شفقنا افغانستان-یک استاد ژئوپلیتیک به حمله عربستان به یمن اشاره کرد و گفت: عربستانی ها دچار جنون سیاسی شده اند. آنچه در یمن می گذرد، خبر از آینده بسیار خطرناک برای کل منطقه خاورمیانه می دهد. دخالت گسترده ی نظامی در یمن، در آینده ای نزدیک جبهه متحدی در پهنه جغرافیای سیاسی جهان عرب با محوریت جنبش های آزادیخواه و مسلمان را علیه عربستان و چند متحد نامطمئن عربش خواهد گشود و آتش این بسته انفجاری و مرگبار دامن سعودی ها را به طور ریشه ای خواهد گرفت.
او تاکید کرد: عراق، مصر، لیبی، سودان و… که تاوان سنگین رفتارهای غیرمتعارف و ناشیانه رهبران خود را پس می دهند، باید عبرتی تاریخی و سیاسی برای خاندان آل سعود باشد وگرنه دیری نخواهد پایید که عربستان نیز زیر اقدامات فراتر از وزن ژئوپلیتیکی خود له خواهد شد.
دکتر کیومرث یزدان پناه، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران در گفت وگو با شفقنا با اشاره به حمله عربستان به یمن اظهار کرد: بعد از مرگ ملک عبدالله و روی کار آمدن سلمان بن عبدالعزیز، با توجه به سوابق سیاسی و امنیتی وی و روند سیاست های خارجی خاندان سعودی در 12 سال اخیر، هرگونه جنگ طلبی و خشونت ورزی منطقه ای از ریاض و رفتاری غیر متعارف و جنون آمیز از ملک سلمان انتظار می رفت. در کنار توجیهات خطرناک حکومت ریاض برای حمله به یمن، دلایل متعدد و خاصی از جمله دلایل ژئوپلیتیکی وجود دارد که می توان به واسطه ی آن حمله ی غیرمنتظره ی عربستان سعودی به کشور یمن را مورد بررسی و تجزیه تحلیل قرار داد و تا حدودی اهداف پنهانی آن را در منطقه ی بحران زده و خاکستری خاورمیانه حدس زد.
او با بیان اینکه طی دوازده سال اخیر، سران آل سعود در ریاض به اندازه ی کافی و به صورت اساسی موقعیت منطقه ای و جهانی خود را در قبال رقبای مهم منطقه ای خود، جهان اسلام و خاورمیانه به مخاطره ی سیاسی – امنیتی و از همه مهمتر حیثیتی انداخته اند، گفت: شواهد و دلایل متعدد نشان از این حقیقت تلخ دارد که به واسطه ی مجموعه ای از عوامل منطقه ای و تحولات بنیادین در کشورهای واقع در جغرافیای سیاسی خاورمیانه، این منطقه حداقل برای دوره ای میان مدت از هماهنگی و همنوایی ژئوپلیتیکی دور شده و تهدیدات ژئوپلیتیکی در خاورمیانه و مرکز جهان اسلام با کلکسیونی از بحرانها و چالش های پیچیده به اوج خود رسیده است.
رقابت سه گانه ی شدید میان ایران، عربستان و ترکیه در خاورمیانه
این استاد ژئوپلیتیک تصریح کرد: در این میان برخی از قدرت های سنتی خاورمیانه و شرق میانه مثل عراق و سوریه از درون فرو پاشیده اند و با ایجاد خلأ رقابتی در عرصه ی ژئواستراتژیکی خاورمیانه صحنه را برای ترکتازی برخی از کشورهای منطقه به نحو گسترده ای فراهم کرده است. همچنین رقابت سه گانه ی شدیدی میان ایران و عربستان و ترکیه در منطقه ی ملتهب خاورمیانه در گرفته است و هر یک از این کشورها احساس ساماندهی مجدد خاورمیانه را در خود نمایان ساخته اند و در قبال این مسأله ی مهم احساس مسوولیت می کنند. این مسأله بیش از همه عربستان را درگیر مسایل منطقه کرده است.
