شفقنا افغانستان- چندی پیش برخی از کتب که در داخل افغانستان طبع شده اند از سوی وزارت فرهنگ مشمول منع توزیع بین المللی شد، بعد از آن نیز چند روزنامه برای ارائه توضیح به وزارت فرهنگ جلب شدند.
هشت صبح، اطلاعات روز و جامعه باز از جمله روزنامه هایی بودند که اسمشان در لیست جلب شده ها نمود بیشتری داشت، این اقدام وزیر جدید واکنشهای گسترده ای را در میان اهالی رسانه و قلم افغانستان در پی داشت.
روح الله حقجو، روزنامه نگار و منتقد در گفتگوی اختصاصی با خبرگزاری شفقنا افغانستان در باره علل این رویکرد جدید وزارت فرهنگ گفت : بدیهی است که جلب دست اندرکاران رسانه و اهل قلم، در مغایرت با یکی از حقوق بینادین بشر تحت عنوان “آزادی بیان” است.
وی افزود : آزادی بیان برای رسانه ها و شهروندان، یکی از دستاوردهای مهم افغانستان طی تجربۀ سیزده سال دموکراسی است که هر آیینه، مسئولین ما به دستیابی شهروندان به نبود سانسور، بالیده اند.
حقجو یادآور شد : کاری که از سوی وزیر جدید وزارتخانه اطلاعات و فرهنگ صورت گرفت، نابود کردن این حق بنیادین برای اهل اندیشه و تفکر، و رسانه های کشور -بخصوص مطبوعات ما- است. همچنین این عمل، مخالفت آشکار با قوانین کشور است.
این کارشناس حقوق گفت : ماده سی و چهارم قانون اساسی افغانستان (1382) در همین رابطه صراحت دارد که: “آزادی بیان از تعرض مصون است. هر افغان حق دارد فکر خودرا به وسیلۀ گفتار، نوشته، تصویر و یا وسایل دیگر، با رعایت احکام مندرج این قانون اساسی اظهار نماید. هر افغان حق دارد مطابق به احکام قانون، به طبع و نشر مطالب، بدون ارایۀ قبلیِ آن به مقامات دولتی، بپردازد …” بنابراین تحت هیچ شرایطی این وزراتخانه و کمیسیون های ذیربط آن، حق اقدام به جلب مطبوعات و نویسندگان افغانستان را نداشت.
کمیسیون رسیدگی به تخلفات رسانه ای مشروعیت قانونی ندارد
روح الله حقجو در ادامه بیان داشت : محدودیت رسانه ها و اهل قلم، تفتیش عقاید، و سانسور آزادی بیان، از جمله ابزارهایی اند که حکومت های توتالیتر همیشه برای سلطۀ همه جانبه بر مردمشان از آن ها بهره جسته اند، فلسفۀ وجودی این کمیسیون از ابتدا مشکوک و رد بود.
وی گفت : وقتی قانون اساسی کشور، حقوق رسانه های همگانی را به طور کامل همسو با آزادی بیان می پذیرد، وجود چنین کمیسیونی تحت نام “رسیدگی به شکایت ها و تخلفات رسانه ای” چه معنایی می تواند داشته باشد.
حقجو خاطرنشان کرد : یکی از چالش های و نقاط ضعف سیستم اداری افغانستان، وجود نهادهایی است که بودجۀ مصرفی شان در برابر بازدهی کاری شان مقیاس زیادی دارد.
وی تصریح کرد : برای حل این معضل می توان این اداره ها و نهادها را با ارگان هایی مشابه ادغام نمود و یا به کلی آن را منحل کرد. این کمیسیون بر مبنای قانون نافذ رسانه های همگانی، از مشروعیت برخوردار نبود که عبدالباری جهانی وزیر فعلی، در راس این کمیسیون قرار داشت.
ناآگاهی و اعمال سلیقه های شخصی عامل اقدامات اخیر بوده
این روزنامه نگار مقیم کابل بیان داشت : در کشوری که بیش از یک دهه، هزینه ها و تلاش های بین المللی صورت گرفته است تا نظامی مطابق با معیارهای حقوق بشری برپا شود هیچ دلیلی مبنی بر چنین اقدامی نمی تواند وجود داشته باشد مگر ناآگاهی و اعمال سلیقه های شخصی صاحبان قدرت.
وی افزود : ما برای گذار از وضعیت نابسامانی که دچار آن بودیم، باید تعریفی مدرن از نظام سیاسی-اجتماعی دست پیدا می کردیم، وضعیت ما مطلوب نبوده و نیست؛ نه تنها جنگ ها و ناامنی های تاریخی در کشور ما، ریشه در کم سوادی/ بی سوادی و جهالت دارد بلکه، تروریسم کنونی هم که خواب را از چشم شهروندان می رباید و افغانستان را به عنوان بستری برای تاخت و تاز استراتژی کشورهای غیر جلوه می دهد نیز ریشه در ناآگاهی دارد.
