چرا خاورمیانه دستگاه تولید کننده نفرت شده است؟

سرپرست وزارت ترانسپورت: پاکستان به تعهدات خود با افغانستان پایبند نیست / افغانستان خواهان گسترش همکاری های ترانسپورتی با کشورهای منطقه است

انعقاد تفاهم نامه بین کابل و بغداد در امور زائرین افغان و خدمات هوایی بین دو کشور

تشیع جنازه فرمانده پکتیا با حضور مسئولین حکومتی در کابل

اعلام آمادگی چین برای میانجیگری میان دولت افغانستان و طالبان

هلاکت بیش از 70 طالب در 24 ساعت گذشته

تیم رباتیک دختران هرات مورد تقدیر قرار گرفت

مردم غور با برپایی تظاهرات خواهان برکناری شاروال شدند

اعلام اسامی مناطق مورد مناقشه تحت کنترل نیروهای عراقی

تاوانی که آقای بارزانی باید بدهد

هشدار دبیرکل سازمان ملل در مورد پاکسازی نژادی در جمهوری آفریقای مرکزی

نگاه اهل سنت به قیام امام حسین(ع)

عفو بین‌الملل: میانمار مرتکب جنایت علیه بشریت شده است

اتهام مادر آمریکایی به جرم پختن فرزندانش

سی ان ان و صدای آمریکا در فهرست سیاه روسیه

شش کشته در انفجار شهر کویته پاکستان

برگزاری جلسه یوناما بامسئولین نهادهای امنیت ملی، وزارت دفاع،ناتو و حقوق بشر در مورد راه های کاهش تلفات غیر نظامیان در افغانستان

بررسی پروژه توسعه و بازسازی میدان هوایی بین المللی هرات

گزارش تصویری رییس اجراییه از تمرینات صحرایی افسران جوان در مرکز تعلیمی نظامی کابل

عبدالله:اردوی افغانستان با روش‌های مدرن و تکنولوژی معاصر عیار می‌شود

افزایش دو برابری ترانزیت ریلی ایران و ترکیه

اسپوتنیک: خروج ترامپ از برجام اتحاد «آمریکا و اروپا» را نابود می‌کند

بازداشت مظنونین حمله تروریستی به مسلمانان فرانسه

هیلاری کلینتون: تهدیدات آمریکا برای حمله به کره‌شمالی «خطرناک و کوته‌بینانه» است

خشم ترامپ از تصمیم تازه دادگاه هاوایی برای توقف فرمان مهاجرتی

راه اندازی کمپاین آگاهی دهی سرطان سینه در ادارات دولتی، مکاتب و دانشگاه ها توسط وزارت صحت

بررسی وضعیت امنیتی ولایات فاریاب، غور، سرپل، جوزجان، بغلان، غزنی، کابل، پکتیکا و فراه

تاکید شاروال کابل بر تسریع روند کار ساخت سرک‌های قرار داد شده در پایتخت

هزاره های اسماعیلی خواستار به دادگاه کشیدن سید منصور نادری شدند

اشرف غنی: اجازه نخواهیم داد تا کشور ما لانۀ امن برای تروریستان و حیات خلوت برای حامیان شان شود

تفویض مدال عالی دولتی غازی میربچه خان توسط رئیس جمهور به معاون امور آموزشی قوماندانی ناتو در افغانستان

کره‌شمالی: تا زمانی که توانایی هدف قرار دادن سواحل شرقی ایالات متحده را بدست نیاورده ایم، با این کشور مذاکره نمی کنیم

هلاکت اعضای ارشد شبکه حقانی در مرز افغانستان و پاکستان

بررسی پلان‌های بهسازی و توسعه‌ای شهرک سیدکمالدین بهزاد ولایت هرات توسط وزارت شهرسازی

رئیس اجراییه برای همدردی عازم پکتیا شد

سرور دانش خواستار همکاری و تلاش جدی درترمیم مجسمه های بامیان، از هیأت باستان شناسی فرانسه شد

