شفقنا افغانستان- با سختگیریهای روزافزون کشور میزبان و دشواری رسیدن به استرالیا، بسیاری از پناهجویان در اندونیزیا با تصمیم سختی مواجهاند. سانجیتا بشردوست همراه با پدر و چهار برادرش در پناهگاهی در کوهستانهای جنوب جاکارتا زندگی میکنند. آنها در خانه صاحب یک عدد تلویزیون، یک کمپیوتر «لب تاپ» و حیاطی که به چهار برادرش اختصاص یافته است، هستند و روزهایشان را با نوشیدن چای و صحبت کردن با همسایهها میگذرانند.
این خانوادهی افغان همراه با ۱۰۰۰– ۲۰۰۰ نفر دیگری که در «سیساروا» مسکن گزین شدهاند، بعد از سالها آرزو برای رسیدن به استرالیا، نگرانند که مبادا تحت فشار قرار گرفته و به کشورشان برگردانده شوند. سانجیتای ۱۶ ساله در حالی که مادرش به زمین مینگریست و پدرش خموشانه عقب آنها نشسته بود، گفت: »ادارهی مهاجرت اندونیزیا به ما گفت که اینجا «سیساروا» مانده نمیتوانیم، پس ما اکنون به کجا پناه ببریم؟ این کار خیلی خطرناک است».
این در حالی است که درخواست خانوادهی سانجیتا مبنی بر اعطای حق پناهندگی دایمی در یک کشور خارجی (استرالیا) از سوی ادارهی مهاجرت سازمان ملل رد شده است. اکنون آنها میدانند که دولت استرالیا به هیچفردی بدون داشتن ویزای این کشور اجازهی دخول به این کشور را نمیدهد، کاری که تا سال گذشته ممکن بود.
اکنون مقامهای اندونیزیایی ادعا دارند که پناهجویان، بهویژه پناهجویان جوان با آزار جنسی زنان اندونیزیایی خشم مردم محل در سیساروا را برانگیختهاند. این موضوع وقتی مطرح شد که مقامهای اندونیزیایی شش ماه قبل از سازمان جهانی مهاجرت خواستند تا به منظور جلوگیری از حساسیت بیشتر مردم محل، ۴۰۰ خانوادهی پناهجوی تحت حمایت این سازمان را از سیساروا خارج کند. با صدور فرمان خروج این خانوادهها از سیساورا، اندونیزیاییها متوجه افرادی شدند که در فهرست این سازمان شامل نبودند.
دینیس نیهیل، رییس دفتر سازمان جهانی مهاجرت در اندونیزیا گفت: «این امر واضحتر خواهد شد که این افراد تحت مواظبت این سازمان قرار نداشته و به هر حال قرار نیست که آنها اینجا باشند. تعداد زیادی هستند که در محل کشمکش ایجاد میکنند و مردم محل به دفاتر حکومتی مقامهای دولتی در جاکارتا شکایت خواهند کرد.
جونیتا سیتورس، معاون مدیر روابط عامهی ادارهی مهاجرت اندونیزیا گفت که این اداره در ماه اکتوبر افرادی را که به شکل غیرقانونی در سیساروا زندگی میکردند را، جمعآوری کرده و در راستای اخراج آنها از این کشور تلاش خواهد کرد. وی در حالی نخواست جزئیات بیشتر ارائه کند، گفت، قبل از اخراج این افراد از اندونیزیا آنها حبس خواهند شد.
بدیل پرمخاطره
برگشتن به شرایط خطرناک در افغانستان، ایران و عراق تنها بدیلی است برای نرفتن در محبسهای شلوغ، احتمالا کثیف و ناخوشآیند. خانم بشردوست همراه با خانوادهاش در کلبهای روستایی در «آبرسم» زندگی میکند، کوههایی که در آن مهاجرانی مسکنگزین شده اند که درخواستهای پناهندگی آنها از طرف ادارهی مهاجرت سازمان ملل رد شدهاند. سانجیتا از برگشت به افغانستان ترس دارد، جایی که پدر او در دولت قبل از طالبان خدمت کرده است و نگران است که مبادا از پدرش انتقام گرفته شود.
به گفتهی سانجیتا بشردوست، سازمان جهانی مهاجرت تا ماه اکتوبر خانوادهی او را کمک میکرد، اما در ماه اکتوبر آنها یادداشتی را دریافت کردند که در آن پایان جیرهی ماهانهی ۱۲۵ دالر (علاوه بر مصارف خانه) تذکره یافته بود. هرکدام از آنها تا رسیدن به اندونیزیایی که به داشتن خطوط ساحلی آزاد معروف است، بیشتر از ۵۰۰۰ دالر مصرف کردهاند و در ادارهی مربوط به سازمان جهانی مهاجرت در این کشور درخواست پناهندگی داده بودند. اما درخواستهای آنها از سوی این سازمان پذیرفته نشدند. بشردوست میگوید: «بیشتر از بیست سال است که در افغانستان جنگ ادامه دارد، ادارهی مهاجرت سازمان ملل چطور میتواند در مورد کشور ما آگاهی نداشته باشد؟»
خانوادهی بشردوست به شکل غیرقانونی و توسط کشتی به استرالیا نرفتند تا این که کانبیرا آگهیهایش را در سیساروا منتشر کرده و اخطار داد که به افرادی که ویزای این کشور را نداشته باشند، پناهندگی نخواهد داد.
