زمان انتشار : ۱ حوت ,۱۳۹۶ | ساعت : ۱۱:۴۳ | کد خبر : 260445 | چاپ

ابعاد شخصیتی حضرت فاطمه زهرا(س) از منظر اسلام و دیگران در گفت و گوی شفقنا با دکتر ناطقی

شفقنا افغانستان-حجت الاسلام والمسلمین دکتر مراد علی ناطقی در گفت و گو با شفقنا درباره شخصیت حضرت فاطمه زهرا (س) گفت : اگر نام فاطمه (س) به عنوان یک نام مطرح باشد ، تنها همان یک نام است که از ترکیب پنج حرف ساده پدید می آید و دیگر هیچ گونه ویژگی و خصوصیتی ندارد لکن در فرهنگ اسلامی ما در عرصه های فرهنگی دامن گستر و روح پرور آن ، این نام دیگر تنها یک نام نیست . آئینه جمال تقدس و پاکی ، بازتاب شکوه ستر و عفاف افلاکی ، سرمشق و الگوی بی بدیل زنان مسلمان در این جهان خاکی است. معنی مجسم جلال روح و جمال جان است ، فروغ خورشید در شب ظلمانی و سراسر رنج و حقارت تاریخ زندگی زنان است . بدین جهت است که این نام وقتی از قاب و قالب یک نام ساده درآید و در مکتب اسلام و فرهنگ اسلامی مطرح شود ، به نامی مقدس و متعالی مبدل می شود که جز با قلب پاک نمی توان یادش کرد.

فاطمه زهرا (س) از دیدگاه قرآن

وی درباره بیان شخصیت حضرت زهرا (س) از دیدگاه قرآن گفت : درباره بزرگی ، قداست و عظمت آن بانوی بزرگ اسلام سخنان بسیاری گفته و نوشته شده است اما از همه بالاتر آنکه مهمترین مظاهر و نشانه های فضیلت و عظمت او ، آن است که خداوند متعال در قرآن کریم و در تعدادی از آیات به آن فخر زنان عالم اشاراتی با شکوه و عزت بخش دارد که خود به تنهایی عظیم ترین افتخارات را نصیب آن بانوی کار و پیکار ، انقلاب و تقدس می سازد.

در این مورد باید گفت که فاطمه (س) ، نمونه و مصداق بارز و تمام و کمال آیات شریفه مباهله ، اهل البیت ، مودت در قربی ، وفاکننده به نذر ، اطعام کننده به یتیم و مسکین و اسیر و بالاتر از همه مصداق بارز «کوثر» و نمونه های بسیار دیگری از آیات قرآن کریم می باشد.

وی تاکید کرد که شمول اغلب آیات مذکور بر آن بانوی بزرگوار در میان اهل تحقیق و تفسیر اعم از شیعه و اهل سنت مورد اجماع و اتفاق است و این خود نشان میدهد که هیچکدام از علمای محقق و با انصاف ، در این باره شک و تردیدی ندازند و تنها دختر با فضیلت و صاحب کمالات پیامبر را شایسته چنین افتخاری دانسته اند.

وی در ادامه گفت : در این باره از بزرگان اهل سنت ، مسلم و ترمذی و احمد و طبرانی ، ابن مردویه ، ابن حجر ، بیهقی و بسیاری دیگر به موضوع شمول آیات متذکره بر آن بانوی بزرگوار اسلام اشاره کرده و تفسیرهایی ارائه کرده اند که ما به صورت مختصر به تفسیر و توضیح چهار آیه شریفه می پردازیم و در این مورد از اسناد معتبر و مورد قبول علمای عامه و خاصه استفاده می کنیم :

1- آیه مباهله :

در این آیه شریفه که در یکی از لحظات بسیار حساس و تاریخی صدر اسلام نازل شده و ناظر بر یکی از ماجراهای بسیار مهم است ، خداوند متعال چنین می فرماید : « هر آن کس که با تو محاجه نماید ، بگو که بیایید همگی فرزندان و زنان و خویشان خود را بخواهیم سپس مباهله کنیم و لعنت خداوند را بر دروغگویان قرار دهیم …»

