شفقنا افغانستان-در آستانه آغاز سال جدید میلادی، مشخص است که نگرانی های موجود در مورد احتمال دست کشیدن آمریکا از هم پیمانان خود در منطقه خاور میانه کاملا بی پایه و اساس هستند، چرا که این کشور به منطقه دیگری در جهان روی نخواهد آورد هر چند که مسائل و مشکلات خاور میانه همانند سال رو به پایان میلادی، چالش برانگیز بوده و از پیچیدگی خاصی برای سیاست گذاران آمریکایی برخوردار است، به ویژه آنکه این منطقه با درگیری های گیج کننده و بحران های گسترش یافته ای روبرو است که آمریکا باید طی سال 2014 میلادی به آنها بپردازد.”
دکتر “جیمز زغبی”، استاد ادیان در دانشگاه های آمریکا و بنیانگذار و رئيس “انستیتوی عربی آمریكايی” (AAI) در “واشنگتن” در مقاله ای تحلیلی تحت عنوان “چالش های پیش روی دولت آمریکا در سال جدید میلادی” که روی پایگاه اینترنتی روزنامه اماراتی “الاتحاد” قرار گرفته، با اشاره به سیاست های خارجی دولت کنونی آمریکا در قبال منطقه “خاور میانه” و کشورهای بحران زده آن، به بررسی چالش های پیش روی “واشنگتن” در این منطقه طی سال 2014 میلادی و در راس آنها درگیری های سوریه، تحولات مصر، درگیری اعراب و رژیم صهیونیستی و البته برنامه هسته ای ایران پرداخته، جایی که در مقاله خود آورده است:
«چند ماه پیش بود که جهان عرب به دلیل مقاله ای که روزنامه آمریکایی “نيويورک تايمز” منتشر کرد، به لرزه در آمد، چرا که این مقاله ادعای فاش ساختن جزئیات تلاش های دولت “باراک اوباما”، رئیس جمهوری این کشور جهت دست کشیدن از هم پیمانان خود در منطقه “خاور میانه” را داشت بدون آنکه به این مسئله توجه داشته باشد که رئيس جمهوری کنونی این کشور در گذشته ای نزدیک در سخنرانی سالانه خود در برابر مجمع عمومی سازمان ملل متحد از اولويت های خود در سال 2014 میلادی پرده برداشته بود.
این در حالی است که “باراک اوباما” در سخنرانی مذکور بر پایبندی خود به حل و فصل مسائلی از قبیل درگیری میان اسرائيل و فلسطين، جنگ در سوريه و تهديد ناشی از برنامه هسته ای ايران و همچنین حمایت از تلاش ها برای ایجاد جوامع دموکرات تر، متمرکز شد و با وجود سخنان و اقدامات وی پس از این سخنرانی، این باور همچنان وجود دارد که ممکن است آمریکا از هم پیمانان خود در منطقه “خاور میانه” دست بکشد.
حال که در آستانه ورود به سال جدید میلادی قرار داریم، مشخص است که نگرانی ها در مورد احتمال دست کشیدن آمریکا از هم پیمانان خود در منطقه “خاور میانه” کاملا بی پایه و اساس هستند، چرا که این کشور به منطقه دیگری در جهان روی نخواهد آورد هر چند که مسائل و مشکلات “خاور میانه” همانند سال رو به پایان میلادی، چالش برانگیز بوده و از پیچیدگی خاصی برای سیاست گذاران آمریکایی برخوردار است، به ویژه آنکه این منطقه با شماری درگیری های گیج کننده و بحران های گسترش یافته ای روبرو بوده که آمریکا باید طی سال 2014 میلادی با آنها برخورد داشته باشد.
در همین راستا، عقربه های ساعت نزدیک شدن زمان تعیین شده برای مذاکرات صلح میان اسرائيل و فلسطين را نشان می دهد، چرا که “جان کری”، وزير امور خارجه آمریکا پیشتر به مذاکره کنندگان دو طرف 9 ماه فرصت داده بود تا به توافقی در زمینه چارچوب مذاکرات دست یابند، اما با این حال، پیش بینی می شود که آمریکا در سال جديد میلادی نیز پیشنهاد ویژه خود در رابطه با این مسئله را ارائه دهد.
این در حالی است که با توجه به نبود عزم و اراده نزد دولت “بنیامین نتنياهو”، نخست وزیر اسرائیل جهت کاهش تسلط خود بر سرزمین های اشغالی و همچنین قرار گرفتن فلسطينيان در موضعی سخت و عمیقا تقسیم شده در این قبال، احتمال موفقیت آمیز بودن مذاکرات میان دو طرف بسیار پایین است و با وجود سرمایه گذاری بزرگ آمریکا در این فرآیند، اما خطرهای ناکامی در آن نیز زیاد به نظر می رسند.