او شعله ور شدن بخشی از جنگ ها و نابسامانی های سیاسی و امنیتی از افغانستان و پاکستان گرفته تا شرق مدیترانه را ناشی از سیاست های بسیار خطرناک عربستان، ماجراجویی های ناشیانه ی آل سعود و خوش خدمتی اعراب به متحدان غربی خود و اسراییل دانست و افزود: به نظر می رسد اقدامات نظامی و مداخلات گسترده ی عربستان در امور داخلی کشورهای منطقه ی خاورمیانه و آغاز حمله ی نظامی به یمن ناشی از جنون عربی است که سران آل سعود را به شدت گرفتار توهم قدرت طلبی و سروری جهان اسلام و خاورمیانه کرده است. عربستان سعودی با حمله ی نظامی به یمن به زعم خود به دنبال پایان دادن به بحران داخلی در حیاط ژئوپلیتیکی خود است. این کشور به لطف دلارهای فراوان نفتی و خلأهای رقابتی ایجاد شده در منطقه ی خاورمیانه به دنبال تحمیل اراده ی امنیتی و قدرت منطقه ای خود بوده و تلاش می کند در بالاترین سطح ممکن و اقداماتی طوفانی، این هدف ژئوپلیتیکی خود را به منطقه تحمیل کند.
اهداف واقعی تهاجم نظامی عربستان به یمن
یزدان پناه با دسته بندی اهداف واقعی تهاجم نظامی به یمن خاطرنشان کرد: اگر چه دلایل متعددی برای این تجاوز نظامی توسط عربستانی ها اعلام شده است، اما چند مسأله ی اساسی در این رابطه از اهمیت بیشتری برخوردار است. رقابت فرا استراتژیکی با جمهوری اسلامی ایران و تقابل با سیاست های اثرگذار منطقه ای آن در کشورهای عربی خاورمیانه از جمله عراق و سوریه و لبنان و یمن اولین دلیل آن است. عربستان، تاب و تحمل سیاست های منطقی ایران در جهان اسلام را ندارد و در تلاش است با تحرکات غیرمتعارف خود، ایران را وادار به رویارویی مستقیم و درگیری های منطقه ای کند و در این راستا ضمن صرف هزینه های هنگفت برخی همسایگان ایران از جمله ترکیه را هم علیه ایران تحریک می کنند.
او دلیل دوم را ممانعت از پیروزی ملی شیعیان در یمن به رهبری انصارالله و هراس از شکل گیری اتحاد ملی و وحدت سرزمینی در یمن که انقلابیون یمنی در آستانه ی دستیابی بدان بودند، خواند و گفت: این موضوع و تحقق آن در یمن مساوی با مرگ ژئوپلیتیکی عربستان در باب المندب و دریای سرخ و احیای تمام عیار ژئوپلیتیکی ایران در ماورای بحر الحمر است. دلیل سوم، کاهش شدت ضعف های ژئوپلیتیکی در خلیج عدن و تنگه ی باب المندب و دریای سرخ است که هم اکنون بر پیکره ی عربستان سنگینی می کند.
اقدام عربستان در یمن کاملاً شتاب زده بوده و دستاورد مثبتی نخواهد داشت
این استاد ژئوپلیتیک با بیان اینکه دلیل چهارم، وحشت از تقویت گروه های تروریستی و ورود آنان به داخل خاک عربستان است، اظهار کرد: دولت ریاض به هیچ وجه به عواقب اقدامات خود در گسترش افراط و تروریسم و تکفیر در جهان اسلام فکر نکرده است و هم اینک خطرات نفوذ این گروه ها را در عمق ژئوپلیتیکی خود احساس می کند.