غذایی مناسب برای رفع کمبود آهن در بدن

8 عادت غلطی که موجب کمردرد می‌شوند

نرخ مبادله پول افغانی در برابر اسعار خارجی / چهارشنبه 26 میزان 1396

صلاح الدین ربانی: تروریستان جز كشتار مردم و ويرانی كشور، هدف، برنامه و مأموريت ديگری از سوی باداران خويش ندارند

آب پاشی سرک مقابل بودا به رسم اعتراض توسط فعالین مدنی بامیان+تصاویر

بررسی دور دوم برنامۀ تمدید تسهیلات اعتباری (ECF) توسط وزارت مالیه با صندوق بین المللی پول

آغاز کمپاین کاهش مصارف گزاف عروسی در ولایت بدخشان

سفر مسئولین شرکت بین المللی (STS) در رابطه با تطبیق سیستم های ارتباطی (SACS) به افغانستان

چرا پیامبر(ص) موضوع امامت پس از خود را در حجه الوداع ابلاغ کرد؟

“ما رایت الاجمیلا” حضرت زینب (س) برگرفته از چیست ؟

حیدرالعبادی: همه پرسی جدایی کردستان تمام شد و به تاریخ پیوست

۳ کشته در پی دستگیری یک امام جماعت در کشور آفریقایی توگو

ترزامی استقلال کاتالونیا را به رسمیت نشناخت

بحرانی بودن وضعیت انسانی در شهر رقه

شیخ الازهر: هر چه فقر بیشتر شود جهان از امنیت دورتر می شود

هشدار حماس در مورد شکست طرح آشتی ملی

نتانیاهو: اجازه حضور نظامی ایران در سوریه را نمی‌دهد

به روزشدن عربستان در خاورمیانه / عدم وابستگی آمریکا به نفت سعودی

سازمان ملل: فرار ۵۸۲ هزار نفر از میانمار به بنگلادش

چگونه متابولیسم بدن را افزایش دهیم؟

آزاد سازی کامل شهر رقه توسط نیروهای سوریه دموکراتیک

سرنوشت کردهای سوریه پس از داعش

اعتقاد جالب مردم یک روستا در ایران+تصاویر

گزارش تکان‌دهنده فائو از بهای یک «بشقاب غذا» از نیویورک تا سودان جنوبی+نمودار

رونمایی کتاب های حرفه سوادآموزی

اگر تروریست ها نبودند افغانستان بهشت توریست ها بود!

رنگ موی شیمیایی احتمال ابتلا به سرطان سینه را افزایش می دهد‎

قاتل ستایش در سحرگاه پنجشنبه اعدام می شود

3250 تن در درگیری‌های رقه کشته شدند

خلف وعده چه موقع حرام و چه موقع مکروه است؟پاسخ حضرت آیت الله شبیری زنجانی

فهرست ثروتمندترین مردم امریکا

ویدئو: بیماری عجیب پسر ۴ ساله مکزیکی!

