*سنگسار یک حد شرعی،مسلم و قطعی در اسلام است
*سنگسار فقط مختص اسلام نبوده و در میان ادیان و اقوام دیگر با تفاوتهایی اجرا می شده است
* سیاست کیفری اسلام بیشتر تهدید به مجازات است تا اجرای آن
*شرایط اثبات زنای محصنه و اجرای حکم سنگسار به گونه ای است که به ندرت اتفاق می افتد
* اگر در شرایطی اجرای این حکم مخالف مصالح نظام اسلامی بود، حاکم شرع می تواند به توقف موقتی آن و یا تغییر در نحوه اجرا امر دهد
خبرگزاری شیعیان افغانستان(شفقنا افغانستان)
مجازات سنگسار از جمله قوانین جزایی دین اسلام است که همواره مورد اشکال مجامع به ظاهر مدافع حقوق بشر امروزی قرار گرفته و نسبت به اجرای این مجازات به خصوص در جوامع اسلامی انتقادها و شبهه های بسیاری تاکنون وارد گردیده است. این شک و شبهه های خارجی به حدی بوده است که امروزه بسیاری از مسلمانان و پیروان دین اسلام در ملل مختلف نیز به بهانه هایی چون امروزی شدن، حقوق بشر و… نسبت به حدها و مجازات های جزایی اسلام همچون اعدام و سنگسار واکنش منفی نشان داده و بدون هیچگونه آگاهی از فلسفه وجودی چنین مجازاتهایی و یا شرایط تحقق اینگونه حدها، فریاد مخالفت با آنها سر داده و به اعتبار و قاطعیت قوانین اسلامی لطمه وارد می سازند.
چندی است که چنین بحث مشابهی درباره وجود و یا عدم وجود مجازات سنگسار در قانون جزای افغانستان نیز به راه افتاده است و متاسفانه به دلیل جولان بی چون و چرای اینجوها و سازمان های بشر دوستانه خارجی در کشور، مخالفت های شدیدی با این مسئله به راه افتاده است و تا حدی پیش رفته که به نظر می رسد درج این مجازات در قانون افغانستان تا حد زیادی منتفی باشد.
برای آگاهی از فلسفه مجازاتی چون سنگسار در قانون جزای اسلامی و اهمیت وجود چنین قوانین سنگین و سختگیرانه و تاثیر آن در جامعه ، گفتگویی ترتیب دادیم با حجت الاسلام والمسلمین دکتر عبدالحمید برهانی ،حقوقدان و عالم برجسته حوزوی افغانستان که ذیلا متن کامل آن به استحضار مخاطبان گرامی رسانده می شود:
س- درباره کلیت مجازات سنگسار توضیح دهید.
سنگسار یا رجم، به عنوان یک حد شرعی، مسلّم و قطعی در اسلام است که برای پاره ای از جرم های بسیار سنگین در نظر گرفته شده است. در اصطلاح قضایی دو واژه حد و تعزیر معنای متفاوتی دارند، حد به آن دسته از از مجازات ها اطلاق می شود که به صورت معین از سوی خداوند (در قرآن و روایات) بیان شده است. اما تعزیر در مورد مجازات هایی به کار می رود که اندازه معینی برای آن ها در قرآن و روایات در نظر گرفته نشده است و تعیین آن به عهده قاضی نهاده شده است. رجم یا همان سنگسار جزء مجازات های حدی به شمار می روند.
حکم رجم به عنوان مجازات زنای محصنه (زنای مرد و زن شوهردار) آمده است و مورد اتفاق همه ی علماء اسلام است. و چون از حدود اسلام است، قابل مصالحه و قابل شفاعت نیست و حتی بدون شکایت طرفین یا شخص دیگر هم باید اجرا شود.
