شفقناافغانستان- «محمد ذوالفقار رحمت» و «مدیا وحیودی عسکر» در یادداشتی که وبسایت «میدل ایست آی» منتشر کرده است به روابط اقتصادی اندونزی-اسراییل و پیامدهای آن برای نهضت فلسطین پرداخته اند.
شفقنا ترجمه ی این یادداشت را بدون تایید یا رد محتوای آن به حضور مخاطبان محترم تقدیم می کند:
ماه آینده، «کنفرانس آسیایی-آفریقایی» در شهر «باندونگ» اندونزی تشکیل خواهد شد و هدف از آن امضای سه سند مهم، از جمله سندی برای تصریح بر حمایت از نهضت فلسطین خواهد بود.
این خبر را «رتنو مرسودی» وزیر امور خارجه اندونزی اوایل ماه جاری و به عنوان نوعی حمایت از سوی اندونزی و دیگر کشورهای آسیایی-آفریقایی نسبت به استقلال فلسطین اعلام کرد.
در واقع حمایت اندونزی از نهضت فلسطین نکته ی جدیدی نیست. طی سال های گذشته، «جاکارتا» به طور مداوم اشغال بیرحمانه ی فلسطین بدست اسراییل را محکوم کرده است و تاکید کرده است که هیچگاه موجودیت «دولت اسراییل» را به رسمیت نخواهد شناخت. در دهه های گذشته، اندونزی کمک های بشردوستانه نیز برای فلسطین فراهم آورده است. اندونزی به تازگی بیمارستانی در غزه تاسیس کرده است و همچنین پس از «عملیات صخره مقاوم» در غزه در تابستان گذشته، به میزان 1 میلیون دلار کمک به فلسطینیان ارائه کرده است.
با این حال، صداقت موضع اندونزی در مسئله اسراییل-فلسطین باید مورد سوال قرار بگیرد. اگرچه این کشور روابط دیپلماتیک با اسراییل برقرار نکرده است، بی سروصدا از روابط صمیمانه با «دولت یهودی» بهره مند می شود. گزارش شده است که حجم مبادلات میان دو کشور به مرز 400 الی 500 میلیون دلار رسیده است؛ که هشتاد درصد از آن صادرات اندونزی است. طبق گزارش وزارت بازرگانی اندونزی، در پنج سال گذشته، میزان کل مبادلات بین «جاکارتا» و «تل آویو» 18.01 درصد افزایش یافته است. عمده ی این مبادلات را صادرات غیر نفتی همچون روغن زیتون، مبلمان، و تکنولوژی های کشاورزی تشکیل می دهد.
به نظر می رسد مشارکت تجاری بین دو کشور نه به صورت علنی بلکه به صورت مخفیانه و از طریق واسطه ها و گاهی از طریق دیگر کشورها صورت می گیرد. برای مثال، گزارش شده است که همکاری تجاری [بین اندونزی و اسراییل] با کمک سفارت اسراییل در سنگاپور و با یک فرایند مزایده ی تجاری از طریق یک واسطه انجام می شود. مهمترین واسطه، شرکت «ایندولینک» (Indolink) است. این واسطه ی اسراییلی نه تنها در مورد مذاکرات و معاملات تجاری خدمات فراهم می کند، بلکه ارائه دهنده ی راه حل های بوروکراتیک در حوزه صادرات-واردات است. سازمان های دیگری نیز همچون «کمیته روابط عمومی اندونزی-اسراییل» (IIPAC) و «اتاق بازرگانی اسراییل-اندونزی» تاسیس شده اند، و روابط بین سرمایه گذاران، بازرگانان، و حتی شاید سیاستمداران را تعمیق می کنند.
این دو کشور تعامل با یکدیگر را بلافاصله پس از تاسیس «دولت یهود» در سال 1948 آغاز کردند. در سالهای اخیر، روابط بین اندونزی و اسراییل به حوزه های متفاوتی از جمله توریسم و بخش های عمرانی نیز گسترش یافته است.
این پدیده آشکارا چهره ی دوگانه ی اندونزی در مسئله اسراییل-فلسطین را نشان می دهد. از سویی، اندونزی علنا از نهضت فلسطین حمایت می کند و از سوی دیگر از رابطه ای مخفیانه با اسراییل بهره مند می شود.
این تناقض باعث انتقادات علنی فراوانی درون اندونزی شده است: دلیل اصلی امتناع اندونزی از برقراری روابط دیپلماتیک با اسراییل چیست؟ آیا واقعا به خاطر تجاوزهای غیر انسانی اسراییل علیه فلسطینیان است، یا صرفا به خاطر پرهیز از جلب توجه منتقدانی است که شدیدا مخالف اشغال سرزمین فلسطین توسط اسراییل هستند؟
میان منافع اقتصادی و مطالبات عمومی
در واقعیت، رابطه ی مخفیانه ی اندونزی با اسراییل را به سادگی می توان توضیح داد. از یک سو، دولت اندونزی مایل نیست اعتماد مردم خود را که اکثرا مسلمان و هوادار نهضت فلسطین هستند از دست بدهد. از سوی دیگر، دولت می خواهد از روابط سریعا رو به رشد با اسراییل نیز منفعت کسب کند.