او افزود: دلیل پنجم نیز فرو نشاندن عصبانیت درونی آن استن است که از شکست های پی در پی سران سعودی در منطقه ناشی می شود، از افغانستان، عراق و سوریه گرفته تا عمق ژئواستراتژیکی این کشور در یمن. بعد از مرگ ملک عبدالله، استقرار سلمان بن عبدالعزیر و از همه مهمتر، ضعف مفرط حاکمان جدید سعودی که گرایشات افراطی وهابی دارند، همچنین شکست های اخیر آنان در کشورهای مهم منطقه، ورود در معرکه ی ماجراجویان آن هم با این وسعت و شدت، از دیدگاه راهبردی، ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی توجیه پذیر نیست. به نظر می رسد این اقدام در مقابل جنبش انقلابی انصارالله که کاملاً اعتقادی و مبتنی بر باورهای ملی در راستای استقلال و اعتبار یمن متحد و با جان و دل می جنگند، کاملاً شتاب زده بوده و دستاورد مثبتی به دنبال نخواهد داشت.
عربستان دچار جنون سیاسی شده است
یزدان پناه در تحلیل دلایل گفته شده، تصریح کرد: این دلایل پنج گانه در کنار سایر عوامل ریز و درشت نشان می دهد که در وهله ی اول عربستانی ها از شکست سیاست ها و راهبردهای متعدد خود که برای آن میلیاردها دلار نفتی هزینه کرده و امتیازات فراوانی را به غربی ها از جمله آمریکا پرداخته اند، به شدت عصبی هستند و به معنای واقعی دچار جنون سیاسی شده اند. این نکته تا حدی پادشاهان و شاهزادگان سعودی را عصبی کرده که حاضرند برای جبران مافات و توجیه شکست های خود کل منطقه را به آشوب و آتش بکشند.
وضعیت فعلی یمن خبر از آینده بسیار خطرناک برای کل منطقه خاورمیانه می دهد
او با بیان اینکه آنچه در یمن می گذرد، خبر از آینده ی بسیار خطرناک برای کل منطقه ی خاورمیانه می دهد، گفت: اقدام نظامی عربستان و متحدان عربی و غیر عربی این کشور، این واقعیت تلخ را عیان می کند که بخش اعظم بی ثباتی سیاسی در کشورهای اسلامی و شیوع گسترده ی بنیادگرایی و جنگ های فرقه ای و تروریسم محصول سیاست های پنهان و مرموزانه ی سعودی ها بوده که امروز از پس پرده بیرون آمده و به میدان کارزار نظامی ریاض و ماجراجویی های خطرناک ثروتمندان عربی با رهبری عربستان در منطقه تبدیل شده است.
این استاد دانشگاه با تاکید بر اینکه عربستان از شکست های پیاپی سیاسی و استراتژیک خود در کشورهایی مثل عراق، سوریه، لبنان، فلسطین، بحرین و یمن به شدت عصبی و سرخورده است، بیان کرد: این کشور قاعده ی بازی و میدان رقابت را به رقبای سنتی خود، از جمله ایران واگذار کرده است. عربستان بعد از سقوط صدام و روی کار آمدن شیعیان در عراق، سفارت خود را در این کشور بسته است. ریاض از هیچ اقدامی برای فروپاشی عراق دریغ نکرده است. این کشور در چهار سال اخیر با وجود حمایت گسترده و علنی از گروههای تروریستی، تکفیری ها و در رأس آن داعش و القاعده در عراق و همچنین مخالفان بشار اسد در سوریه نتوانسته است حکومت های همسو را در این کشورها روی کار بیاورد یا حداقل قدرت های ملی این دو کشور را آنگونه می خواسته تحت شعاع قرار دهد.
او ادامه داد: در بحرین همچنان گرفتار است و در باتلاق خودساخته ی یمن و ناکامی از حفظ علی عبدالله صالح در سال های گذشته، با از دست دادن منصور هادی که تنها متحد باقی مانده ی عربستان در یمن به حساب می آید، میدان ژئوپلیتیکی یمن را از دست خواهد داد؛ موضوعی که خشم سعودی ها را بر انگیخته و پادشاه و شاهزاده های سعودی را به مرز جنون کشانده است. این مسأله نیز باعث شده این بار خود مستقیم وارد عرصه ی کارزار شود.