همکاری با استرالیا؟
انتظار میرود که با خط مشی سخت استرالیا، تعداد مهاجرانی که با کشتی خود را از «جاوا» به جزیرهی «کریسمس» میرسانند، کاهش یابند. بعد از تصویب قانون قبلی کار در استرالیا و آسان شدن شرایط مهاجرت در این کشور، بین سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۱ این کشور سالانه میزبان بیش از ۱۳۰۰۰ پناهجوی جدید بوده است. با افزایش هزینهی ساکن کردن پناهجویان جدید در استرالیا، این کشور درست زمانی که تقاضا برای پناهجویی در این کشور به اوج خود رسیده بود، شرایط مهاجرت به این کشور را سختتر ساخت.
اندونیزیا به استرالیا هشدار داده بود که قایقها را به اجبار برگشت خواهد داد، چون آن را ناقص حاکمیت ملی خود میدانست. اما این کشور خموشانه به همکاری خود ادامه خواهد داد. بریان شیلی، مدیر عامل یک شرکت ارزیابی مخاطرات (کسکت ایشیا ادوایزد) که روی جنوب شرق آسیا متمرکز است، گفت: «به اندازهای که از سواحل استرالیا نگهبانی میشود، از سواحل اندونیزیا نگهبانی نمیشود. من نسبت به این که گویا اندونیزیا در سلسلهی تلاشهای خود به منظور برگشت دادن دوبارهی قایقها به دریا، گشت مرزی خود را افزایش خواهد داد، شک دارم». وی در ادامه گفت که با وجود آن هم برخی از پناهجویان سعی خواهند تا سر هردو کشور کلاه بگذارند. آقای شیلی گفت: «تازمانی که مقامهای افغان بخشی از راهحل نباشند، هر راهحلی را که استرالیا و اندونیزیا اختراع کنند، ناکافی خواهد بود».
این در حالی است که کمیسیون عالی سازمان ملل در مورد حقوق بشر ادعا دارد که در جریان ده سال گذشته بیش از ۵٫۷ میلیون مهاجر افغان به کشورشان برگشتهاند. مقامهای افغان هم مهاجران این کشور را به عودت به کشورشان تشویق نمیکنند و میگویند برای آنها که بر میگردند، هیچضمانتی وجود ندارد.
رسیدگی دیرهنگام
مهاجران گیرمانده در سیساروا سازمان ملل را مسئول وضع دشوارشان میدانند و میگویند که به درخواستهای پناهندگی آنها زود رسیدگی نشده یا به شکل غیرقابل توضیح درخواست آنها رد میشوند. این در حالی است که ادارهی مهاجرت سازمان ملل از تاریخ ۳۰ سپتامبر تاکنون ۲۳۷۳ مها جر را دراندونیزیا پذیرفته است و با کمکهای خیریه امکان اقامت درازمدت در اندونیزیا را برای آنها میسر ساخته است. این اداره آمار مربوط به درخواستهای رد شده را منتشر نساخته است.
نظر به آماری که از سوی سازمان ملل به نشر رسیده است، در مقایسه با سال ۲۰۱۲ که در تمام سال ۷۹۴۵ نفر در خواست پناهندگی داده بودند، در سال جاری از ماه آگست بدینسو بیش از ۱۱۰۰۰ پناهجو درخواست پناهندگی دادهاند. اکثریت کسانی را که در ۵۰–۶۰ خیمه در «آبرسام کاتج» زندگی میکنند، افغانیها و ایرانیهایی تشکیل میدهند که با دولتهایشان سر ستیزه داشتهاند و درخواستهای پناهندگیشان رد شدهاند.
ادارهی سازمان ملل در اندونیزیا گفته است که رسیدگی به درخواستهای پناهندگی زیاد در این اداره زمانبر است. اسناد رد درخواست پناهندگیای را که این پناهجویان در اختیار دارند، مدارک ناکافی در زمینهی ثابت کردن پیگرد قانونی این افراد در کشورشان را دلیل رد درخواست آنها خوانده است.
محمد حقیقت، شهروند ایرانیای که سه سال قبل علنا دین رسمیاش (اسلام) را ترک گفته و فرار کرده است نیز در میان پناهجویانی است که درخواست پناهندگی آنها پذیرفته نشده است. وی گفت: «این زندگی است، بازی نیست. اگر به ایران برگردم، آنها مرا کشته یا به زندان میاندازند».
منبع: The Christian Science Monitor
انتهای پیام