س- آیا مجازات سنگسار فقط مختص به اسلام است یا در سایر ادیان نیز شواهدی بر وجود آن می توان یافت؟
برای آگاهی از سابقه و پیشینه ی سنگسار یا “رجم” باید به متون تاریخی و کتب مقدس ادیان قبل از اسلام مراجعه کرد. در قدیمی ترین کتب ادیان گذشته که امروزه در اختیار است از رجم به عنوان یکی از عقوبت های افراد خلاف کار نام برده شده است. در تورات بارها از این عقوبت اسم برده شده و در مورد دختری که قبل از ازدواج زنا کرده باشد آمده است: «… آنگاه دختر را به در خانه ی پدرش آورده و مردمان شهر او را سنگسار نمایند تا بمیرد زیرا در بنی اسرائیل قباحت ورزیده، در خانه ی پدرش زنا کرده، تا بدین منوال شرارت را از میان خود دور کن»؛ همچنین درباره ی زنای زن شوهردار و بالعکس آمده است: «اگر مردی با زن شوهرداری یافت شود که بخوابد پس هر دوی ایشان (مردی که با آن زن خوابید و آن زن نیز) بمیرند بدین منوال شرارت را از بنی اسرائیل دور کن »
بنا بر این حکم قتل و رجم قبل از اسلام در میان دیگر ادیان و اقوام با تفاوت هائی اجرا می شده است.
س-آیا مجازات سنگسار بر اساس آیاتی از قرآن کریم استنباط شده است؟ به عبارت دیگر آیه ای در قرآن وجود دارد که اشاره مستقیم به چنین مجازات سنگینی داشته باشد؟
به حکم سنگسار برای زنای محصنه، در قرآن تصریح نشده است ولی این مسأله با سنت پیامبر(ص) اثبات شده است و همانطور که عرض کردم مورد اتفاق همه علمای اسلام است و از حدود اسلام به شمار می رود.
شواهد و داستانهای مستند و محکمی از پیامبر اسلام(ص)، علی (ع) و حتی خلفا در این باره وجود دارد که صراحتا بر وجوب و الزام آن در سنت نبوی شهادت می دهند. البته این نکته را تلویحا اینجا ذکر می کنم که مواردی که منجر به جاری شدن رجم در زمان صدر اسلام شده است ، اندک اند و این به خاطر شرایط وجوب این کیفر است که حتما به آن اشاره خواهم داشت اما باید عرض کنم که از آن جا که پیامبر اکرم (ص)، پیامبر رحمت و مهربانی است همیشه از اجرای حکم رجم در باره افرادی که در محضر ایشان چهار بار به ارتکاب زنای محصنه اقرار می کردند، اظهار ناخشنودی می نمودند و می فرمودند: اگر این افراد به جای اقرار توبه می کردند بر ایشان بهتر بود اما هر گاه این جرم اثبات می شد علی رغم میل باطنی خود آن را اجرا می کردند.
س- در نظر گرفتن مجازاتی چون سنگسار و یا حتی اعدام، بسیار سنگین و سختگیرانه به نظر می رسد؛ فلسفه وجود چنین کیفرهای سنگین در قوانین جزایی اسلام چیست؟
سیاست کیفری اسلام دارای دو نوع درمان برای دو مرحله ویژه از وضعیت جامعه است: یکی پیش بینی مجازاتهای خفیف با شرایط اجرای آسانتر که طی آن ، جرائمی که حاکی از وخامت شدید اوضاع اجتماعی نبوده و در شرایط عادی جامعه رخ میدهد، در این دسته قرار میگیرد. این دسته از مجازاتها، جرائمی است که اختیارات قضات در این نوع جرائم وسیعتر بوده و میتوانند با در نظر گرفتن شخصیت مجرم و اوضاع واحوال ارتکاب جرم، تصمیم مقتضی را در برخورد با وی اتّخاذ نمایند.
