شفقنا افغانستان
دکتر احمد رضا مفتاح، عضو هئیت علمی گروه ادیان ابراهیمی دانشگاه ادیان و مذاهب در ایران در گفت وگو با شفقنا بیان کرد که عمدهی اهانتها و مخالفتها با اسلام و پیامبر اسلام (ص) از جانب افراد سکولار یا ملحد اتفاق میافتد افرادی که هیچ تعلق خاطری به دین ندارند و برایشان تفاوتی نمیکند که دین باشد یا نه و به طور کلی نگاه مثبتی نسبت به دین ندارند.
وی اظهار کرد: در جهان غرب این اهانتها تنها متوجه به اسلام و پیامبر اکرم (ص) نیست و گاهی دیده میشود که اعتقادات مسیحیت را به تمسخر میگیرند و کلیسا را به نقد میکشند. در جهان غرب واکنشهای منفی نسبت به مسیحیت آن قدر فراوان شده که برای آنان به امری عادی تبدیل گشته است که از آن با عنوان آزادی بیان نام میبرند هر چند ممکن است در بعضی مواقع برخوردهای منفی باعث ایجاد جرقهای شود و این واکنشها را تشدید کند. اما از آنجا که مسئله توهین به پیامبر اکرم (ص) برای ما حساسیت دارد و به نوعی خط قرمز مسلمانان است باعث شکل گیری یک اعتراض جمعی در جهان اسلام گردیده است.
نگاه منفی غربیها به اسلام هم ریشه تاریخی دارد، هم ناشی از عملکرد گروههای افراطی است
دکتر مفتاح با اشاره به اینکه نگاه منفی مسیحیان به اسلام ریشه تاریخی دارد، افزود: در طول تاریخ، مسیحیان به خصوص در زمان ظهور اسلام تا چند قرن بعد از آن ذهنیت درستی در خصوص اسلام نداشتند و نگاهشان نسبت به پیامبر (ص) و قرآن کریم نگاه مثبتی نبوده است و حتی در مواقعی نسبتهای ناروایی نیز به پیامبر (ص) و مسلمانان میدادند. البته علت این مسئله هم تا حدی معلوم است قسمتی از این نگاه منفی به فتوحات اولیه مسلمانان بر میگردد که با ظهور اسلام بسیاری از کشورهایی که مرکز مسیحیت بودند مانند سوریه و مصر به تصرف مسلمانان در آمده بودند و به مرور زمان مردمان این کشورها دین اسلام را پذیرفته بودند که این گسترش و شیوع اسلام در بلاد مختلف باعث ایجاد نگاه منفی به اسلام از طرف مسیحیان شده بود و آنها اسلام را به چشم رقیب و حتی دشمن مینگریستند و به عبارتی درصدد این نبودند که حتماً اسلام را به عنوان دین آسمانی بفهمند و یا بپذیرند. بیشتر، نگاهشان به اسلام به عنوان یک دین بدعت گذار بود و پیامبر (ص) را کسی میدانستند که بدعتی ایجاد کرده است.
عضو هئیت علمی گروه ادیان ابراهیمی دانشگاه ادیان و مذاهب در مورد جنگهای صلیبی که بین مسلمانان و مسیحیان اتفاق افتاده است بیان کرد: مسیحیان خود آغازگر جنگهای صلیبی بودند، اما عملکرد ضعیف و نادرست بعضی از حکومتها مانند حکومت عثمانی که به نام اسلام در برخی از کشورهای غربی حضور داشتند باعث شعله ور شدن آتش دشمنیها بین مسلمانان و مسیحیان شد و همین مسئله منجر به افزایش کینهها و کدورتها شد. افزایش پیدا کرد.
وی عملکرد گروههایی مانند طالبان و داعش را بهانهای برای تبلیغات سنگین علیه اسلام توسط کشورهای غربی دانست و گفت: به نظر میرسد اندیشه غالب در غرب، گروههایی مانند داعش و طالبان را جزء اسلام نمیدانند و فقط گروههای اندکی هستند که این گروههای تروریستی را جزء اسلام میدانند.