علاوه بر این، قرار است مذاکرات در مورد بحران سوریه در کنفرانس “ژنو 2” در پایان ماه ژانويه آینده انجام شود، اما شک و تردید زیادی همچنان در قبال احتمال برگزاری این کنفرانس وجود دارد، چرا که به دلیل کاهش نفوذ و قدرت ائتلاف سیاسی و گروه های نظامی مورد حمایت آمریکا در برابر ائتلاف گروه های اسلام گرای افراطی که تاکنون هیچ علاقه ای به دستیابی به راه حل دیپلماتیک برای بحران سوریه از خود نشان نداده اند، مخالفان سوری هم اکنون در حالت هرج و مرج و از هم پاشیدگی گسترده ای به سر می برند.
در همین حال، نیروهای نظام حاکم در سوريه نیز با در پیش گرفتن خشونتی بی رویه، حملات خود به پایگاه های مخالفان را افزایش داده و در حالی که هیچ کدام از طرف های درگیر در این کشور علاقه ای واقعی برای پایان دادن به درگیری ها از خود نشان نمی دهند، به احتمال زیاد کنفرانس “ژنو 2” لغو خواهد شد و یا اینکه بار دیگر به تعویق خواهد افتاد، بر این اساس، با وجود نگرانی های موجود، اصرار بر پیدا کردن راه حل برای درگیری های سوریه، بدون تجدید نظر آمریکا در روابط خود غیر ممکن خواهد بود.
با ادامه درگیری ها در سوريه، بحران رو به گسترش آوارگان سوری نیز چالش های دیگری به وجود آورده که باید به آنها نیز پرداخته شود، چرا که این مسئله در وهله نخست و پیش از هر چیز دیگری، یک فاجعه انسانی به شمار می آید که نمی شود آن را نادیده گرفت، جایی که بیش از دو میليون و 500 هزار شهروند سوری مجبور به ترک کشور خود شده و در حال حاضر در شرایط بسیار سختی در کشورهای همسایه زندگی می کنند.
این در حالی است که حضور بیش از یک میليون آواره سوری در خاک لبنان نیز به نوبه خود باعث نگرانی های زیادی می شود، جایی که حضور آنها در این کشور، مشاركت برخی گروه های لبنانی در درگیری های سوریه و دخالت عوامل خارجی در لبنان دست به دست هم داده و این کشور را در حال حاضر در معرض خطر تبدیل شدن به جبهه جديدی برای جنگ سوريه قرار داده اند.
از سوی دیگر، قرار است دور بعدی مذاکرات میان گروه “5+1” (پنج کشور عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد یعنی آمریکا، بریتانیا، فرانسه، روسیه و چین به همراه آلمان) و ايران بر سر برنامه هسته ای این کشور نیز طی سال جدید میلادی برگزار شود و این در حالی است که دولت “باراک اوباما” با نزدیک شدن به “تهران”، دست به ریسک حساب شده ای زده، چرا که احتمال دارد دو طرف به راه حلی دیپلماتیک دست یابند که تهديد ناشی از برنامه هسته ای ایران را از بین ببرد.
با این حال، اقدام اخیر دولت آمریکا، پارگی و گسست در روابط این کشور با اسرائيل و برخی دیگر از کشورهای منطقه “خاور میانه” را به دنبال داشت، در نتیجه مذاکرات مذکور در صورت وجود تنش، از سر گرفته نخواهد شد.
در همین راستا، با وجود آنکه دولت “باراک اوباما” توانسته به صورت موقت از تهدید طرفداران اسرائيل در کنگره آمریکا برای تحمیل تحریم های جدید علیه ایران پیش از آغاز دوباره مذاکرات بر سر برنامه هسته ای این کشور، جلوگیری کند، اما تهديدها مبنی بر در پیش گرفتن اقدامی تنبیهی در کنگره آمریکا بر علیه ایران همچنان پابرجاست.
این در حالی است که دستیابی به توافقنامه اولیه با ایران بر سر برنامه هسته ای این کشور پیچیدگی های دیگری به دنبال داشته و در روابط آمریکا با برخی هم پیمانان آن در منطقه “خاور میانه” تنش به وجود آورده، چرا که از زمان پیروزی انقلاب اسلامی در ایران در سال 1979 میلادی، برخی کشورهای عربی از تلاش های “تهران” برای صادر کردن انقلاب خود به دیگر کشورهای اسلامی، احساس تهديد می کنند.