وقتی مسئله دعوت نبوی و مقابله سران ادیان دیگر با آن حضرت بالا گرفت و کار به جایی رسید که آنان رسول اکرم (ص) را دروغگو قلمداد کردند ، با نزول این آیه مرحله یک امتحان سخت و دشوار پیش آمد. قرار شد که هر دو طرف با خانواده و فرزندان و خویشاوندان خود در برابر یکدیگر صف آرایی کرده و به مباهله بپردازند. یعنی هر کدام لعنت خدا و نفرین و عذاب الهی را برای آن کسی که در ادعای خود دروغگو است را خواهان شوند. در این جا فاطمه زهرا (س) به تصدیق اهل قبله و اجماع و عموم مسلمین و محدثین عامه و خاصه ، حتی خوارج و منافقان ، مورد شمول این آیه است زیرا با توجه به اینکه در آیه مزبور آمده است که هر یک از شما زنان و فرزندان خود را بخواهید ، پیامبر اسلام از میان زنان جز فاطمه زهرا (س) جگر گوشه خود و از فرزندان جز حسن و حسین (ع) و از خویشان جز علی بن ابی طالب (ع) را که برای او همانند هارون نسبت به موسی بود ، هیچکس دیگری را نخواست و فقط با همین گروه اندک به راه افتاد تا برای مباهله برود. وقتی می بینیم که رسول گرامی اسلام (ص) تنها زنی را که در این ماجرا همراه دارد ، پی می بریم که مراد از زنان در آیه فاطمه زهرا (س) است.

2- آیه تطهیر و پاکسازی :

در این آیه شریفه آمده است : « خداوند اراده کرده است که شما اهل بیت را پاک و پاکیزه گرداند و از بدی ها دور سازد. »

تحقیقات دقیقی که مفسرین و محدثین و دانشمندان علوم و معارف اسلامی که در کتاب های مبسوط اعتقادی و ایدئولوژیکی و بر اساس اسناد معتبر انجام داده اند ، نشان میدهد که هدف و منظور آیه شریفه از اهل بیت ، همان پنج تن از یاران کساء از دودمان عترت و رسالت است یعنی همان پنج اختر تابان که مرکب از رسول خدا(ص) ، علی بن ابی طالب (ع) ، فاطمه زهرا (س) و حسن و حسین (ع) بوده اند ولاغیر.

نگاهی به مآخذ معروف و معتبر از علمای نام آور عامه و خاصه ، نکات مهمی را در این زمینه روشن می کند. از جمله جلال الدین سیوطی در تفسیر معروف «الدرالمنثور» در تفسیر و توجیه این آیه شریفه بیش از بیست حدیث از راه های مختلف وارد ساخته است که اثبات می کند هدف از اهل بیت همان پنج تن است و بس ؛ و نیز ابن جریر طبری بیش از پانزده حدیث در «ابیاء» آورده است که هدف و مراد آیه مزبور را از اهل بیت ، به همان پنج تن بزرگوار اختصاص می دهد؛ همان افرادی که تحت کساء و زیر پوشش خاص و پرفیض و پربرکت رسالت قرار داشتند و عنوان پر شکوه و جاودانه «پنج تن» در تاریخ اسلام و تاریخ معنویت بشری مخصوص آنهاست.

3- آیه مودت خویشاوندان :

خدای متعال در قرآن کریم خطاب به رسول بزرگوارش می فرماید : « ای پیامبر ، بگو که در برابر زحمات و مشقات رسالت خداوند و ابلاغ و تبلیغ آئین الهی ، هیچگونه مزد و پاداشی غیر از دوستی و مودت خویشاوندان خود نمی خواهم. » (سوره شوری ، آیه 23 )

باید توجه داشت که دوستی و مودت خویشاوندان در مورد رسول اکرم (ص) با آنچه که در زندگی افراد عادی مطرح است ، تفاوت بسیار زیادی دارد زیرا این دوستی و مودتی که مورد نظر مقام شامخ رسالت است و خداوند متعال در قرآن کریم بیان فرموده است ، نه یک دوستی و مودت ساده بلکه در واقع همان تداوم برنامه رسالت الهی است.

از محدثین اهل سنت و جماعت هم ، احمد بحرانی و حاکم بن ابی حاتم ، از ابن عباس نقل کرده اند که پیامبر بزرگوار اسلام (ص) در پاسخ سوالی از این آیه در تفسیر کلام آسمانی فرموده اند که آنان فاطمه (س) ، علی (ع) و فرزندان آنها هستند.