حقجو گفت : در واقع، تنها مساله ای که می تواند با تفکری که قالب تباری دارد مقابله کند، اندیشه و قلم است. وقتی نویسندگان و روزنامه نگاران مطرح کشور ما از سوی نهادی که با نام “اطلاعات و فرهنگ” مسمّی است جلب می شوند در واقع، نمی توان دلیلی مبتنی بر منطق دموکراتیک برای آن یافت.
وی خاطرنشان کرد : بن مایۀ فرهنگی در افغانستان زمانی می تواند شکل گیرد که نوعی زبان مشترک میان اهل فرهنگ و تحصیل کردگان کشور بوجود بیاید و پس از آن این زبان واحد فرهنگی، میان تودۀ مردم ترویج یابد. متاسفانه تبارگرایی و طرزتفکر سنتی غالب که در کشور ما رایج است نوعی تضاد فرهنگی را میان اقوام بوجود آورده است.
ممنوع الخروج شدن کتابها یعنی فرهنگ ستیزی
وی عنوان کرد : هنوز هم کسانی هستند که در چهره ای ملی، می خواهند به ایدۀ “مای برتر” و “دیگران فروتر” دامن بزنند و فرهنگ ستیزی، یکی از ابزارهای شناخته شده در روش های جامعه شناسانه است و در کشور ما استفاده های زیادی داشته است که می توان تخریب بزرگترین تندیس بودای جهان توسط تفکر بنیادگرایانه و تبارمحور را یکی از کارهای بارز در این زمینه برشمرد.
حقجو تصریح کرد : این اقدام نیز مستثنی نیست؛ ممنوع الخروج کردن کتاب هایی که شما ذکر کردید، و سپس احضار کردن مسئولین برخی روزنامه ها و استاد علی امیری نویسنده کتاب و مسئول نشر کتاب مذکور، اگر فرهنگ ستیزی نیست چه می تواند باشد؟!
این منتقد رسانه ای یادآور شد : رسالتی که وزارت فرهنگ در قبال حل چالش های کنونی کشور ما دارد یکی از سیاست گذاری های اصلی دولت است که می تواند تاثیر بسزایی در توسعه و بسط فرهنگی و اجتماعی مردم افغانستان داشته باشد.
وی افزود : آمال و آرزوی دیرینۀ مردم ما -یعنی صلح- نه فقط از گذر رجوع به کارشیوه های نظامی و سیاسی است که تعالی فرهنگ که رسالت اصلیِ این وزارتخانه است یک بُعد مهم این مطالبۀ مردمی است.
حقجو تصریح کرد : به باور من وزارتخانۀ اطلاعات و فرهنگ تاکنون در راستای رسالت آنچه ذکر شد موفق نبوده است. تا کنون این وزارت در گزینش رهبری اش موفق نبوده است و معیارهایی که باید در مدیریت این نهاد مهم در نظر گرفته می شد با مصلحت های سیاسی توأم بوده است. این وزارت می باید کاملاً بر یک اندیشۀ ملی استوار باشد تا بتواند به تعالی و توسعۀ فرهنگی دست پیدا کند.
وی گفت : به طور مثال مسالۀ دو زبان رسمی کشور که هر کدام دارای ادبیات و غنای خاص خود هستند، باید با نگرشی یکسان دیده شده و سپس مورد حمایت قرار گیرند. اما رویکردی که طی سیزده سال گذشته ما شاهد بودیم، هیچ گاه چنین خواسته ای را برآورده نساخته است.
حقجو بیان داشت : کاری که اخیراً صورت گرفت مبنی بر سانسور و ممنوع الخروج شدن برخی کتاب ها، و پس از آن عملکرد دیکتاتورمآبانۀ وزارتخانۀ اطلاعات و فرهنگ در نگاه نخست، نوعی شیوۀ کهنه و غیرقانونی در برخورد با رسانه و اهل قلم و اندیشه است.
وی تصریح کرد : اما درنگاهی تحلیل گرایانه تر و عمیق تر، این اقدامی خطرناک برای داشته های امروز کشور ما است. نباید فراموش کرد که در تاریخ کشور ما چه گذشته است. افغانستان رژیم های سیاسی متنوع را تا کنون تجربه کرده است (رژیم های سلطنتی، چپی، طالبانی، …) و هر رژیم سیاسی، نوعی ویژگی خاص فرهنگی را با خود به همراه داشته است.
وی اذعان داشت : هنوز هم افرادی هستند که چنین دیدگاه هایی را در چهره ای لیبرال با خود بهمراه دارند و این وظیفۀ نسل جوان، آگاه و اندیشمند افغانستان است که مراقب چنین حرکت های سیستماتیک باشد و با آن به مقابله بپردازد. هر نوع سانسور و برخوردی که فرهنگ ستیزی در آن نمایان باشد، نوعی اقدام سیستماتیک می تواند باشد تا بخواهد داشته های تاریخی عده ای را نادیده بگیرد و به رسمیت نشناسد. وقتی قلم، اندیشه، زبان و دیگر داشته های فرهنگی از یک قشر، گرفته شود دیگر چیزی برای ادامۀ حیات اجتماعی و سیاسی برای آن قشر باقی نخواهد ماند.
انتهای پیام
http://www.afghanistan.shafaqna.com