خانواده مسی 5 نفره می‌شود!+تصویر

نسخه تازه ممنوعیت مسافرتی ترامپ هم تعلیق شد

لعنت و تنفر در زیارت عاشورا از چه جنسی است؟

بیش از 200 کشته و زخمی در حمله طالبان به قوماندانی امنیه پکتیا

رمز عبور از خارستان شهوات و نفسانیات

فقیرترین کشورهای اتحادیه اروپا کدام اند؟

علت عمل نکردن امام حسین (ع) به قانون تقیّه چه بود؟

آیا رضایت والدین برای شرکت در مراسم اسلامی شرط است؟پاسخ حضرت آیت‌الله سیستانی

دادگاه اسپانیا همه پرسی کاتالونیا را غیرقانونی اعلام کرد

نشریه فوربز: ترامپ ثروتمندان آمریکایی را ثروتمندتر کرده است

سازمان برنامه غذایی جهان: یک سوم از جمعیت افغانستان در گرسنگی به سر می برند

ناامن‌ترین بزرگ‌شهرهای جهان برای زنان کدام اند؟

رئیس اجراییه: مسلکی ‌سازی، برای تامین امنیت و تحقق صلح در کشور موثر می باشد

گزارش تکان دهنده فائو از بهای یک «بشقاب غذا» از نیویورک تا سودان جنوبی+نمودار

تصاویری از «راهپیمایی مرگ» مسلمانان روهینگیا

تصاویر رویترز از ورود ارتش عراق به کرکوک

تعداد کمی از مهاجمان به مسلمانان در انگلیس تحت تعقیب قرار می‌گیرند

دیده بان حقوق بشر: به دلیل نا امنی و فقر دو سوم دختران در افغانستان نمی‌توانند به مدرسه رفته و تحصیل کنند

خلف وعده چه موقع حرام و چه موقع مکروه است؟پاسخ حضرت آیت الله شبیری زنجانی

قاهره خطرناک‌ترین شهر جهان برای زنان

بازگشت ارتش عراق به شرایط پیش از داعش

شکست بزرگ کردهای عراق

ترامپ: اتهام آزار جنسی خبر جعلی است

مذاکره مستقیم آمریکا با کره‌شمالی

افلیا به لندن رسید + تصاویر

آتلانتیک: اگر تروریست ها نبودند افغانستان بهشت توریست ها بود

۵۵ کشته و زخمی در حمله انتحاری طالبان به فرماندهی پلیس «پکتیا»

تیم آریا موفق به کسب مقام قهرمانی فوتبال ۱۵ سال بانوان در کابل شد

کشته شدن فرمانده امنیه پکتیا به همراه ده پولیس در حمله گروه تروریستی طالبان

۱۲ کشته و بیش از ۱۵۰ زخمی در حمله گروه تروریستی طالبان به مرکز آموزشی پولیس ولایت پکتیا

عارف رحمانی نماینده غزنی از کشته شدن 35 پولیس در حمله طالبان به ولسوالی اندر ولایت غزنی خبر داد

نخستین سفیر زن استرالیا در افغانستان معرفی شد

سقوط ولسوالی شیب کوه فراه به دست گروه تروریستی طالبان

دوشنبه 17 میزان 1396 | 12:54

چرا خاورمیانه دستگاه تولید کننده نفرت شده است؟

شفقناافغانستان– یک پرسش بنیادین که هنوز پاسخی نیافته این است که آیا یک گروه خاص (مثلا شیعیان افغانستان) به خاطر هویت مذهبی‌ اش در فقر به سر می‌برد یا همین زندگی فقیرانه آن گروه را وسوسه و مصمم می‌کند که هویت شیعی‌ خود را برجسته کند؟! همین‌طور در مورد کردهای عراق. آیا کردهای عراق به خاطر داشتن هویت کردی، مرارت کشیده‌اند یا اینکه تلنبار شدن انبوهی از رنج و تبعیض، آنها را به یاد تمایز هویتی‌شان انداخته است؟ از اندیشمندان معاصر، دو نفر به نام‌های باری بوزان (واضع مکتب کپنهاگ) و مک‌سویینی، سرآمدان این دو نوع نگاه هستند: بوزان اولویت را به هویت می‌دهد و معتقد است تعلقات هویتی، موجب برخورداری یا برخورد شده، سبب فقر می‌شود. اما مک‌سویینی، برعکس بوزان، معتقد است که توسل به هویت، راهی است برای رهایی از مصائب کنونی و رسواسازی رقیب برخوردار و امیدوار.

