رییس جامعه مبلغین و وعاظ درگفت وگو با شفقنا: غلط است که واعظ برای مداح مقدمه شود

حجت الاسلام والمسلمین بنی­هاشمی گفت: واعظ کسی است که می­تواند بر اریکه منبر موضوعاتی را برای مردم تبیین نماید که سطح اطلاعاتی مردم را به مراتب متقن اسلام و خاصه تشیع بیفزاید. وی با اشاره به آیین روضه خوانی افزود: از ویژگی انحصاری جهان تشیع، همراه کردن احساسات با باورهاست.

حجت الاسلام والمسلمین سیدمجید بنی هاشمی در گفت وگو با خبرنگار شفقنا (پایگاه بین المللی همکاری ­های خبری شیعه) بیان کرد: رسانه­های ما گرایش مردم را به سمت واعظ پروری نمی­آورند. جوانی که می­خواهد واعظ یا مداح شود، وقتی سفره را نگاه می کند می گوید من می­خواهم مداح شوم چرا که جمعیت هم دنبال مداح است.

رییس جامعه وعاظ و مبلغین افزود: دستگاه­های متولی کام مردم را به سمت هیجانات عادت می­دهند. نمی­خواهم خدای ناکرده بگویم این هیجانات، هیجانات کاذب هستند اما هیجاناتی اند که اگر آن­ها را مثبت هم نگاه کنیم و معتقد باشیم که توام با معنویت و احساسات عرفانی هستند نیز نباید حجم آن اینقدر باشد که واعظ در اولویت بعدی برود. این اشکال به سیستم کام ­دهی رسانه­های ما بر می­گردد و نه سیستم وعاظ. اگر رسانه­ها اجازه دهند، این اسم­ها و شخصیت­ها را مردم بسازند. رسانه­های ما امروز دارند جای مردم حرف می­زنند.

این واعظ تهران در پاسخ به انتقادات مبنی بر عدم توفیق وعاظ در انتقال شور همراه با شعور دینی بیان کرد: ما این را قبول نداریم که واعظین ما نتوانسته­اند شور و شعور را منتقل کنند. مضافا این که اعتقادمان بر این است که اگر گروه­هایی در اسلام خواستند کاری انجام دهند، از فرهنگ شیعه الگوبرداری کردند. چون این فرهنگ روضه خوانی که در فرهنگ تشیع هست، در هیچ یک از فرق اسلامی دیگر نیست. از ویژگی انحصاری جهان تشیع، همراه کردن احساسات با باورهاست.

بنی­هاشمی به چند منظوره بودن شخصیت روحانی اشاره و  اضافه کرد: هر عمامه به سری واعظ نیست. ما امروز مراکز آخوند پروری داریم، اما مراکز واعظ پروری نداریم. واعظ کسی است که می­تواند بر اریکه منبر موضوعاتی را برای مردم تبیین نماید که سطح اطلاعاتی مردم را به مراتب متقن اسلام و خاصه تشیع بیفزاید. واعظ یک اطلاع رسانی از حوزه روحانیت در عرصه های مختلفی که در خدمت دین هستند را ارائه می­دهد. موعظه­های واعظ باید موعظه­هایی باشد که فرد و اجتماع را دگرگون کند و نگاه فرد و اجتماع را به اسلام و تشیع درست جا بیندازد.  لذا ما نمی­خواهیم که واعظ در عرصه­های سیاسی، منتسب به احزاب و گروه­ها باشد. واعظ باید دفاع از حاکمیت اسلام و توانمندی­های اسلام کند. ممکن است که یک واعظ خوب در شاکله حکومت هم باشد، اما نباید دفاعش جناحی باشد. دفاع او از عقلانیت، از حاکمیت عدالت و اسلام و تشیع باید باشد.

او افزود: منبر آمیخته­ای از یک سلسله موضوعاتی است که هیچ گاه در رسانه­ها دیده نمی شوند. مردم خودجوش می­آیند مجلس تشکیل می­دهند، خودشان واعظ را انتخاب می­کنند، خودشان سهام­دار آن جلسه هستند، خودشان اطعام می­کنند.

متن کامل گفت وگوی شفقنا با حجت الاسلام والمسلمین سیدمجید بنی هاشمی که در چند قسمت منتشر خواهد شد، به این شرح است:

*اهمیت وعظ در چیست؟

بنی هاشمی: وعظ مساله بسیار مهمی است که نه تنها در دین ما بلکه در همه ادیان دارای اهمیت است. یکی از دست آوردهای دنیای امروز این است که «وعظ» جغرافیا ندارد و همه انسان­ها با هر گرایش، دین و ملیتی به آن نیاز دارند. اما این که یک سخنران بتواند جذابیت­هایی را ایجاد کند که مخاطب از رهگذر آن هم بتواند اطلاعاتی به دست آورد، هم احساساتش تهییج شود و هم علاقه مندی­هایش جهت بگیرند، اهمیت فوق العاده­ای دارد. وعظ به سیره همه انبیاء بر می گردد. نوابغ و دانشمندان علوم انسانی به این بحث پرداخته اند. من از سایت شما تشکر می کنم و خیلی خوشحالم که به این موضوع پرداخته اید.