اسراییل با تولید ناخالص ملی معادل 291 میلیون دلار آمریکا، جاذبه ای مهم برای بازرگانی اندونزی است. اسراییل در نگاه اندونزی، راهی برای دسترسی به بازارهای مصرفی دست نخورده جهت صادرات این کشور است. در عین حال، اندونزی به عنوان بازاری رو به رشد با جمعیت 250 میلیونی، در نگاه اسراییل، حوزه ای نوید بخش برای سرمایه گذاری های تقویت کننده است.
احتمالا این مسئله، دلیل اصلی «جوسوف کالا» وزیر وقت تجارت و صنعت اندونزی برای لغو محدودیت های مشارکت تجاری با اسراییل در سال 2000 بود.
با این وجود، اگرچه دولت در جاکارتا ممکن است مدعی شود که روابطش با اسراییل اصولا جهت منافع اقتصادی بوده است، طرز برخورد دولت اندونزی در پیگیری یک رابطه ی مخفیانه با اسراییل در تناقض با جوهر کشورهای آسیایی-آفریقایی است، که ضمنا شامل کشورهایی از اتحادیه عرب هم می شود، که در حال حاضر خواهان بایکوت اقتصادی اسراییل هستند.
به علاوه، این ناسازگاری ممکن است بومرنگی برای اندونزی پیش از «کنفرانس آسیایی-آفریقایی» باشد. تزویر اندونزی ممکن است اعتماد دیگر کشورها را نیز در مورد نقش اندونزی در فرایند صلح اسراییل-فلسطین از بین ببرد. در بلند مدت، چنانچه روابط دوجانبه این دو کشور علنی تر بشود، احتمال آن می رود که اندونزی با فشار گروه های اسلامی داخلی و حتی کل جامعه روبرو شود. در نتیجه ی گسترش رسانه های اجتماعی، هم اکنون در اندونزی آگاهی عمومی وسیعی درباره اشغال غیر انسانی فلسطین توسط اسراییل وجود دارد.
برای اسراییل، اندونزی چیزی بیش از یک شریک تجاری صرف است
دولت اندونزی باید آگاه باشد که این کشور در نظر اندونزی تنها یک شریک تجاری نیست. اسراییل به عنوان کشوری که با اشغال سرزمین فلسطین در حال تلاش برای جلب اعتماد جامعه ی بین الملل است، دارای منافع اقتصادی و منافع سیاسی به هم مرتبطی است. از منظر «تل آویو»، اندونزی صرفا کشوری با یک پتانسیل اقتصادی نیست، بلکه کشوری با یک وزن سیاسی است. اندونزی به عنوان کشوری که بیشترین جمعیت مسلمان را در جهان داراست، موقعیتی طلایی برای اسراییل خواهد بود تا طرح گسترش خود بر سرزمین های فلسطین را اجرایی کند.
از لحاظ معاملات تجاری نیز اندونزی باید منافع بالقوه ی دادوستد با اسراییل را با احتیاط بنگرد. برای «تل آویو» بسیار طبیعی است که برای مشارکت اقتصادی خود با جاکارتا، مشوق های ویژه ای فراهم کند، چنانکه محصولات اسراییلی بسیار ارزان تر از محصولات دیگر رقبا است. در این زمینه، اندونزی باید از آنچه اسراییل در دهه 1950 در رومانی انجام داد درس عبرت بگیرد، یعنی زمانی که اسراییل از مشارکت های اقتصادی در راستای اهداف سیاسی بهره گرفت. در آن زمان، اسراییل برای اینکه دولت رومانی را وادار به صدور اجازه مهاجرت یهودیان کند، مخفیانه به فروش مواد معدنی به این کشور مشغول بود، اگرچه کشورهای بلوک کمونیست در فهرست تحریم قرار داشتند.
اندونزی و کنفرانس آسیایی-آفریقایی
پیروزی حزب «بنیامین نتانیاهو» در انتخابات سراسری هفته گذشته، بدبینی نسبت به حل درگیری اسراییل-فلسطین را در میان بسیاری از افراد تشدید می کند. «کنفرانس آسیایی-آفریقایی» که ماه آینده در اندونزی برگزاری خواهد شد در واقع محرکی برای کشورهای آسیایی و آفریقایی است تا اقدامات موثری را که اتخاذ آن برای کاهش تعرضات اسراییل علیه فلسطینیان ضرورت دارد، تعیین کنند.
از منظر اندونزی، این کنفرانس نیروی محرکه ای برای تجدید حیات اعتماد جامعه بین الملل خواهد بود. با این حال، اندونزی تنها در صورتی می تواند جلودار مصالحه در درگیری اسراییل-فلسطین باشد که موضعی ثابت در مورد این مسئله داشته باشد.
برای اندونزی قطعا غیر عاقلانه خواهد بود که به تحکیم روابط خود با اسراییل ادامه دهد، در حالی که دیگر کشورها مشغول یافتن بهترین ابزارها برای پایان دادن واقعی تعرضات اسراییل علیه فلسطینیان هستند. اگر دولت اندونزی در ختم روابط محرمانه خود با اسراییل مصمم باشد، ممکن است بخشی از عایدات خود را از دست بدهد، اما اعتماد جامعه بین الملل را مجددا به دست خواهد آورد و می تواند به عاملی مهم در فرایند صلح اسراییل-فلسطین تبدیل شود.
منبع: MEE / Muhammad Zulfikar Rakhmat & Media Wahyudi Askar
ترجمه: شفقنا
انتهای پیام