مواجهه فکری فوق را دستمایه قرار داده، گفت وگویی را با دکتر قدیر نصری ترتیب داده‌ایم که در ادامه می‌آید. گفتنی است این استاد دانشگاه خوارزمی تهران، همواره از پنجره تأملات فکری و محرکه‌های عقیدتی به تحولات عینی و خیابان می نگرد و نگاهی به گفته‌ها و نوشته‌هایش نشان می‌دهد  که در پی کاربست اندیشه سیاسی در عمل اجتماعی است. ابتدا قرار بود از مدیر گروه روندهای فکری مرکز مطالعات خاورمیانه، پیرامون «نزاع‌های آینده جهان اسلام» سؤال بپرسیم که ناخواسته بحث به «ایدئولوژی هویت و مصائب پیش‌رو» کشیده شد؛ پرسش مرکزی شفقنا از قدیر نصری این است که ایدئولوژیک شدن هویت در محیط اطراف ایران چه منطقی دارد و احیاناً چه مصائبی؟!

چرا این همه هویت‌خواهی؟ آیا این همه هویت‌خواهی مذهبی و قومی و دینی در خاورمیانه، موجی گذراست یا اینکه آمده است که بماند؟

نصری: بله اتفاقاً عبارت ایدئولوژی هویت یا آی . آی (Ideology of Identity) در خاورمیانه امروز یک واقعیت است و می‌شود گفت به واسطه فرسایش یا درماندگی هویت‌های ملی، گرایش‌های فراملی یا فروملی صدا و نیز سر و صدای زیادی دارد. پس بخشی از این انبساط هویتی و خودابرازی فزاینده  محصول شکستن یخ‌های پیشین است. بدین ترتیب که مثلاً در عراق یا سوریه‌ی دوران صدام حسین یا حافظ اسد، هژمونی دولت، یک واقعیت بود که همه‌جور تمایزخواهی‌ها را منقبض کرده بود.

* یعنی می‌خواهید بگویید که اگر آن دولت‌های سانترال باقی بودند، ما اکنون حرکت‌های داعش و النصره و حتی کردهای عراق و سوریه را نداشتیم؟

نصریواقعیت این است که منطق مملکت‌داری مانند منطق مدیریت خانواده است. فرض کنید دولت، پدر خانواده است. این پدر، به حکم عرف و امکانات و اختیارات، فرمانده خانواده به شمار می آید  و اقتدار مشروع در خانواده دارد یعنی او می‌تواند فرزندان را سرزنش کند بدون این که سرزنش شود. اما اقتدار پدر هنگامی مورد احترام و مفید است  که او بتواند اعضای خانواده را جذب کند  و از زور عریان فراتر برود. در این حالت، اعضای خانواده، به پدر تکیه می‌کنند و نبود او را نوعی مصیبت و فاجعه می‌شمارند. سرمایه‌گذاری عاطفی – اخلاقی پدر، بعد از دو دهه ثمره می‌دهد و انبوهی از خاطرات تلخ و شیرین، اعضای خانواده را به والدین گره می‌زند و واژه‌هایی مانند فراق، سفر، بیماری، خرید و امثالهم معنادار می‌شوند.

اما عکس این موضوع هم صحیح است یعنی اگر پدر، مدام اعضای خانواده را آزار دهد انبوهی از خاطرات تلخ روی هم انباشته می‌شود و اعضای خانواده لحظه‌شماری می‌کنند تا از این خانه خلاص شوند. بنابراین، دولت مرکزی، موظف است با تولید اقتدار و افتخار، چراغ هویت را در اقصی نقاط وطن، روشن نگه دارد و همگان از نور این چراغ بهره‌مند شوند. حال اگر بنا به هر دلیلی، دولت این چراغ را فقط به سمت عده‌ای بگیرد و عده دیگر را فراموش یا طرد کند، آن مطرودها، اندک اندک به تمایزهای خود گرایش می‌یابند و برای ابراز کینه خود، مناسک فروملی را تقدیس می‌کنند. این تقدیس فرهنگی، نوعی خودابرازی است چون گره مطرود نمی‌تواند در عرصه اقتصادی یا نظامی، خود را نشان دهد، مواجهه را به عرصه فرهنگ می‌کشاند.

