کارشناسان می گویند: ارتش تاجیکستان تنها ارتش در آسیای مرکزی است که سابقه تجربه جنگی دارد با این وجود به لحاظ نگاه تبعیض آمیز شوروی سابق در تقسیم میراث نظامی ، از لحاظ شمار نیرو و تجهیزات نسبت به دیگر کشورهای آسیای مرکزی عقب مانده است.
به گزارش شفقنا افغانستان به نقل از ایرنا،تاجیکستان در پی سقوط شوروی از میراث نظامی آن دست کشید این درحالی است که باقی جمهوری های سابق شوروی تمام پایگاه های نظامی واقع در قلمرو کشور خود را ملی کردند.
بعد از پایان جنگ شهروندی و امضای توافقنامه صلح بین نیروهای مخالفین ، دیگر نهادهای امنیتی و انتظامی و مرزبانی هم به ارتش تاجیکستان اضافه شدند و در پایان دهه 90 میلادی تاجیکستان از این نظر صاحب ارتش جنگنده و باتجربه ای شد که از نگاه داشتن تجربه جنگ و آمادگی نظامی در منطقه یکی از بهترین ها به حساب می آمد.
امروز با گذشت 18 سال از جنگ شهروندی تاجیکستان ، ارتش ملی این کشور نیز خیلی تغییر یافته است اما با وجود این تغییرات به گفته کارشناسان ، ارتش تاجیکستان در مقایسه با ارتش های دیگر کشورهای آسیای مرکزی پیشتاز به نظر نمی آید.
یک بنگاه تحلیلی نظامی بین المللی ، میزان اقتدار ارتش های ازبکستان، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ترکمنستان را به ترتیب در رده های شصت و ششم، هفتاد وهشتم، هشتاد و یکم و نودم ارتش های جهان در بین 126 کشور و در رتبه های اول تا پنجم آسیای مرکزی رتبه بندی کرده است.
این سازمان تحقیقاتی می گوید که این رده بندی تنها براساس شمار نیرو و اسلحه و افزار نظامی تهیه نشده است بلکه 50 عامل از جمله موقعیت جغرافیایی، وضع اقتصادی و میزان ذخایر طبیعی هر کشور نیز در نظر گرفته شده است.
محققان، نیرو های مسلح تاجیکستان را از نگاه ظرفیت و توانایی ارتش تقریبا هموزن ارتش کشور هایی، چون یمن در جای 79 زلاندنو (80) بحرین (83) نپال (84) و مغولستان (85) دانسته اند.
اما ‘مهدی صابر’ کار شناس مسائل نظامی تاجیکستان به رسانه های محلی گفت که این رده بندی عواملی چون تجربه فراوان جنگی ارتش تاجیکستان و روحیه سربازانش را درنظر نگرفته است.
ازطرف د یگر به گفته او تاجیکستان کشوری با شرایط جنگی نیست که بخواهد مبالغ زیادی را برای ساختن یک ارتش بزرگ هزینه کند.
به عقیده صابر ؛ توان نظامی که این کشور دارد برای حمایت از مرز و بوم و امنیت تاجیکستان است و همین کافیست.
صابر تصریح کرد: با این وجود باید گفت که ارتش کشور ما تنها ارتش صاحب تجربه جنگی در آسیای مرکزیست و تجربه کافی مقابله با تهدید های مسلحانه را دارد.
وی گفت: حتی در بعد جنگ داخلی هم ما با چندین آشوب مسلحانه مثل آشوب «ملاعبدالله» که نیرو های مسلح ما توانستند این خطر ها را بدون کمک از خارج رفع کنند ، روبرو شدیم.
ولی منتقدان می گویند، خنثی کردن گروه تقریبا 30 – 40 نفری ملاعبدالله در چهار سال پیش که هشت ماه به طول انجامید برخی نقاط ضعف و قوت نیرو های امنیتی و ارتش تاجیکستان را هم به نمایش گذاشت.
موسسه تحلیلی بین المللی «Global Firepower » بودجه نظامی تاجیکستان را در سال 75 میلیون دلار و شمار نیرو های جنگی اش را شش هزار برآورد کرده است ولی می گوید درصورت ضرورت سه میلیون و 651 هزار و 350 نفر از هشت میلیون اهالی این کشور هم می توانند به خدمت جلب شوند.
بنا براین گزارش ؛ ارتش تاجیکستان 37 تانک، 46 زره پوش ،10 توپخانه و سه موشک انداز دارد.
توان نیروی هوایی ارتش تاجیکستان هم شامل 25 هواپیمای باری و آموزشی و 20 بالگرد عنوان شده است.
پژوهشگران کمبود مواد سوخت نفتی را که به عقیده آن ها منبع حیات هر نیروی در حال جنگ است از جمله نقاط ضعف تاجیکستان درصورت پیش آمدن تهدید نظامی عنوان می کنند.