دوم، پیش بینی مجازاتهای شدید است؛ اعمال این مجازاتها منوط به شرایط و قیدهای فراوان است، به نحوی که گاه به ندرت فراهم میشود. این نوع مجازات ها از نوع درمان های سخت است که تنها در شرایط خاص به کار گرفته می شوند.
سیاست کیفری اسلام بیشتر تهدید به مجازات است، تا اجرای آن، از این رو مثلا برای اجرای حد سرقت، شرایط فراوانی گذاشته که جمع شدن همه آنها بسیار بعید است. همین طور در زنا، لواط و جرایم عفافی، شرایطی را بیان میکند که مشخص میکند هدف اسلام بیشتر جلوگیری از اشاعه فحشا و علنی شدن بزهکاری در جامعه است تا اجرای مجازات. حد سنگسارنیز از این نوع مجازات می باشد.
بنا بر این شاید برخی از این مجازات ها مانند سنگسار، سنگین به نظر برسند ولی اسلام راه های اثبات آن را چنان محدود کرده است که عملا بسیار به ندرت اتفاق می افتد. در عین این که وحشت از آن به عنوان یک عامل بازدارنده قوی و موثر روی افراد منحرف اثر خود را خواهد گذاشت.
س- در چه مواردی مجازات سنگسار برای متخلفین اجرا می شود؟
در دو مورد ذیل کیفر سنگسار یا رجم نسبت به متخلفان با شرایط خاص اجرا می گردد: اول؛ زنای مرد محصن؛محصن به مردی گفته می شود که دارای همسر دائمی است و صبح و عصر با اوست، بگونه ای که هیچ مانعی برای آمیزش حلال با او وجود ندارد.
و دوم؛ زنای زن محصنه با مرد بالغ . محصنه به زنی گفته می شود که دارای شوهر دائمی است و شوهر در حالی که زن عاقل بوده با او جماع کرده است و امکان جماع با شوهر را نیز داشته است.
س- برای قطعی شدن این مجازات سنگین، چه شرایطی عنوان شده است؟ آیا این شرایط به گونه ای هستند که به راحتی بتوان حکم به سنگسار مجرمین داد؟
اسلام برای حفظ آبرو و حیثیت انسان، چنانکه بیان شد از شتاب در اجرای حد در حق زنا کاران خود داری نموده و راه های ثابت شدن عمل زنا را دشوار دانسته است تا حتی المقدور کسی به چنین گناهی متهم نشود. در نتیجه شرایط زیر را به عنوان اثبات زنا و محرض شدن حد سنگسار ذکر نموده است که در بسیاری موارد اجماع همه این شروط غیر ممکن شده و به ندرت نهایتا منجر به صدور حکم سنگسار درباره مجرمی می شود:
1. برای اثبات وقوع زنا و لزوم اجرای حد، باید چهار مرد عادل یا سه مرد و دو زن عادل یا دو مرد و چهار زن عادل بر مشاهده آن گواهی دهند و هر گاه شهود، دو مرد و چهار زن باشند، هر چند زانی و زانیه متأهل باشد سنگسار نمی شوند و به زدن تازیانه اکتفا می گردد.
البته افزایش تعداد شهود به چهار نفر به قدری سنگین است که فقط افرادی بی باک ممکن است مجرم شناخته شوند و بدیهی است که چنین اشخاصی باید به اشدّ مجازات گرفتار شوند تا عبرت برای دیگران گردند و محیط جامعه از آلودگی این گناه زشت پاک گردد. البته برای شهادت شهود، شرایط سخت و دقیقی تعیین شده است که اثبات جرم را سخت می کند.
2. باید مکان وقوع زنا در شهادت شهود یک جا باشد.
3. باید زمان وقوع زنا در شهادت شهود یکسان باشد.
4. باید شهادت شهود در یک مجلس انجام شود.
5. هرگاه چهار نفر عادل از چهار نفر عادل دیگر حکایت کنند کافی نیست.