پس با این وصف، گرایش به مذهب و قومیت، چرا در آن زمان، (منظورم زمان حکومت صدام و حافظ اسد استدیده نمی‌شد، اکنون که اصولاً میزان برخورداری همه اقوام و مذاهب در عراق و سوریه بیشتر شده است؟

نصریالبته قالب سخن من، تدارک یک خانه و چارچوب نظری است تا بعد اسباب عینی را در این قالب بچینیم تا ببینیم تعادل و توازن چشم‌نواز و قانع‌کننده‌ای به دست می‌آید یا نه. من تمام عرضم این است که دولت باید به صورت معنادار و محسوسی، جامعه را جذب کند نه این که عده‌ای را به بدنه گفتمان مرکزی چسب و سنجاق و بقیه را طرد و تحقیر کند. فقدان حرکت علیه دولت ستمگر و درمانده به معنای نبود مخالف نیست. شاید عناصر منسجم کننده و بسیج‌گر مهیا نشده باشد. مثلا در عراق و سوریه به محض اینکه امدادهایی از خارج و حاشیه واصل شد جامعه از کنترل خارج شد. هرچند بهتر است سوریه را در کنار عراق قرار ندهیم: کردستان عراق از حیث قابلیت‌های سخت و نرم‌افزاری اصلا قابل مقایسه با کردهای سوریه نیست.

مشخصاً چه تفاوتی دارند؟ شما قبلاً گفته بودید فردای سوریه همان عراق امروز است و سوریه را به مسیری می‌برند که قبلا عراق را بردند؟

نصریببینید یک حرکت جمعی، یا ممتاز است یا مؤثر است و یا خنثی. مثلاً حرکت جمعی همین کردها در مجموعه عراق، حرکتی ممتاز است یعنی معادلات قدرت را عمیقاً متأثر می‌کند چون هم از حیث سخت‌افزاری (مانند تعداد جمعیت، عمق استراتژیک، منابع طبیعی حیاتی، همجواری با هویت‌های مشابه، فاصله از مرکز)  و هم نرم‌افزاری (مانند کادر رهبری دوراندیش، سواد اجتماعی سیاسی، پیشینه مبارزه، گفتمان بسیج‌گر، همسویی با گفتمان مسلط جهانی) کردها موقعیت ممتازی دارند که مثلا با وضعیت عرب‌های سنی یا ایزدی‌ها و ترکمن‌های این کشور و حتی با وضعیت کردهای سوریه متفاوت است.

اکنون که روندها عکس گفته‌های شما را نشان می‌دهندهمسایگان اقلیم کردستان عراق اجماع دارند تا تمامیت ارضی عراق را حفظ کنند!

نصریبله فعلاً درست است! اقلیت ممتاز بودن به معنای کشور بالفعل نیست. اقلیم کردستان، موقعیت ممتازی دارد. من بارها گفته‌ و نوشته‌ام. اما به نظرم برگزاری رفراندوم استقلال، بسیار شتابزده صورت گرفت و به تعبیری، این نوزاد را قدری زودتر از موعد سزارین کردند که ممکن است تلف شود. شاید استدلال هواداران رفراندم این بود که از گرفتاری بغداد در جبهات داعش استفاده کنند. اینان گمان می‌بردند بغداد بعد از بازپس‌گیری موصل، کرکوک و الأنبار، اعتماد به نفس از دست رفته خود را باز می‌یابد و می‌تواند اقلیم را تحت فشار بگذارد. البته قدری از این شتاب هم به شخصیت خود مسعود بارزانی برمی‌گردد که بی‌علاقه نیست این اتفاق تاریخی در حضور و به دست خود ایشان انجام بگیرد که به نظرم این خطا بود.

چرا خطا؟

نصریببینید عراقی که از صدام بازمانده بود یک مدینه فاسقه و ویران‌شهر بود. بارزانی، بعضاً نوری مالکی و دیگر رهبران عراق پس از صدام را، ادامه صدام می‌شمرد و از حکام پس از صدام به اندازه شخص صدام عصبانی بود. قبول دارم که مدیریت عراق بعد از صدام لبریز از فساد بوده و این اتهام به نوری مالکی و دوستانش وارد است. اما اولاً چنین فسادی در داخل خود اقلیم نیز مشهود بوده است و ثانیاً به گمان بغداد، اربیل از قِبل ظهور داعش ناراحت نیست و حتی تحرک داعش علیه شیعیان را مغتنم می‌شمارد. به نظرم، بارزانی باید کوشش می‌کرد  این ذهنیت را تعدیل نماید.