در همین حال، طی یک دهه گذشته ایران همواره به دخالت آشکار در امور داخلی عراق، لبنان، يمن و البته سوريه متهم شده، بنابراین آمریکا با آغاز مذاکرات با ایران بدون در میان گذاشتن آن با هم پیمانان خود در منطقه “خاور میانه”، باعث شد که اعتماد کشورهای هم پیمان آمریکا به این کشور کاهش یابد، مسئله ای که لازم است طی سال جدید میلادی مورد توجه ویژه قرار گیرد.
علاوه بر تمام پیچیدگی های مذکور، دولت آمریکا همچنین باید طی سال 2014 میلادی تعاملی فوری با تحولات اخیر مصر داشته باشد، چرا که از زمان سرنگونی نظام “حسنی مبارک”، رئیس جمهوری این کشور در ماه ژانویه سال 2011 میلادی، سياست های آمریکا در رابطه با مصر دچار نوسان زیادی بوده و هست.
در واقع از زمان آغاز اعتراض های گسترده راه اندازی شده از سوی جنبش “تمرد” در مصر که گسترش یافته و به سرنگونی “محمد مرسی”، رئیس جمهوری معزول این کشور و دولت تحت رهبری وی در اوایل ماه ژوئیه گذشته منجر شد، آمریکا در تلاش است برای کار کردن با وضعیت جدید مصر و همواره ارتش و دولت انتقالی این کشور را به پایبندی به نقشه راه برنامه ریزی شده و پس از آن بازگشت حكمرانی مدنی منتخب تشویق می کند.
با این حال، نگرانی کنونی این است که نه تنها نقشه راه برنامه ریزی شده، بلکه ثبات کل کشور مصر در معرض خطر خشونت های گروه “اخوان المسلمين” و خطرهای ناشی از حملات تروریستی اخیر قرار گیرند.
در حالی که بحران ها و درگیری های مذکور نیازمند تمرکز و توجه زیادی هستند، اما با این حال دولت آمریكا حق انتخاب و حتی اولويت بندی مسائلی که باید در ابتدا به آنها بپردازد را ندارد و علاوه بر پیچیدگی این چالش های پیش روی این کشور، دو واقعیت دیگر نیز وجود دارند: نخست اینکه آمریکا گزینه های محدودی در اختیار دارد و دوم نیز اینکه این کشور از کاهش اعتماد در منطقه “خاور میانه” رنج می برد.
هر چند که احتمال دارد تندروهای سياست خارجی آمریکا خواهان واکنش های تند بیشتری از قبیل تحریم های جديد، دخالت در درگیر های منطقه “خاور میانه” و تهديد به لغو کمک ها شوند، اما واقعیت این است که پس از دو جنگ فاجعه بار و پرهزینه در افغانستان و عراق، ملت آمریکا نگران دخالت این کشور در سایر کشورهای جهان هستند.
در واقع پس از چند دهه ناکامی و نبود تعادل در سياست های آمریکا در قبال منطقه “خاور میانه”، دولت کنونی این کشور در حالی برای تصحیح رد پاهای خود، گام ها برمی دارد که حمایت افکار عمومی عربی از سیاست های “واشنگتن” در قبال جهان عرب با کاهش شدیدی روبرو شده است.
سرآغاز تصحیح سياست های آمریکا در قبال منطقه “خاور میانه” نیز همان بازسازی اعتماد نه تنها از طریق اظهارات علنی، بلکه به وسیله اقدامات عملی خواهد بود، نخستین فرصت پیش آمده برای آمریکا جهت تغيير دیدگاه اعراب در قبال خود نیز زمانی خواهد بود که دولت “باراک اوباما” پیشنهاد خود برای پر کردن شکاف موجود بر سر راه حل و فصل درگیری های میان اعراب و اسرائيل را ارائه خواهد داد، جایی که این پیشنهاد در صورتی که بتواند ميان خواسته های امنیت و عدالت تعادل برقرار سازد، خواهد توانست تحول بزرگی به دنبال داشته باشد که پیامدهای آن در سراسر “خاور میانه” منعکس شود.
در پایان باید گفت که بازگرداندن اعتماد هم پیمانان خود، بزرگترین چالش پیش روی دولت آمریکا در سال جدید میلادی خواهد بود، دولتی که باید برای مشارکت هم پیمانان عرب خود در بحث های امنیتی منطقه “خاور میانه” تلاش کند، چرا که کشورهای عرب هم پیمان آمریکا اگر شرکای این کشور به شمار می آیند، پس انتظار دارند همانند شریک با آنها رفتار شود.»
ترجمه از شفقنا
انتهای پیام