یزدان پناه با بیان اینکه شدت خشم سعودی ها به حدی است که اگر حمله ی نظامی آنان به یمن موجبات ارضای آنان را فراهم نکند، ممکن است به رویارویی مستقیم نظامی با ایران دست بزنند، گفت: چرا که تمام تحولات یکسال اخیر یمن در راستای تأمین اهداف ژئوپلیتیکی ایران و مغایرت صددرصدی با سیاست های ژئوپلیتیکی عربستان سعودی و متحدان عربی و غربی اش بوده است. به قدرت رسیدن الحوثی ها و شیعیان در یمن و تمایل سیاسی آنها به ایران، آن هم در یمنی که عمق استراتژیکی عربستان به شمار می آمد، ریاض را با مشکلات ژئوپلیتیکی معنادار مواجه می کند. از جمله ی آن می توان به از دست رفتن تنگه ی استراتژیک باب المندب، در دسترس قرار گرفتن منابع نفتی عربستان و ایجاد تنگناهای شدید ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی اشاره کرد.
حمله ی هوایی عربستان به یمن بیشتر جنبه ی روانی داشته است
او حمله ی هوایی عربستان به یمن را نشان دهنده ی درماندگی و استیصال عربستان برای یافتن راه حل راهبردی برای تحولات منطقه ای و کشورهای بحران زده عربی از جمله یمن دانست و افزود: این اقدام، بیشتر جنبه ی روانی داشته و در واقع هشداری جدی به جمهوری اسلامی را در پی دارد که با توجه به مرحله ی حساس مذاکرات هسته ای ایران با گروه 1+5 فرصت مضاعفی برای فشار به ایران از سوی عربستان ارزیابی می شود.
یزدان پناه با اشاره به پیامدهای این اقدام عربستان، اظهار کرد: موضوع مهمی که عربستان از آن غافل است، تبعات این جنون مقطعی است که گرفتار آن آمده است. در طول 35 سال اخیر این چندمین بار است که عربستان در صدد تحمیل سیاست های افراطی خود بر گستره ای از جهان اسلام بوده است که بخشی از آن ناشی از ایدئولوژی انحرافی وهابیت و افکار انحرافی حاکم بر ساختار پادشاهی و دینی این کشور است. دخالت گسترده ی نظامی در یمن، در آینده ای نزدیک جبهه ی متحدی در پهنه ی جغرافیای سیاسی جهان عرب با محوریت جنبش های آزادیخواه و مسلمان را علیه عربستان و چند متحد نامطمئن عربش خواهد گشود و آتش این بسته ی انفجاری و مرگبار دامن سعودی ها را به طور ریشه ای خواهد گرفت. خطایی که در نیم قرن اخیر به طور مکرر در کشورهای اسلامی و عربی تکرار شده و اقدامات غیر متعارف آنان که هیچ تناسبی با وزن و عیار ژئوپلیتیکی آنان نداشته، کشورهایشان را به خاک سیاه نشان داده است.
او عراق امروزی را محصول رفتارهای احمقانه و ماجراجویانه رهبران حزب بعث دانست که با اقداماتی فراتر از توان ژئوپلیتیکی عراق، این حوزه ی تمدنی را برای مدتی بسیار طولانی به پرتگاه سقوط انداخته اند و گفت: مصر، لیبی، سودان و … نمونه های مشابه دیگری که تاوان سنگین رفتارهای غیر متعارف و ناشیانه ی رهبران خود را پس داده و می دهند، باید عبرتی تاریخی و سیاسی برای خاندان آل سعود باشد وگرنه دیری نخواهد پایید که عربستان نیز زیر اقدامات فراتر از وزن ژئوپلیتیکی خود له خواهد شد.
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com