6. هرگاه چهار نفر عادل به وقوع زنا با زنی شهادت دهند، لکن آن زن را نشناسند، گواهی ایشان پذیرفته نیست، زیرا ممکن است آن زن همسر آن مرد باشد.
7. هر گاه سه نفر از آن چهار نفر، متحداَ گواهی دهند و شاهد چهارم از ادای شهادت خودداری کند یا بیان او با بیان آن سه نفر مخالفتی داشته باشد، متهم از حد، معاف می گردد و آن سه نفر به حدّ قذف محکوم می شوند.
8. هر گاه شخص زانی تا سه نوبت به عمل خود اعتراف کند، حد درباره او اجرا نمی شود و حتماَ باید در چهار نوبت اعتراف کند.
9. هر گاه شخص زانی در یک مجلس چهار بار اعتراف کند، حد درباره او اجرا نمی شود و حتماَ این چهار نوبت باید در چهار مجلس واقع شود.
10. مرد متاهل هر گاه پس از چهار نوبت اعتراف،انکار کند حد رجم بر او اجرا نمی شود و کیفرش تخفیف می یابد .
با توجه به این شرایط سخت که اسلام برای اثبات زنا بیان کرده، اگر ثابت گردد که شخصی مرتکب عمل زنای محصنه شده است پیداست که چنین شخص، چنان افسار گسیخته است که خطرش هر لحظه جامعه انسانی را تهدید می کند. در این صورت اسلام دستور داده است تا چنین شخصی سنگسار شود.
س- کیفیت اجرای سنگسار یا رجم کردن چگونه است؟ آیا بر سوزاندن جسد نیز تاکیدی وجود دارد؟
قبل از اجرای حکم سنگسار، به متخلف دستور داده می شود تا با آب سدر و آب کافور و سپس با آب خالص، غسل میت کند. پس از آن مانند میت کفن می شود و قبل از قتل، حنوط می شود و سپس رجم می گردد. بعد از آن بر او نماز خوانده می شود و بدون غسل دادن، در قبرستان مسلمانان دفن می گردد و هیچ فقیهی حکم سوزاندن جسد چنین افرادی را نداده است.
س- چگونه می توان چنین کیفرهایی را منافی با عدالت الهی تصور نکرد؟
شخصی که مقررات حیات بخش اسلام و جامعه اسلامی را زیر پا می گذارد و اصلاح نشدنی است، سنگسار یک امر معقول و پسندیده است و اجرای آن نیز فلسفه ای دارد. بنابراین اجرای حکم سنگسار با عدالت الهی منافاتی ندارد زیرا این نوع مجازات ها بیشتر نقش عوامل باز دارنده را دارند تا این نوع جرائم شیوع پیدا نکند ودر عمل هم شارع مقدس در حد امکان از اجرای چنین مجازاتی خودداری می کند ، چون معمولا شرایط تحقق آن به وجود نمی آید مگر این که جامعه به وضع حادی رسیده باشد که در این صورت چاره ای جز انجام حدود و مجازات های اسلامی نیست.
س- در برابر اشکال تراشی های متعدد درباره این مجازات چه باید کرد و آیا متوقف کردن اجرای چنین کیفرهایی امکان پذیر است؟
بله اگر در مورد یا مواردی اجرای حدود باعث ضربه به اصل اسلام شود امام معصوم و ولی فقیه اختیار دارند برای حفظ منافع مهمتر اسلام، اجرای حدود را موقتا تعطیل کنند یا بعضی از صورت ها و اَشکال خاص دیگر را اجرا کنند.
اما باید گفت اگر چه در راه اجرای احکام الهی نباید هیچ توجهی به اشکال تراشی های بی اساس بعضی از محافل و گروه های سیاسی و افراد شود، ولی اگر در برهه ای از زمان اجرای این حکم مخالف مصالح نظام اسلامی بود ولی فقیه اختیار دارد دستور دهد که این حکم به شکل دیگری اجرا گردد.
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com