زمان انتشار : ۱۵ اسد ,۱۳۹۷ | ساعت : ۱۰:۵۳ | کد خبر : 284507 | چاپ

با وجود تعیین وقت نماز،چرا نماز آخر وقت مذموم است؟

1

شفقناافغانستان-در دین اسلام برای شناخت زمان به جای آوردن فرایض دینی از معیارهای ساده و منطبق با طبیعت استفاده شده که نمونه‌های بارز آن، آغاز و پایان ماه قمری بر اساس رویت هلال ماه و اوقات شرعی بر پایه موقعیت خورشید در طول شبانه‌روز است. حال سوالی پیش می آید که چرا با وجود تعیین وقت برای انجام نماز،نماز آخر وقت مذموم است،پاسخ سایت اسلام کوئست به شرح زیر است:
س:مگر خدا برای انجام نمازها، وقتی را مشخص نکرده است؟ پس چرا افرادی که نمازشان را در اواخر همان وقت معین شده بجا می‌آورند، از سوی برخی معصومان(ع) مورد لعن و نفرین قرار گرفته‌اند؟
پرسش
آیا روایتی با این مضمون که اگر کسی نماز صبحش را پس از ناپدید شدن ستاره‌ها بخواند، مورد لعن است، صحت دارد؟
پاسخ اجمالی
در روایات سفارش زیادی به خواندن نماز در اول وقت شده است. به گونه‌ای که در بعضی از روایات، فضیلت خواندن نماز در اول وقت؛ بر خواندن آن در غیر اول وقت، مانند فضیلت آخرت بر دنیا شمرده شده است.[۱]
از مجموع احادیث استفاده می‌شود که نماز سه وقت دارد:
۱. وقت فضیلت؛[۲] که همان اوائل وقت نماز است و امام صادق(ع) از آن به «أَوَّلُ الْوَقْتِ رِضْوَانُ اللهِ» تعبیر فرمود[۳] و بهترین وقت براى نماز است.
۲. آخر وقت: که امام صادق(ع) از آن با تعبیر «…وَ آخِرُهُ عَفْوُ اللهِ وَ الْعَفْوُ لَا یَکُونُ إِلَّا مِنْ ذَنْب‏» بیان کرده است.
معنای روایت آن است که نماز باید در اول وقت خوانده شود، اما اگر در آخر وقت هم خوانده شود خدا او را خواهد بخشید و طبیعتاً بخشش در جایی است که گناهی رخ داده باشد. بر اساس این روایت، تأخیر نماز از اول وقت آن، نوعی گناه بخشوده شده است.
۳. خارج از وقت: به‌جا آوردن نماز در خارج از وقت آن است، که از آن به «قضا» تعبیر می‌شود. اگر کسى نماز خود را در داخل وقت آن نخواند، باید قضاى آن‌را به جاى آورد. حال اگر عمداً نماز را تا پایان وقت به تأخیر انداخته، و قضا شد، گناهی مرتکب شده و باید از آن توبه کند وگرنه در آخرت مجازات خواهد شد؛ ولى اگر از روى سهو و نسیان بوده و در آن قصورى نداشته باشد، مورد عقوبت الهى قرار نخواهد گرفت.
با توجه به آنچه گفته شد، می‌توان روایتی که در مورد نفرین نمازگزاران آخر وقت وارد شده را بررسی کرد:
زهری (یا: زهرانی) می‌گوید: یک روز از عثمان بن سعید عَمری(یکی از نواب اربعه)[۴] پرسیدم که آیا راهی وجود دارد که بتوانم امام را ببینم؟ ایشان پاسخ داد: «در دوران غیبت جایز نیست کسی امام را ببیند» و من هم با همین یک جمله قبول کردم. عمری وقتی دید که حرفش را گوش کردم، برای فردای صبح قراری برایم گذاشت، من هم صبح زود سر قرار رفتم، عمری را دیدم که به همراه جوانی بسیار زیبارو و خوشبو به طرفم می‌آیند. من به سمتشان رفتم و عمری اشاره کرد که ایشان همان کسی هستند که به دنبالش بودی و اگر سؤالی داری از او بپرس، من هم رفتم و سؤالاتی که در ذهنم بود را پرسیدم و همین‌طور که راه می‌رفتیم به در خانه‌ای رسیدیم و امام خواستند که وارد خانه شوند. عمری به من گفت: اگر سؤالی داری بپرس؛ چون وقتی امام وارد خانه شوند حق ورود به خانه را نداری. بنابراین، من دوباره به خدمت امام رسیدم تا سؤالی بپرسم ولی امام دیگر صدای مرا نشنید و وارد خانه شدند. فقط آخرین جمله‌ای که فرمود این بود: «ملعون و دور از رحمت خدا است کسی که نماز عشا را به اندازه‌ای به تأخیر بیندازد تا جایی که ستاره‌ها به طور کامل در آسمان دیده شوند». امام(ع) دوباره فرمود: «ملعون است کسی که نماز صبح خود را آن‌قدر به تأخیر بیندازد که ستاره‌ها دیگر دیده نشوند».[۵]
در ارتباط با سند روایت باید گفت؛ این روایت را شیخ طوسی از محمد بن یعقوب کلینی به صورت مرفوعه از زهری نقل کرده است و زهری نیز در منابع رجالی، فردی شناخته شده نیست. بر این اساس، نمی‌توان به سند این روایت اعتمادی کرد.[۶]
اما صرف نظر از سند و در ارزیابی محتوای حدیث باید گفت؛ همان‌گونه که گفته شد، نماز آخر وقت از ارزش پایین‌تری نسبت به نماز اول وقت برخوردار است. از طرفی لعن که به معنای دوری از رحمت خدا است، دارای مراتبی می‌باشد.[۷] و در همین راستا، لعن در امور مکروه نیز به کار می‌رود.[۸]
مشخص است که نمازگزار آخر وقت، نسبت به فردی که نمازش را در اول وقتش بجا آورده، مقداری از رحمت خدا دورتر است؛ و از این‌رو، درجه پایینی از لعن، شامل حال او می‌شود، نه آن‌که او ملعونی باشد که جزایش دوزخ است.
در این نگاه است که امام زمان(عج) چنین شخصى را ملعون و دور از رحمت خدا دانسته است، و گرنه همان‌گونه که اشاره شد، امام صادق(ع) لغزش چنین فردی را گناهی بخشوده اعلام می‌کند.
[۱]. حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج ۴، ص ۱۱۸، قم، مؤسسه آل البیت(ع)‏، چاپ اول، ۱۴۰۹ق؛ «آثار و برکات نماز اول وقت و سبک نشمردن نماز»، ۳۳۷۰۵.
[۲]. ر.ک: «وقت فضیلت نمازهای پنج‌گانه»، ۲۱۰۱.
[۳]. صدوق، محمّد بن على، من لا یحضره الفقیه، ج ‏۱، ص ۲۱۷، قم، دفتر انتشارات اسلامى‏، چاپ دوم‏، ۱۴۱۳ق.
[۴]. ر. ک: «ادله اثبات نیابت نواب اربعه»، ۲۷۶۰.
[۵]. طوسى، محمد بن الحسن‏، کتاب الغیبه للحجه، ص ۲۷۱، قم، دار المعارف الإسلامیه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق‏.
[۶]. اشتهاردى، علی‌پناه، مدارک العروه، ج ۱۱، ص ۲۱۹، تهران، دار الأسوه للطباعه و النشر، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.
[۷]. ر.ک: «مراتب لعن و دوری از رحمت خدا»، ۳۰۹۳۶.
[۸]. خویى، سید ابو القاسم موسوى، المکاسب(مصباح الفقاهه)، مقرّر، توحیدى‌، محمد على، ج ۱، ص ۲۰۴، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.

انتهای پیام

www.af.shafaqna.com

انتهای پیام

af.shafaqna.com