مترجم کتاب «تعالیم کلیسای کاتولیک» عنوان کرد: هر چند موارد معدودی مانند آتش سوزی قرآن توسط کشیش آمریکایی وجود دارد که البته توسط بسیاری از جریانهای رسمی مسیحیت محکوم شده است اما در حقیقت عموم مسیحیان به خصوص در دورهی جدید تعمدی در توهین نسبت به پیامبر اسلام (ص) ندارند. بنابراین به طور کلی نمیتوان کاریکاتورهایی که در توهین به پیامبر اسلام (ص) کشیده شده است را به عموم مسیحیان نسبت داد. اما به هر حال بدبینی یا بدفهمی که نسبت به اسلام وجود دارد ناشی از اعمال نادرستی است که به نام اسلام انجام میشود و رسانههای غربی با تبلیغات سنگینی آن را به دین اسلام نسبت میدهند. در واقع میتوان گفت این رسانهها عامدانه تلاش میکنند از اسلام چهرهای خشن نشان بدهند و گروههای تروریستی را نماینده مسلمانان معرفی کنند.
داشتن موضع مشترک ادیان در برابر جریانهای الحادی و سکولار به سود همه است
دکتر مفتاح با بیان اینکه اسلام، مسیحیت و یهودیت ۳ دین آسمانی و هم خانواده هستند، افزود: صرف نظر از اختلافات موجود در مسائل اعتقادی، پیروان این ادیان همگی به خدا ایمان دارند و موحد هستند بنابراین به سود هیچ یک از این ادیان نیست که در مقابل هم صف آرایی کنند. به طور کلی میتوان گفت این ادیان آسمانی میتوانند در برابر جریانهای الحادی و سکولار موضع مشترکی داشته باشند. در حقیقت در دورهی مدرن جریانهایی که نمیخواهند منتسب به هیچ یک از ادیان سنتی باشند فراوان شدهاند، جریانات الحادی از جمله این جریانها هستند جریانی که همیشه و در طول تاریخ بشر در مقابل ادیان بوده است و در حال حاضر نیز گسترده تر شده است و نمایندگان این جریانها به واسطه کفر و الحاد خود همیشه برخورد خصمانهای با ادیان داشتهاند، جریان دیگر در دوره مدرن جریانهای سکولار است که بی تفاوت به دیناند و در نهایت میتوان به جریانهایی اشاره کرد که نوعی تعلق خاطر به معنویت گرایی دارند اما نمیخواهند خود را به دین خاصی منتسب بدانند. بنابراین در مجموع میتوان گفت حفظ هویت سنتی ادیان به سود همهی آنهاست، لذا میتوان گفت ادیان آسمانی باید خود را در یک جبهه بدانند و به هیچ وجهه در راستای تضعیف یکدیگر گام برندارند. حتی این ادیان میتوانند برای کاهش اختلافات بین الادیانی بر اشتراکات خود تکیه کرده و از طرح موارد اختلافی بپرهیزند.
عضو هئیت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب گفتگوی بین ادیان و همزیستی مسالمت آمیز را راه مناسبی برای تجمیع قدرت ادیان سنتی عنوان کرد و افزود: با توجه به هجمههایی که از سوی جریانات مختلف برای حذف دین در جهان وجود دارد ادیان آسمانی باید تلاش کنند علی رغم اختلاف نظر، بیشتر بر مواضع مشترک که همان اعتقاد به مبدأ و معاد است تاکید کنند و حتی اگر نمیتوانند در مباحث الهیاتی به هم نزدیک شوند حداقل حقوق یکدیگر را رعایت کنند و از هرگونه تحریک احساسات و اهانت به مقدسات سایر ادیان پرهیز کنند و پیروان خود را هم در این زمینه آگاه کنند.
موضع گیری علمای ادیان در برابر اعمال جریانهای افراطی
دکتر مفتاح تصریح کرد: برای برطرف شدن ابهامات و مشکلات پیش آمده صرف نظر از گفتگوی بین ادیان در برخی از موارد نیاز به موضع گیری علمای ادیان آسمان است به عنوان مثال در جریان داعش، موضع گیری برخی از علمای اسلام علیه این جریان دروغین و اعلام اینکه آن چه اتفاق افتاده برداشت درستی از اسلام نیست و آنچه به نام اسلام توسط گروههای افراطی و خشونت طلب اتفاق میافتد ربطی به دین اسلام ندارد تا حدودی روشنگرانه بود. این قبیل موضع گیریها از سوء تفاهم و بدفهمی راجع به اسلام جلوگیری میکند، در رابطه با همین گروه داعش پاپ خواستار موضع گیری رهبران و علمای اسلام شده بود در یکی از خبرها مشاهده کردم که آیتالله العظمی مکارم شیرازی پیام داده بودند و اعلام کردند این طرز تلقی از اسلام را قبول ندارند و ارتباطی به اسلام ندارد.