4- ابرار و نیکان :

خداوند متعال در جایی از قرآن کریم می فرماید : « ابرار و نیکان ، کسانی هستند که به نذر خود وفا می کنند. » (سوره انسان ، آیه 7 )

محدثین اتفاق نظر دارند که شان نزول این آیه ، سبطین رسول خدا (ص) ، حسن و حسین (ع) به عنوان دو فرد از اهلبیت پیامبر بوده است. در اسناد معتبر آمده است که حسن و حسین (ع) دچار بیماری شده و در خانه بستری شده بودند ، پیامبر اسلام (ص) از آن دو نور چشم خود عیادت به عمل آورد و به فاطمه زهرا (س) فرمودند : اگر نذر کنید که با شفای حسن و حسین (ع) سه روز روزه بگیرید ، شفای آنها زودتر حاصل خواهد شد. فاطمه زهرا (س) و سایر اهلبیت امر پیامبر را اطاعت کردند و نذر آنها در پیشگاه خداوند به زودی مورد قبول قرار گرفت و دو بیمار عزیز از بستر برخواستند.

در اولین روز که روزه دار بودند ، همینکه موقع افطار رسید ، مسکینی در زد و با صدای بلند سلام کرد و اظهار نیاز و دعا کرد ، خاندان رسالت آن مسکین را بر خود مقدم داشتند و آنچه را که برای افطار آماده کرده بودند در اختیار او قرار دادند و خود بدون غذا ماندند پس با همان حال به روزه خود ادامه دادند تا آنکه هنگام غروب روز دوم فرا رسید. آن روز هم موقع افطار یتیمی در زد و سلام گفت و اظهار نیاز کرد ، باز هم خاندان رسالت همان عمل را تکرار کرده و غذای خود را در اختیار یتیم قرار دادند و خود بدون غذا روزه خود را ادامه دادند . با این حال سه روز گذشت و خاندان رسالت نذر خود را به عالی ترین صورت ممکن در درگاه خداوند انجام دادند.

فاطمه زهرا (س) از دیدگاه روایات

دکتر ناطقی در ادامه به بیان شخصیت فاطمه زهرا (س) از دیدگاه روایات پرداخته و می گوید : روایات و احادیث فراوانی درباره عظمت و مقام معنوی فاطمه اطهر وارد شده اند لکن در این جا به ذکر چند حدیث از محدثین اهل سنت اکتفا می کنم .

1- بانوی بانوان بهشتی :

بارها این کلام زیبا را از زبان پیامبر گرامی اسلام (ص) درباره فاطمه زهرا (س) شنیده اید که خطاب به آن بانوی بزرگ فرمودند: « آیا نمی خواهی که بانوی بانوان بهشتی یا بانوی بانوان مومن باشی؟» (صحیح بخاری ، ج 4 ، ص 204) – در واقع رسول خدا (ص) به دختر گرامی خود خبر میدهد که تو بانوی بانوان بهشتی می باشی.

2- فاطمه چرا فاطمه نامیده شده؟

پیامبر بزرگوار اسلام (ص) روزی خطاب به زهرای اطهر (ع) فرمودند: آیا میدانی چرا فاطمه نامیده شدی> علی (ع) هنگام طرح این موضوع در محضر پیامبر بود و چون این مطلب را شنید مشتاقانه پرسید چرا؟ پیامبر فرمود : چون خداوند متعال دخترم فاطمه و نسل او را از آتش دور و جدا قرار داده است. (ذخائر العقبی ، ص 26)

باید توجه داشت که یکی از معناهای بلند و ارجمند کلمه فاطمه یعنی بازدارنده ، جدا کننده و جدا شده از شرور و بدیها ؛ بدین لحاظ معنای بیان رسول خدا درباره جدایی فاطمه (ع) از آتش بهتر و روشن تر قابل درک و فهم خواهد بود.

3- چهار بانوی بزرگوار:

رسول گرامی اسلام طبق احادیثی که در اسناد معتبر ذکر شده است فرمودند: چهار زن برجسته و با فضیلت در تاریخ بشریت وجود دارند که عبارتند از مریم دختر عمران ، آسیه دختر مزاحم و همسر فرعون ، خدیجه دختر خویلد و فاطمه دختر من. (استیعاب ، ج 2 ، ص 720)

4- فاطمه پاره تن من است

در روایات زیادی آمده است که رسول خدا (ص) فرموده اند : فاطمه پاره تن من است ، خوشحال می سازد مرا آنچه او را خوشحال سازد.

علامه امینی پس از ذکر این حدیث می گوید : این حدیث را با اختلاف لفظ که همه یک معنی را می رساند از شخصیت های برجسته اهل سنت تعداد 59 نفر ، حدیث خشنودی را نقل کرده اند.

فاطمه زهرا (س) از دیدگاه دیگران

وی در ادامه گفته هایش به بیان برخی نظارت و سخنان شخصیت ها و اندیشمندان دیگر درباره فاطمه زهرا (س) پرداخته و گفت : در پی آشنایی با شخصیت والای فاطمه (ع) از دیدگاه آیات قرآن و روایات لازم می بینم که با گفتار تنی چند از دانشمندان و محققان و شخصیتهای سیاسی ، اجتماعی درباره فاطمه اطهر آشنا شویم.