پس ایدئولوژی هویت که ابتدا اشاره کردید چیست؟ آیا دو هویت، رویاروی هم قرار گرفته‌اند؟

نصریهویت و ستایش آن همیشه وجود داشته است. چالش برای کشور شدن یک هویت، هنگامی موفق می‌شود که ملاحظات استراتژیک هم مهیا باشند. در خاورمیانه فقط منطق نیست که کارساز است. حوادث نقش مهمتری دارند. بداقبالی بارزانی این است که ایده‌هایش برای کشور کردن کردستان، مخالفان مصممی دارد که تا اطلاع ثانوی با تولد جمهوری کردستان مخالفند. بارزانی پیش از این تمهیدات، همه‌پرسی برگزار کرد یعنی خواست با ایدئولوژی هویت ترتیبات استراتژیک را دور بزند که البته کار بسیار دشواری است.

پس در پاسخ به سؤال شما می‌توان این گونه گفت که بله، هویت‌ها رویاروی هم باقی مانده‌اند چون دهها سال است که اقدام مهمی برای نزدیک‌سازی این دو صورت نگرفته یعنی کشوری مانند عراق، مدت‌هاست «بحران افتخار» دارد یعنی کل مجموعه عراق را رشته‌ای به هم متصل نمی‌کند. اگر دولت مرکزی فشل شود و ارزش مشترک تولید نکند، هویت‌ها به ویژگی‌های خود بر می‌گردند. این گرایش به هویت‌های غیرملی، روند درماندگی دولت را بیشتر می‌کند.

اخیراً سردار سلیمانی به دو خطر فتنه مذهبی در داخل و حمله به جهان اسلام از خارج اشاره کرده، این هشدار در کجای بحث شما قرار می‌گیرد؟

نصریبله خطر مساویست با آسیب‌پذیری داخلی به اضافه تهدید خارجی. این دو اکنون در خاورمیانه جمع است، یعنی وضع مخاطره‌باری به وجود آمده است. شما در حال حاضر به کشورهای اسلامی نگاه کنید، گرفتاری و بی‌اطمینانی موج می‌زند. همین اطراف ایران را ببینید؛ عربستان سعودی در رأس دهها کشور ائتلافی تشکیل داده و ساختار یمنی‌های فلک‌زده را نابود کرده است. دهها سال زمان لازم است تا سوریه امروز به سوریه ۲۰۱۰ بدل شود. رئیس جمهور مصر، عملاً کشورش را می‌فروشد تا قدری از فشار فقر را کم کند و خودش را مشروع جلوه دهد. صدها پروژه سودآور در قطر، امارات و کویت اجرا می‌شود که پیمانکار اغلب آنها غربی هستند. شما الان خبرها را ببینید چه اختراع و ابداعی در دانشگاه های کشورهای اسلامی ثبت می‌شود؟ اخیراً حیدرالعبادی اعلام کرد که فقط برای بازسازی موصل بیش از ۳۰ میلیارد دلار سرمایه نیاز است.

فقط نکته‌ای که می‌توانم به سخن خوب سردار سلیمانی اضافه کنم این است که دو خطر یا تهدیدی که ایشان اشاره فرموده‌اند معلول هستند نه علت. این سؤال هم قابل طرح است که چرا فتنه‌گری مذهبی؟ چه شده است که جهان اسلام تا این اندازه آسیب‌پذیر شده است؟ چرا بدنام‌سازی مسلمانان تا حد قابل توجهی موفق از آب درآمده است؟

 * شما چه پاسخی به این پرسش ها دارید؟

نصریمن به ایده‌ای بر می‌گردم که پیش از این هم عرض کردم؛ حکمرانی زمان‌پریش.