این سازمان تحلیلی نظامی برای مقایسه شمار نیرو های جنگی ارتش ازبکستان را با 65 هزار نیرو قوی ترین ارتش آسیای مرکزی معرفی کرده است. ارتش ازبکستان از 420 تانک، 715 زره پوش، 65 چرخبال و 165 هواپیما برخوردار است و در مقایسه با تاجیکستان که همه هواپیما های ارتشی اش باری و اموزشی اند، ازبکستان 69 هواپیمای جنگی دارد.
ترکمنستان یکهزار و 941 زره پوش و 680 تانک ، بیش از 500 توپخانه و 112 چرخبال و هواپیما دارد ، نیروهای مسلح قرقیزستان نیز از 355 زره پوش و 150 تانک، 246 توپخانه و 43 چرخبال و هواپیمای مسلح برخوردار است.
براساس آمار پژوهشگاه بین المللی مطالعات استراتژی ؛ بودجه نظامی ازبکستان و قزاقستان 20 برابر تاجیکستان است.
ازبکستان ، قزاقستان ، تاجیکستان ، قرقیزستان و ترکمنستان به ترتیب 30 میلیون ، 15 میلیون ، هشت میلیون ، پنج میلیون و شش میلیون نفر جمعیت دارند.
به گفته آگاهان نظامی و سیاسی تاجیکستان ، به خاطر بی تفاوتی برخی شخصیت ها و مقامات تاجیک و همچنین نگاه تبعیض آمیز نظام کمونیستی شوروی به کشورهای آسیای مرکزی، تاجیکان در موضوع تقسیم میراث بسیاری از امکانات شوروی ، از لحاظ تجهیزات و نیروهای ارتش سرخ نیز بی بهره ماندند.
در سال 1992 «رحمان نبی» رئیس جمهوری وقت تاجیکستان به این سوال «مارشال شپاشنک اف» آخرین وزیر دفاع شوروی که آیا دوشنبه پایگاه های نظامی بازمانده از ارتش شوروی را در قلمروش می تواند نگهداری کند جواب داد که تاجیکستان از عهده اش برنمی آید. در نتیجه اختیار تجهیزات مدرن شوروی در اختیار ارتش روسیه گذاشته شد.
ارتش ملی تاجیکستان در آغاز سال 1993 عملا در زمینه واحدهای نظامی به عنوان یکی از طرف های جنگ شهروندی این کشور تاسیس شد.
23 فوریه که بیش از 70 سال به عنوان روز تاسیس ارتش شوروی تجلیل می شد نیز به عنوان روز ملی ارتش در کشور تازه به استقلال رسیده تاجیکستان هم نامگذاری شد.
به گفته تحلیلگران ، ارتش تاجیکستان امید خود را به حمایت های پایگاه 201 روسیه مستقر در این کشور و همچنین حمایت های سازمان پیمان امنیت جمعی کشورهای پسا شورری بسته است.
براساس توافقنامه استقرار این پایگاه ، تاجیکستان در عوض تمدید میزبانی از این پایگاه تا سال 2042 میلادی ، 200 میلیون دلار بودجه از روسیه برای نوسازی و تقویت ارتش خود باید دریافت کند.
پایگاه نظامی روسیه، هفت هزار سرباز و افسر در قلمرو تاجیکستان دارد.
به گزارش رسانه ها، دولت روسیه تصمیم گرفته است برای جلوگیری از نفوذ آمریکا در آسیای مرکزی و ارتقا توان دفاعی نیروهای مسلح تاجیکستان، با هدف مقابله با تحرکات گروه های تروریستی طی سالهای نزدیک به این کشور بیش از یک میلیارد دلار تسلیحات و تجهیزات نظامی کمک کند.
به گزارش سایت نشریه روسی کامرسانت، مقامات مسوول در ستاد کل ارتش روسیه با تایید این خبر گفته اند این کمک ها شامل تجهیزات زرهی، توپخانه، بالگرد نظامی، پدافند هوایی و مخابراتی خواهد بود.
از سوی دیگر اخیرا سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در حاشیه نشست شورای وزرای امور خارجه سازمان پیمان امنیت جمعی در دوشنبه تاکید کرد که کمک های نظامی به تاجیکستان از سوی مسکو و سایر کشورهای عصو این نهاد نظامی در قالب همکاری های دو و چندجانبه ارایه خواهد شد.
از دیدگاه وی افزایش تلاش گروه های تروریستی و به ویژه داعش برای نفوذ به منطقه آسیای مرکزی موجب می شود که کشورهای هم پیمان تاجیکستان برای تقویت مرز مشترک با افغانستان اقدام کنند.
این درحالی است که اخیرا ‘نیکولای باردیوژا’ دبیرکل پیمان امنیت جمعی تاکید کرده بود که درصورت ایجاد تهدید علیه امنیت تاجیکستان نیروهای واکنش سریع این سازمان طی سه روز در مرز مشترک این کشور با افغانستان مستقر خواهند شد.
انتهای پیام