*وعاظ در جامعه ما چه وضعیتی دارند و به تعبیری اطلس جغرافیایی وعاظ ما چگونه است؟

بنی ­هاشمی: طبق اعلام مرکز آمار ایران جامعه مبلغین و وعاظ ما از 32هزار مبلغ و واعظ تشکیل می شود که قریب به 20هزار نفر از ایشان، فارغ التحصیل رشته تبلیغ از حوزه و یا دانشگاه هستند. 10 الی 12 هزار نفر به منبر و وعظ اشتغال دارند. یعنی در جواب سوال مامور آمار در مورد شغل گفته­اند روضه خوان یا مبلغ یا واعظ یا سخنران. یا وقتی از ایشان درباره رشته تحصیلی پرسیده شده است، گفته­اند فارغ التحصیل رشته تبلیغ. طبق آمار 32هزار مبلغ رسمی وجود دارد.

قریب 20 مجموعه در کشور هم دست­اندرکار امر تبلیغ هستند که از آن جمله است: معاونت تبلیغ حوزه های علمیه، مرکز رسیدگی به امورمساجد، شورای سیاست گذاری ائمه جمعه، سازمان تبلیغات اسلامی، دفتر تبلیغات اسلامی، مدرسه­های علمیه تخصصی تبلیغ (سفیران هدایت) که مدرک تخصصی تبلیغ صادر می­کنند و مبنای تدریسشان روی امر تبلیغ گذاشته شده است.

همچنین مجمع خودجوشی به نام «جامعه مبلغین» وجود دارد که الآن حجت­الاسلام شجاعی مدیریت آن را بر عهده دارند. ایشان از پیشکسوتان منبر در تهران و بلکه در کشور هستند و از شاگردان مرحوم فلسفی سخنران شهیر ایران بوده­اند.

یکی دیگر از مجامع خودجوش «جامعه وعاظ» است که زیر نظر آیت­الله مهدوی­کنی به عنوان جامعه مبارزین تهران تشکیل شده است که الآن آقای ابوترابی مسوولیتش را بر عهده دارند.

در عرصه سخنوری هم ما شاهد انجمن­ها، موسسات و مراکز ثبت شده خصوصی­ای هستیم که روش ایراد سخنرانی را برگزار می­کنند.

*پیشتر مجلس بیشتر به وعظ شناخته می­شد و همیشه واعظ نقش محوری داشته است ولی وعاظ در حال حاضر پیرو مداحان هستند و نقش واعظ آماده کردن مجلس برای آمدن مداح است. شما این وضع منفعل واعظین نسبت به مداحین را چگونه ارزیابی می کنید؟

بنی هاشمی: من این را غلط می­دانم. ما در تاریخ منبر چیزی به عنوان مداح نداشتیم. روضه خوان داشتیم که آن­ها کتاب روضه­الشهداء را می­خواندند. مقتل­خوانی بوده است و این­ها مردم را از نظر احساسات، معنویت ، اشک و گریه و توسل آماده می­کردند تا مطالبی که شایسته و بایسته یک انسان متدین است را از لسان یک واعظ بشنوند یعنی روضه­خوان­ها مقدمه­ای بودند برای یک ذی المقدمه مهم به نام منبر. این گونه که چند سال است باب شده است نبود که واعظ برای مداح مقدمه شود.

*به نظر می آید این وضعیت یکی به خاطر فرهیخته تر بودن جامعه بوده که نگاهش به دین یک نگاه توام با فکر بوده است و علت دیگر هم توانایی علمی بیشتر واعظین در گذشته بوده است…

بنی هاشمی: نه! این طور نیست. اتفاقا وعاظ الآن ما به مراتب با سواد­تر از وعاظ نسل­های قبل بودند. با همه احترامی که ما برای وعاظ قبل قائلیم، شرایطی که برای وعاظ الآن هست، قابل مقایسه با شرایط واعظین قبل نیست. الآن رسانه ها، صدا و سیما، روابط عمومی ها، همایش ها همه دارند خوراک مذهبی به مخاطب می دهند. در این شرایط یک واعظ باید چه هنری داشته باشد که از این حجم اطلاعاتی که دارند به مخاطبین می­دهند، یک گلی را انتخاب کند که مردم بنشینند و به منبر او توجه نمایند! در صورتی که وعاظ قبل با چنین وضعیتی روبرو نبودند. کِی دستگاه­های دولتی خودشان را متولی امر تبلیغ می­دانستند؟

*یعنی شما این رسانه­ها را رقیب واعظین می دانید؟

بنی هاشمی:  اصلا من رقیبی برای منبر نمی­بینم. منبر جایگاه خاص خودش را دارد. هیچ­گاه و هیچ رسانه­ای نمی­تواند جای منبر را برای مردم بگیرد.