1- فاطمه زهرا (س) از دیدگاه اندیشمند مسیحی:

سلیمان کنانی ، دانشمند مسیحی درباره حضرت زهرا (س) کتابی به نام «فاطمة الزهرا و ترفی و غمد» یعنی فاطمه زهرا زهی در نیام ، نوشته کرده که در آغاز کتاب خود می نویسد : « فاطمه زهرا مقامی والاتر از آن دارد که سندهای تاریخی و روایتی به سوی او اشاره کنند و گرامی تر از آن است که شرح حال گونه ها به جانب وی راهنما باشند ، فاطمه (س) را همین چهارچوب کافی است که وی دختر محمد (ص) و همسر علی (ع) و مادر حسن و حسین (ع) و بزرگ بانوی بانوان جهان است.»

وی در پایان کتابش نیز می گوید : « فاطمه ، ای دخت مصطفی ، ای روشن ترین چهره ای که زمین را بر روی دو کتف خود بلند کرد ، تو جز دو نوبت برای زمین لبخند نزدی ، یک بار در سیمای پدر آن دم که در بستر آرامیده بود و تو را مژده قرب وصل میداد لبخند زدی و لبخند دیگر بدان هنگام گرد گرد لبان تو می گردید که جان بر لب داشتی و واپسین دم خویش را فرو می فرستادی ، تو همیشه با محبت زیست کردی ، تو با پاکی و پاکدامنی زیستی ، ای پاکیزه ترین مادری که دو ریحانه زادی و پروردی و بر قامت آن دو جامه ای از خز بخشندگی پوشاندی.»

2- فاطمه (س) از نگاه احمد بن حنبل

احمد بن حنبل در جلد سوم مسند خود نقل کرده است : شش ماه بود که پیامبر اسلام (ص) هر روز هنگامی که به نماز صبح می رفتند ، از درب خانه فاطمه عبور می کردند و می فرمودند : نماز نماز ای اهل بیت و آن گاه آیه انما یریدالله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهرکم تطهیرا ، را تلاوت می فرمودند.

این خبر از سیصد تن از صحابه نقل شده است . ( الاسلام والشیعه ، ج 1 ، ص 223)

3- بیان مسلم درباره فاطمه (س) :

مسلم در کتاب صحیح معروف خود می گوید : فاطمه پاره تن پیامبر است ، پیامبر را می رنجاند کسی که او را رنجانده باشد و پیامبر را خوشحال می سازد کسی که زهرا را خوشحال کرده باشد.

4- بیان ترمذی درباره فاطمه (س) :

ترمذی در این باره می گوید : از عایشه سوال شد کدام یک از مردم محبوب ترین افراد در نزد رسول خدا (ص) بودند؟ گفت فاطمه . پرسیده شد از مردان ؟ گفت همسرش علی .

5- بیان بخاری درباره فاطمه زهرا (س) :

جناب بخاری صاحب کتاب صحیح بخاری در کتاب معروف خود با سندهای خاص خود نقل می کند که پیامبر اسلام فرمودند : فاطمه پاره تن من است هر آن کس او را به غضب آورد مرا خشمناک ساخته است و در جای دیگر از این کتاب نقل می کند که پیامبر اسلام فرمود : فاطمه بانوی زنان بهشتی است.

6- فاطمه (س) در کلام لویی ماسینیون محقق فرانسوی :

مستشرق و پژوهشگر معروف فرانسوی که مدتی از عمر خود را وقف شناخت حضرت فاطمه زهرا (س) کرده و رساله ای را نوشته که در آن نکته های جالبی را بیان نموده است. کتاب ایشان در رابطه به واقعه مباهله یهودیان نجران با پیامبر است.

وی می گوید : اوراد و دعاهای ابراهیم از وجود دوازده نور که منشعب از فاطمه هستند خبر میدهد… تورات موسی از آمدن محمد (ص) و دختر پر برکت او و دو آقازاده به مانند اسماعیل و اسحاق (حسن و حسین ) نوید میدهد…و انجیل های عیسی (ع) از آمدن احمد نوید می دهد و نیز بشارت می دهد که دختر پر برکتی خواهد داشت که دو پسر به دنیا می آورد.

انتهای پیام

www.af.shafaqna.com

 

انتهای پیام

af.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | فیسبوک | تلگرام