خبرگزاری شیعیان افغانستان(شفقنا افغانستان)
لویه جرگه مشورتی درباره انعقاد پیمان امنیتی میان افغانستان و آمریکا وارد سومین روز کاری خود شده است و به گفته آگاهان امور سیاسی، طی روزهای اولیه برگزاری جرگه، توافقات مهم و زیادی از سوی شرکت کننده گان حاصل شده است که می تواند سرانجام به تصویب و تایید انعقاد این تفاهم نامه دو جانبه بینجامد.
برای بررسی پاره ای از مسائل مطرحه درباره این توافق نامه امنیتی، گفتگویی ترتیب دادیم با عبدالحسین جاوید، کارشناس مسائل سیاسی افغانستان و مسائلی چون ضرورت یا عدم ضرورت این توافق، تاثیرات آن بر جامعه افغانستان و مواضع مطرحه درباره آن را مورد سئوال قرار دادیم.
متن گفتگو با وی به شرح ذیل است:
س- آیا انعقاد پیمان امنیتی برای افغانستان ضروری است؟ به عبارتی دیگر نبود یک چنین قرارداد امنیتی چه تاثیراتی بر اوضاع افغانستان خواهد داشت؟
جاوید: نبود یک توافق امنیتی دوجانبه میان آمریکا و افغانستان به این معنا است که بعد از سال ۲۰۱۴ نه تنها هیچ نیروی آمریکایی در افغانستان باقی نمیماند، بلکه احتمالا همه نیروهای متعلق به دیگر کشورهای عضو ائتلاف هم این کشور را ترک خواهند کرد.
در نبود یک توافق امنیتی دوجانبه، نیروهای امنیتی افغانستان باید در تأمین امنیت مردم افغانستان کاملا بخود متکی باشند. ایالات متحده از افغانستان خارج خواهد شد و اکثریت – اگر نه همه – نیروهای آیساف هم همین کار را خواهند کرد.
فرماندهان نظامی آمریکا و آیساف معتقدند که ادامه کمکها و مشاورههای غرب به نیروهای امنیتی افغان هنوز بسیار ضروریست، و در نبود این کمکها، امنیت افغانستان بشدت تضعیف خواهد شد. آمریکا سرمایهگذاری فراوانی در افغانستان کرده، و خون و پول زیادی را فدای این کشور کرده است و نسبت به افغانها احساس تعهد میکند در نتیجه، آمریکا نمیخواهد شاهد بدتر شدن وضعیت امنیت افغانستان و بهخصوص غلتیدن دوباره این کشور به ورطه جنگ داخلی باشد.
س- نگاهی که آمریکا از لحاظ مبارزه با تروریسم به پیمان امنیتی با افغانستان دارد، چگونه است؟
جاوید: مقامات دولت آمریکا معتقدند که این کشور هنوز اهداف ضد تروریستی مهمی در افغانستان دارد، چرا که گمان میرود هنوز نیروی فعال القاعده در کشور حضوردارند که همچنان بهدنبال ضربه زدن به اهداف نظامی و غیرنظامی آمریکایی و غربی هستند. اگر وضعیت امنیتی افغانستان بعد از سال ۲۰۱۴ رو به خرابی بگذارد – و مثلا بخشهایی از کشور بدست طالبان بیفتد، یا در بخشهای مختلف کشور رقابتهای محلی خشونتباری میان گروههای قومی یا افراد ذینفوذ درگیرد – ممکن است نهایتا پناهگاههایی برای گروههای پیکارجوی تروریستی ایجاد شود و این مسئله ای است که به نوعی امریکا در نظر دارد تا مانع آن شود.
از طرفی بخشی از به اصطلاح مبارزه با تروریسم آمریکا از طریق حملاتی است که گاها در برخی مناطق پاکستان انجام می دهد؛ امکان اعزام هواپیماهای بدون سرنشین از خاک افغانستان برای زدن اهداف تروریستی در پاکستان و در اختیار داشتن پایگاههایی که نیروهای ضد تروریسم بتوانند از آنها برای عملیاتهایشان استفاده کنند، توان آمریکا را در اقدامات نظامی شان افزایش میدهد.
س- دیدگاههای موجود در جامعه داخلی آمریکا نسبت به انعقاد پیمان امنیتی با افغانستان چگونه است؟ آیا یک توافق همگانی در ایالات متحده بر سر این موضوع وجود دارد؟
جاوید: بسیاری از مقامات آمریکایی، از جمله بعضی از اعضای کنگره این کشور، معتقدند که آمریکا باید بطور کامل از افغانستان خارج شود. هم مردم آمریکا و هم بسیاری از نمایندگان آنها در کنگره بر این باورند که آمریکا به اندازه کافی برای افغانستان مایه گذاشته، و به حد کافی تهدیدات تروریستی موجود در منطقه را سرکوب کرده است، و حالا وقت بازگشت به خانه و تمرکز بر مشکلات داخلی کشور، از جمله رشد اقتصادی، اشتغال، مسائل اجتماعی، فرسوده شدن زیرساختها، و فضای سیاسی بشدت قطبیشده کشور رسیده است.