*چرا؟

بنی هاشمی:  منبر آمیخته­ای از یک سلسله موضوعاتی است که هیچ گاه در رسانه­ها دیده نمی­شوند. مردم خود جوش می­آیند مجلس تشکیل می­دهند، خودشان واعظ را انتخاب می کنند، خودشان سهام­دار آن جلسه هستند، خودشان اطعام می­کنند.

*یعنی معتقدید آن حرکت اجتماعی ای که برای منبر هست برای سایر رسانه­ها نیست؟

بنی هاشمی:  احسنت؛ این جوری که منبر هست، مثلا برای سینما نیست. سینما مخاطب خاص خودش را دارد. نمی­خواهم خدای ناکرده آن را بکوبم. با همه احترامی که برای آن رسانه­ها قائلیم، جنس مخاطب منبر از یک جنس دیگر است.

اما مطالبی که این رسانه­ها به خورد مردم می­دهند، کار را برای سخنران سخت­تر می­کند. الآن همه روابط عمومی ها «قال الصادق» و «قال الباقر» می­زنند. برنامه­های صدا و سیما، موضوعات فیلم­های سینمایی، برگزاری انجمن­ها و بزرگداشت­ها، مراسمات مناسبت­های مذهبی، این­ها جامعه را تا یک حدی اشباع می­کند و کار برای واعظ سخت­تر می­شود.

*مداح هم همین وضعیت را دارد. یعنی رسانه­ها رقیب هردویشان هستند. اما مداح توانسته است خود را در این میان حفظ کند. مساله این جاست که مجلس سیدالشهداء در حال حاضر به مداحی شناخته می­شود. الآن اگر تلویزیون بخواهد از برگزاری مراسم عزاداری چیزی پخش کند، چند تا سینه زنی پخش خواهد کرد و نمی­آید یک سخنرانی پخش کند. این به خاطر این است که در جامعه مجلس سیدالشهداء به مداحی شناخته می شود نه این که تلویزیون دارد کار بدی می­کند، بلکه واقعیت همان است که تلویزیون دارد نشان می­دهد. چرا الآن بر خلاف گذشته مجالس مداح محور است و واعظین نسبت به مداحان منفعلند؟ چرا واعظ اجازه منبرش را از فلان مداح می­گیرد؟ چرا نمی­آید کار فلان مداح را نقد کند و بر عکس بر کار آن مداح -ولو این که غلط است- صحه می گذارد چرا که می­خواهد در آن مجلس منبر برود؟

بنی هاشمی: اگر بخواهیم مصداقی بحث بکنیم که اسم ببریم، آن یک بحث دیگری است. اما من این­جوری قبول ندارم. بلکه من این­جوری قبول دارم که …

*سوال من این است که رسانه هم برای مداح و هم برای واعظ رقیب بوده اند. اما چطور بوده که مداح توانسته خود را حفظ کند و برنده این میدان باشد و واعظ نتوانسته این کار را بکند؟

بنی هاشمی: ما این جا بحث برد و باخت را نداریم. بحث مخاطب را داریم. این به خاطر این است که حجم برنامه­هایی که ما به مردم می­دهیم همه به سمت مداحی است. سمت و سوی رسانه­های مکتوب، رسانه های صوت و تصویر و همه مراکزی که دست اندر کار اطلاع رسانی هستند، ذوق مخاطب را روی سینه زنی آورده اند. آن­ها ذوق مخاطب را روی هیجانات و احساسات پرشور آورده­اند. طبیعی است که وقتی کام مخاطبین به سمت احساسات، سینه­زنی، فریاد و هیجانات برده شود، انتخاب مردم هم به همان سمت می رود. ولی اگر همین دستگاه­ها محتوا و شیوه­ها را اولویت دهند، اگر کام مردم را به ادبیات، سخنرانی­ها، نحوه پردازش، نحوه موضوعات، نحوه انتخاب روایات، نحوه تصاویر حماسی عاشورا و ائمه اطهار، مبارزات ائمه، مناظرات ائمه، مباحثات آن­ها، ادله­ای که شاگردان آن­ها برای اثبات حقانیت ائمه آورده­اند عادت بدهند، طبیعی است که مردم به سمت سخنوران پر احساس و پرهیجان می­آیند.

ولی دستگاه­های متولی کام مردم را به سمت هیجانات عادت می­دهند. نمی­خواهم خدای ناکرده بگویم این هیجانات، هیجانات کاذب هستند. اما هیجاناتی­اند که اگر آن­ها را مثبت هم نگاه کنیم و معتقد باشیم که توام با معنویت و احساسات عرفانی هستند، اما نباید حجمش اینقدر باشد که واعظ در اولویت بعدی برود. این اشکال به سیستم کام دهی رسانه­های ما بر می­گردد و نه سیستم وعاظ.

ادامه دارد…

انتهای پیام

www.afghanistan.shafaqna.com