریان و تاریخ ادبیات معاصرخوانده‌ می‌شود.
در دوران‌های یادشده ادبیات فراز وفرود آن بررسی شده است؛ اما این بررسی دو خالیگاه بسیار بزرگ دارد که شوربختانه تا هنوز پُرنگردیده است. خالیگاه اول که یک بحث خیلی کلان است و مقاله‌ی مفصل می‌طلبد تا کمی بیشتر توضیح داده شود؛ با وجود آن در این جا صرف به این موضوع اشاره‌ای می‌شود تا شاید به نتیجه ای دست یافته شود و روزنه‌ی بازگردد. خالیگاه اول تاریخ ادبیات فارسی دری در سده‌های 11 و 12 است. در درسنامه‌ها و جزوه‌های تاریخ ادبیات دانشگاه‌ها از این دو سده بسیار سطحی گذشته است و این دو سده و کم و کیف جزئیات آن به فراموشی سپرده شده است. در دانشگاه‌ها سیر ادبیات ما از اوستا شروع می‌شود و تا دوران تیموریان هرات که سده‌های نُه و ده را در بر‌می‌گیرد به صورت مرتب تدریس می‌گردد؛ ولی همینکه دوران تیموریان تمام شد، ناگهان تاریخ ادبیات از سده‌های 11 و 12 با اشاره‌ی کوتاه عبور نموده، بحث ادبیات معاصر شروع می‌شود؛ یک پرش عجیب و غریب از روی دوقرن صورت می گیرد. گرچه ممکن است این دو سده دوران فترت ادبی باشد و ادبیات به افول و سقوط رسیده باشد؛ با وجود آن برای فهم ادبیات دری در این دوسده بررسی زمانه و زمینه‌های آن نیاز اساسی است. تا زمانی که تاریخ ادبیات این دوسده کاویده نشود، تاریخ ادبیات دانشگاه‌های ما معیوب است و نامکمل. در این صورت دانشجویان و دانش‌آموختگان رشته زبان و ادبیات دری، بی‌خبر از ادبیات و فراز و فرود آن در این دو سده است؛ در نتیجه یادآور باید شد که در یک خلای بزرگ تاریخ آدبیات به سر می‌بریم. گرچه ممکن است استادان دانشگاه‌ها در جریان تدریس اشاره‌های ضمنی و یادداشت‌های کوچک و پراگنده از این دوره داشته باشند؛ اما این دو قرن نیاز به درس‌های موردی و درسنامه‌های جامع و بحث مفصل و منظم دارد. در این‌جا اصطلاح خیلی زیبای دکترزرین کوب را وام گرفته و می‌توان گفت که «دوقرن سکوت» در تاریخ ادبیات دانشگاه‌های ما، نقض بسیار کلان و غیرقابل پذیرش است که باید این خالیگاه پُرشود.
خالیگاه دوم، تاریخ ادبیات سیزده سال اخیر است که بخش خیلی مهم تاریخ ادبیات معاصر محسوب می‌شود. در دانشگاه‌ها آخرین تاریخ ادبیات که خوانده می‌شود، تاریخ ادبیات معاصر است. دراین درسنامه‌ی دانشگاه‌ها، ادبیات فارسی دری تا سال 1382 بررسی شده است. از سال 1382 تا اکنون سیزده سال گذشته است و در این سیزده سال، ادبیات، آثار ادبی و شیوه‌ی تولید آفریده‌های ادبی با دگرگونی‌های چشم‌گیری روبرو شده است. پس از سال 1382 تحول جدی در تمام عرصه‌ها، بویژه ادبیات و مسایل فرهنگی رخ داده است. بهبود وضعیت امنیتی، سرازیر شدن میزان بلند از کتاب‌های ادبی و ترجمه‌ها از کشورهای‌همسایه، همگانی شدن انترنت و شبکه‌ی اجتماعی، برگزاری نشست‌های ادبی و فرهنگی به صورت دوامدار و سرانجام جو اجتماعی تاثیر مستقیم و زیادی بر ادبیات و آفریده‌های ادبی گذاشته است. به دلیل نبودن تاریخ ادبیات سیزده سال اخیر، ادبیات، آفریده‌های ادبی، دگرگونی و رشد آن ناشناخته باقی مانده است. در سیستم درسی دانشگاه‌های کشورهای دیگر، بحث بروز(آبدیت) بودن و تدریس دانش روز، خیلی مهم پنداشته می‌شود و برای دانشجویان مضامین درسیی جدید تدریس می‌گردد. سیزده سال بی‌خبری از تاریخ ادبیات معاصر در دانشگاه‌های کشورما، نشان دهنده‌ی یک نقض درسیستم آموزشی ما است که می بایست در این باره یک فکری اساسی شود. بررسی وضعیت ادبیات در سیزده سال اخیر از نظر کمی و کیفی یک ضرورت اساسی شمرده می‌شود؛ چون ادبیات آیینه‌ی تمام نمای فرهنگ و زبان یک جامعه، یک تبار و یا یک سرزمین است. از طرف دیگر ناشناخته ماندن این دوره به معنای معیوب ماندن تاریخ ادبیات فارسی دری است و در چنین صورتی هرنوع تحلیل از ادبیات معاصر فارسی دری، ناسنجیده و غیرکارشناسانه است.قابل یاد آوری است که نگاهی گذرا به تاریج ادبیات معاصر کافی نیست؛ بلکه تاریخ ادبیات این سیزده سال، نیازمند یک بحث و تحلیل واقع بینانه، دقیق و سنجیده شده با در نظر داشت آفریده‌های ادبی منظوم و منثور این دوره است.
در فرجام سخن آنچه باید یادآور شد این است که افراد و نهادهای مسوول برای رفع این مشکل لازم است یک اقدام جدی نمایند، وزارت تحصیلات عالی، وزارت معارف، دانشگاه‌ها و استادان که مسئول تدریس این بخش اند، راهکار عملی و دست یافتنی برای حل این موضوع طرح نمایند تا درس ادبیات فارسی دری، در دانشگاه‌های کشور با این دو خلای بزرگ تاریخ ادبیات پیش نروند و دانش‌آموختگان آگاه به تاریخ ادبیات معاضر تربیت شوند، هم اکنون تاریخ ادبیات فارسی دری با دو خالیگاه یاد شده در تمام دارالمعلمین‌های دولتی و خصوصی تدریس می‌شود، با این حساب جمع کثیر از دانشجویان در یک خلای بزرگی معلوماتی قرار می‌گیرند. وقتی که چنین باشد، شناخت درست ادبیات فارسی دری، تحول و دگرگونی آن، عوامل تحول، روشن نمودن زوایای پنهان ادبیات، بررسی عوامل کامیابی و ناکامی آن در دوران‌های یاد شده غیر ممکن می‌شود؛ پس نیاز است که به سراغ این دو قرن و سیزده سال باید رفت و باشناخت آن، فهم‌دقیق و درست تری از ادبیات فارسی دری به دست داد.

محمدباقریان-روزنامه افغانستان

انتهای پیام

www.af.shafaqna.com

 

موضوعات:   منتخب ، دانشگاه ،
از دیگر سایت‌های خبری (RSS Reader)

«ژن خوب» هم کشف شد!

- پیام آفتاب

غزنه؛ دور از چشم همه

- افغان پی پر