س- از جمله مسائل بحث برانگیز درباره پیمان امنیتی، موضوع مصونیت سربازان آمریکایی است؛ آمریکا با چه اهدافی به دنبال اخذ این مصونیت در افغانستان است؟
جاوید: بله ، همانطور که اشاره کردید جنجالی ترین مسئله گنجانده شده در پیمان نامه امنیتی مسئله مصونیت سربازان آمریکایی است؛ موضوعی که به نظر می رسد آمریکا بر سر آن حاضر به مذاکره نیست، از طرفی دولت افغانستان سعی کرده این مصونیت را لغو کند و سربازان آمریکایی متخلف را درمحاکم قضایی افغانستان تحت پیگرد قرار دهد.
تجربه نشان داده است که آمریکا از بسیاری از کشورهایی که سربازان خود را به آنها اعزام میکند، چنین مصونیتی را طلب میکند و اعتقاد دارد که در جایی مثل افغانستان که غرق در فساد مالی و اداری است، دادستانها قدرت واقعی جمعآوری اسناد و ادله ندارند، وکلای مدافع ضعیف اند، و عدالت معمولا به فروش میرسد، نباید نسبت به مصون بودن نظامیانش کوتاه بیاید و حضور نظامی اش در کشور را منوط به پذیرفتن مصونیت قضایی آنان اعلام کرده است.
بحث اعطا یا عدم اعطای مصونیت قضایی یکی از موضوعات عمده مورد بحث در لویه جرگه است و تأثیر سرنوشتسازی بر نهایی شدن یا نشدن توافق امنیتی و ماندن سربازان آمریکایی در افغانستان بعد از سال ۲۰۱۴ خواهد داشت.
س- در محافل سیاسی افغانستان و مسئولین رده بالای دولتی، علی رغم برخی اشکالات همواره از منافع و فواید پیمان امنیتی میان کابل و واشنگتن نیز صحبت به میان آورده شده است؛ در این باره نظر شما چیست؟
جاوید: قطعا این پیمان امنیتی جدای از برخی اشکالات و انتقاداتی که به آن وارد است، برای کشور می تواند برخی فواید را نیز از لحاظ نظامی، سیاسی و اقتصادی به دنبال داشته باشد؛ یکی از منافع اساسی موافقتنامه امنیتی دوجانبه برای افغانستان این است که در نتیجه آن، حمایت بینالمللی از نیروهای امنیتی کشور ادامه پیدا میکند . طی مدت زمانی که مسوولیتهای امنیتی در سراسر افغانستان به نیروهای داخلی واگذار شده، این نیروها از نظر تاکتیکی عملکرد خوبی داشته اند اما با همه این تفاسیر، نیروهای امنیتی افغانستان هنوز با مشکلات جدی دست به گریبانند و حضور نظامی آمریکا و جامعه بینالمللی در افغانستان پس از سال ۲۰۱۴ به معنای ادامه مشاوره و کمک به نیروهای افغان در رفع این کمبودها خواهد بود.
مسلما ادامه حضور نظامی غرب، رسیدن به نتایج بهتر را تضمین نمیکند، اما محیطی مثبت و حیاتی را ایجاد میکند، و علاوه بر آن، به جامعه مدنی افغانستان اطمینان خاطر میدهد. وجود این اطمینان خاطر برای حکومتداری عادلانهتر، موثرتر و منصفانهتر در افغانستان ضروریست. چنین نظامی خواهد توانست با فساد مالی و اداری، سوء استفادهها، جرم و جنایت، و سیاستهای انحصارگرایانه نخبگان سیاسی فعلی مبارزه کند، و به همه افغانها خدمت کند.
س- طالبان همواره با بیانیه ها و پیام های ارسالی خودشان، با این پیمان امنیتی به شدت مخالفند؛ هر چند از دیرباز آنان با حضور نظامیان خارجی در کشور مخالف بوده اند اما ماهیت مخالفت امروز آنان با انعقاد پیمان امنیتی چیست؟
جاوید: همان طور که اشاره کردید طالبان به شدت با امضای توافقنامه امنیتی دوجانبه مخالف است. مخالفت با هرگونه حضور نظامی غرب در راستای تبلیغات ملیگرایانه این گروه است؛ از طرفی تصور خروج کلیه نیروهای خارجی از افغانستان در پایان سال ۲۰۱۴، از نظر نظامی هم این گروه را بشدت تقویت میکند زیرا مقابله با نیروهای دولتی محروم از حمایت غربیها بهمراتب برای این گروه آسانتر خواهد بود.
همچنین در بعد مذاکراتی نیز، عدم توافق امنیتی و خروج نیروها از کشور، طالبان را دلگرمتر میکند که خواهد توانست شرایط خود را در مذاکرات تحمیل کند و در صورت حصول توافق، امتیازات بزرگی بگیرد حتی شاید گروه طالبان به این فکر بیفتد که میتواند از طریق اقدامات نظامی به اندازه کافی مناطق تحت کنترل خود را گسترش دهد و دیگر نیازی به ورود به مذاکرات ملی نداشته باشد.
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com