 * به چه معنا و مفهومی؟  

نصریببینید زمان‌آگاهی یعنی استخراج روندهای فکری و کشف روح زمانه. هر زمانه‌ای روحی دارد و روح زمانه نیز احترام به کرامت و انسان‌هاست که بخشی از آن از طریق دموکراسی محقق می‌شود. حرکت‌های زمان‌پریش مانند داعش، هم منطقه را نابود می‌کنند و هم خودشان نابود می‌شوند و این یعنی رنج مضاعف. معمر قذافی به عنوان حاکمی زمان‌پریش ۴۳ سال حکومت کرد و کشور نفت‌خیزی مانند لیبی (با ۵/۴ میلیون نفر جمعیت) را قائم به خانواده خود ساخت. حسنی مبارک بعد از ۲۷ سال حکومت، قصد داشت فرزندش جمال را جانشین خود کند و این یعنی بی‌احترامی به دهها میلیون مخالف. در عربستان سعودی، پس از دهها سال هنوز هم گردن می‌زنند و صدور مجوز رانندگی زنان را جشن گرفته‌اند. از دل چنین جوامعی داعش بیرون می‌آید که برده‌فروشی می‌کند و اسلام‌هراسی را بین‌المللی می‌کند.

این زمان‌آگاهی که مورد تأکید شماست توسط چه کسی یا چه گروهی انجام می‌گیرد؟ آیا قشر و گروه خاصی، متصدی اجتناب از حکمرانی زمان‌پریش یا آناکرونیست است؟

نصریاجازه دهید قبل از پاسخ به این سؤال نکته‌ای را برجسته کنم: فکر نکنید که در خاورمیانه‌ای که امروز نزاع هویت‌ها، رونق گرفته، می‌توان راه اروپا را پیش گرفت و سیاستی را دنبال کرد که مثلا در کشورهای اروپای شرقی یا منطقه اسکاندیناوی پی گرفته‌اند. نباید فراموش کنیم که ضعف در این منطقه، تحریک‌کننده است و هواداران تغییر نظامات موجود به اندازه نگهبانان وضع موجود، زور دارند. در این منطقه، فقط رفاه و آبادانی، امنیت‌آفرین نیست. برقراری توازن بین سطح کافی امنیت و سطح هنگامه ضروری برای تدارک رفاه، اصلی‌ترین و بنیادی‌ترین نکته برای ریاست و حکمرانی در این منطقه است. مگر در این منطقه می‌توان بی‌دفاع بود؟ مگر می‌توان به امید پیمان امنیتی با یک قدرت بزرگ، آسوده نشست؟ مگر می‌توان به نیروهای گریز از مرکز در جدار مرزها بی‌تفاوت بود؟ دوراهی‌های تعیین‌کننده‌ای وجود دارند که کشف و حل آنها یعنی حکمرانی زمان‌آگاه. بی‌اعتنایی به آنها هم یعنی زمان‌پریشی در حکمرانی.  در حکمرانی زمان‌پریش، عبارت مرکزی این است: بی‌اعتنایی به منطق و مناطق تراکم قدرت. حکمران زمان‌شناس، باید تأمل کند که چه تصمیمی، تحریک‌کننده و تهدیدساز است و چه سیاستی مولد بازدارندگی است، چگونه می‌توان شمول و جذب را جایگزین طرد و اخراج نمود.

به عنوان آخرین سؤال، رویارویی هویت‌ها، چه عوارضی دارد و چگونه می‌توان این رویارویی را به حداقل رساند یا تعدیل کرد تا کشورهای این منطقه نیز گرفتار بحران‌های مجدد و قوی‌تر نشوند؟ 

