شفقنا افغانستان-فضاهای شهری در افغانستان، فضایی که از آن زنان نیست
فضای شهری به عنوان بستر شکل گیری تعاملات و برخوردهای اجتماعی زمینه ی افزایش اعتماد به نفس و خطر پذیری را فراهم کرده و از بروز افسردگی و مشکلات روانی جلوگیری می کند. از آن جا که زندگی تمام ساکنین شهر در این فضاها شکل می گیرد، پس بنابراین باید برای تمامی افراد جامعه ، اعم از مرد و زن مناسب باشد.
هر چند در جامعه ی شهری که نسبت به جامعه ی روستایی، مترقی تر محسوب می گردد، شهرنشینی زمینه ساز حضور هر چه بیشتر زنان در مناسبات اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی جامعه بوده است. اما در افغانستان، به عنوان جامعه ای مرد سالار، امکان حضور زنان در شهر و فضاهای شهری، بسیار کم بوده است و شاید بتوان گفت در دوره هایی به عنوان یک اصل مطرح بوده است. در حقیقت حضور زنان در فضاهای شهری، تفریحی و مذهبی افغانستان هیچ گاه با آرامش و اطمینان خاطر فراهم نبوده است.
حذف نیمی از کنشگران یک جامعه از مناسبات و معادلاتش ، به معنای حذف نیمی از توانایی بالقوه ی آن جامعه برای اعتلای خویش است که متاسفانه در جامعه ی امروز افغانستان، کسانی هستند که هدفی جز تحقق این امر ندارند و زنان در سایه ی سنگین این دیدگاه ها، نتوانسته اند حضور پررنگی در شهر و تعاملاتش داشته باشند.
اما خوشبختانه اکنون، قدم های مثبتی در این زمینه برداشته شده است و می توان نقش زنان را حداقل در شهرهای بزرگ افغانستان نظیر کابل و هرات ، پررنگ تر از گذشته دید. توانمندسازی زنان به لطف فشارهای بین المللی به عنوان دغدغه ی ملی مطرح شده است و خوشبختانه زنان نیز به این باور رسیده اند که آنان را از شهر و جامعه حقّی است و تساوی حقوق شان با مردان محقق نمی گردد مگر به اراده ی خودشان.
مسئله ی حضور زنان در فضاهای شهر، ریشه در باورهای فرهنگی جامعه دارد و تغییر آن مستلزم تغییر باورهای دیرینی است که سال ها در جامعه ریشه دوانده است. شهر به عنوان ظرف زندگی انسانی و کالبد شهر نیز به عنوان بازتابی از باورهای فرهنگی-اجتماعی ساکنانش، محل بروز این دیدگاه ها بوده است و به بیانی می توان گفت شهرهای کشورمان اکنون بسیار در بند نگاه های مردانه است و کمتر می تواند بسترساز حضورپذیری بیشتر زنان در شهر باشد. به امید آن روز که شهرهایمان ، شهرهای تک جنسیتی نباشد.
مهدی غلامی، کارشناس شهرسازی
انتهای پیام
www.af.shafaqna.com