وی در ادامه افزود: گر چه متاسفانه مسلمانان همانند کشورهای غربی ابزار و امکانات رسانهای قوی در اختیار ندارند تا بتوانند به درستی آراء و افکار خود را به جهانیان عرضه کنند ولی تا حد امکان و به همان اندازهای که امکانات در اختیار ما قرار گرفته است باید به اشکال مختلف دیدگاه خود را اعلام کنیم تا از بدفهمی و کژفهمی جلوگیری شود. به عنوان مثال ترجمه کتاب «تعالیم کلیسای کاتولیک» که اخیراً توسط دانشگاه ادیان و مذاهب منتشر شده است یکی از این اقدامات قابل تقدیر است، این کتاب با همکاری و پیگیری سفارت جمهوری اسلامی ایران در واتیکان در نشستی با حضور کاردینال توران رئیس شورای پاپی بین ادیان واتیکان در دانشگاه گریگوریانای رم رونمایی شد. کاردینال توران در سخنان خود به این نکته اشاره داشت که بعد از ترورهای صورت گرفته در پاریس، این خطر وجود دارد که در غرب مردم جنایتهای اتفاق افتاده را به پای اسلام بگذارند اما آثاری همچون این کتاب مانع از به وجود آمدن این برداشت غلط میشود. این نشست در رسانههای کاتولیک بازتاب خوبی داشت هر چند سیاستگذاری رسانههای غربی این است که برخوردها و موارد منفی را بیش از برخوردها و موارد مثبت پوشش خبری میدهند.
رسیدن به صلح نیازمند سعه ی صدر است
دکتر مفتاح اظهار داشت: ما با حسن نیت خود میتوانیم در بحثهای گفتگوی بین الادیانی و در نشان دادن تحمل و سعهی صدر پیش قدم شویم. به نظر میرسد امروزه بیش از هر زمان دیگر برای رسیدن به صلح نیاز به این سعهی صدر داریم، هر چند ممکن است حتی میان مسیحیان نیز در این زمینه هیچ اتفاق نظری وجود نداشته باشد، اما سیاست کلی کلیسای کاتولیک که در رأس آن پاپ قرار دارد بر گفتگوی با مسلمانان، همزیستی مسالمت آمیز و پرهیز از خشونت تاکید دارد. سخنرانیهای فراوانی که در این زمینه از پاپ منتشر شده شاهد همین مسئله است که حسن نیت ما برای تحقق گفتگوی بین ادیان را میرساند. در جریانهای ارتدوکس و پروتستان نیز این تمایل به گفتگو وجود دارد، اما جمع بسیار اندکی از مسیحیان که معروف به مسیحیان صهیونیزم میباشند به این دشمنی دامن میزنند و ممکن است به صورت فردی یا در قالب جمعهای خاص برخورد خصمانهای با اسلام داشته باشند.
عضو هئیت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب در پایان گفت: نشستهای گفتگویی بین ادیان گاهی در سطوح بالا و بین علمای ادیان و گاهی در جوامع دانشگاهی برگزار میشود در حالی که گفتگوی بین ادیان باید به سطح جامعه برسد تا نگاه منفی عمومی نسبت به پیروان سایر ادیان برطرف گردد و این امر نیازمند فرهنگ سازی است که وظیفهی رسانهها، اهل قلم و یا کسانی است که جنبههای تعلیمی مردم را بر عهده دارند، البته باید در درجهی اول نگاه متولیان این امر مثبت باشد تا بتوانند این نگاه مثبت را به مردم انتقال دهند تا از این طریق فرهنگ همزیستی مسالمت آمیز در جامعه نهادینه شود اگر این امر محقق شود زمینه برای بروز و ظهور جریانهای افراطی و خشونت طلب کمتر پیش میآید.
انتهای پیام