نصریدر نگاه ایدئولوژیک، تصلب و تعصب جایگزین تعقل می‌شود و «بازی همه چیز بدون رقیب و همه چیز برای من» آغاز می‌شود. هر مرامی که ایدئولوژیک شده (مانند ناسیونالیسم، مذهب، فمینیسم، لیبرالیسم و … )، دورانی از مصائب و خونریزی و سرکوب را پشت سر نهاده است. تصلب و تعصب، ذاتاً مستلزم اهریمن‌سازی یک «دیگری» است. بر این اساس، عرب‌ها، کردها را خائن می‌شمارند و کردها، عرب‌ها را ظالم. در صورتی که آن خیانت یا این ظلم، حصول یک دستگاه ایدئولوژیک بوده که هم عرب و هم کرد را قربانی کرده است. به عبارت دیگر، عرب و کرد هردو قربانی یک ماسبات ایدئولوژیک بوده‌اند.

کین‌کاهی یا ترمیم زخم‌های گذشته، متأسفانه به راحتی رخ نخواهد داد. عمق فاجعه، اسفناک و در مقابل، اراده برای ترمیم اندک است. دستگاه های بازتولیدکننده کینه، متأسفانه فعالند و بعضاً حیات و شرافت خود را از این مسیر کسب می‌کنند.

در مجموع به نظر می‌رسد کردهای عراق از کلیه مؤلفه‌های سازنده کشور فقط عنصر «شناسایی» را ندارند. شناسایی از سوی دیگران منوط به دهها عارضه و سانحه بلندمدت است. گویا اساساً و بر خلاف نیمه دوم قرن ۲۰ ، که چندین کشور به مجموعه کشورهای جهان اضافه شد، اراده جهانی هم این است که کشور جدیدی – به خصوص در این منطقه – تشکیل نشود. اما ظرافت در عالم سیاست این است که راه ابتکار عمل هرگز مسدود نیست. با جابجایی افراد سیاست‌ها نیز متحول می‌شوند. با تصمیم نابهنگام مسعود بارزانی، نیروهای نگران در کنار هم منسجم شدند و بار دیگر، بخت از تدبیر پیشی گرفت. خوشبختانه هنوز راه مراوده باز است، ابتکار عمل از جانب مرجعیت هنوز در دسترس است. در مجموع، این‌گونه می‌توان گفت که؛ اولاً احیای یک بغداد مقتدر و عراق کاملاً یکپارچه به افسانه بدل می‌شود.

ثانیاً محاصره بلندمدت اقلیم کردستان، موجب شارژ و تحرک حرکت‌های خشونت‌طلب از مبدأ اقلیم خواهد شد.

ثالثاً به موازات حصر اقلیم، بر ظرفیت تحرک بغداد افزوده می‌شود، اما نهادهای سیاسی بغداد مانند ریاست جمهوری و پارلمان و مناصب اداری مانند کرکوک، دیاله، خانقین و حتی سلیمانیه را ناکارآمد می‌کند.

رابعاً با تضعیف استقلال‌خواهان مقیم اقلیم، (به ویژه شخص بارزانی)، اندک اندک گروه های رقیب او که خواهان گفت وگو در قالب کنفدراسیون هستند، تقویت می‌شوند.

بالاخره باید به تبدیل شدن اقلیم به میدان پرش و ایستگاه عمل علیه قدرت ثالث اشاره کرد. بدین مضمون که مقامات اقلیم برای خروج از محاصره به گزینه‌های گوناگونی خواهند اندیشید که اغلب آنها برای امنیت کشورهای همجوار زیان‌آور است متأسفانه.

با احیای ایدئولوژی هویت، موج جدیدی از تنش‌ها و امنیتی‌شدن هویت آغاز می‌شود که حل و فصل آنها جز با بازگشت به جامعه میسر نیست. مقصود از بازگشت به جامعه، پوپولیسم نیست. صورت‌برداری از رنج و دشواری‌ها و سیاست‌گذاری برای مبنای آنهاست. پشت کردن به جامعه و خواسته‌های آنها، عرصه رویارویی را به حوزه هویت و فرهنگ می‌کشاند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

موضوعات:   دیدگاه ،
از دیگر سایت‌های خبری (RSS Reader)

رقه کاملا آزاد شد

- صدای افغان