شفقنا افغانستان-طبق معمول سال های گذشته این بار نیز خبر پیروزی از طریق توییتر به جهان مخابره شد. روز دوشنبه همین هفته سخنگوی گروه موسوم به واحدهای دفاع خلق کرد در صفحه توییتر خود نوشت: “تبریک به بشریت، تبریک به کردستان و ساکنان کوبانی به خاطر آزادی کوبانی”.
کوبانی نامی است که در ماه های اخیر بارها به تیتر یک رسانه های جهان راه یافته است. در اواسط سپتامبر گذشته بود که گروه تروریستی داعش با اطمینان از پیروزی خود به این شهر کردنشین واقع در منتهی الیه شمال سوریه حمله برد و از همان زمان گروه های فیلمبرداری شبکه های بین المللی خبری از داخل خاک ترکیه تصاویری از دفاع مایوسانه مردم این شهر در برابر داعش را به دنیا مخابره کردند. در آن زمان هر لحظه بیم سقوط کامل کوبانی می رفت تا این که غرش جنگنده های آمریکایی در آسمان منطقه به گوش رسید. و این اولین مداخله نظامی آمریکا در جنگ داخلی سوریه بود، مداخله ای که نه علیه رژیم بشار اسد بلکه علیه نیروهای آن خلیفه خودخوانده یعنی ابوبکرالبغدادی صورت می گرفت.
امروز یعنی چهار ماه پس از محاصره کوبانی توسط جهادی ها، بار دیگر این شهر آزاد و تحت کنترل نیروهای دفاع خلق کرد قرار دارد. داعش بیش از یک هزار نفر از افراد خود را طی جنگ کوبانی از دست داده و مردم شهر بر فراز ویرانه های کوبانی سرود پیروزی می خوانند و پایکوبی می کنند و در همان حال کاریکاتورهایی از رهبر داعش را که یک مرغ زخمی و بال و پرکنده در حال فرار است به یکدیگر نشان می دهند. سیاستمداران کرد نیز به خاطر آزادی کوبانی جشن گرفته اند و آن را “آغازی بر پایان داعش” می خوانند . اما شاید این پیش بینی کمی غیرواقعی و زودهنگام باشد.
بازپس گیری کوبانی در وهله نخست نشان می دهد که برای اولین بار ائتلاف میان نیروی هوایی آمریکا و نیروهای زمینی محلی موفق به شکست دادن داعش شده است اما این پیروزی با سختی های بسیار و صرف هزینه هایی بسیار گزاف به دست آمد. در پاییز گذشته تنها در عرض چند هفته ده ها هزار نفر از ساکنان کوبانی از مرز گذشته و به خاک ترکیه پناه آوردند . اما بسیاری از آنان امکان بازگشت ندارند زیرا بخش های گسترده ای از شهر به ویرانه بدل شده و افزون بر آن هنوز هم واحدهایی از داعش در دهکده های اطراف حضور دارند. جنگنده های آمریکا تنها برای متوقف ساختن پیشروی های نیروهای آن خلیفه خودخوانده آنهم درست در کنار مرزهای ترکیه بیش از 700 عملیات هوایی انجام دادند. نیروهای محلی زمینی نیز زمانی به صورت جدی وارد عمل شدند که کردها از کشورهای خارجی درخواست کمک کردند و پس از کشمکش های فراوان با ترکیه بالاخره گروه هایی از پیشمرگ های کرد عراق خود را به کوبانی رساندند و در کنار نیروهای سازمان تروریستی پ.ک.ک به دفاع از شهر پرداختند. این نیروها در واقع از مدت ها پیش با یکدیگر اختلاف های زیادی داشتند اما مشکل کوبانی تا اندازه ای آنها را به یکدیگر نزدیک کرد و حتی نیروهایی از ارتش آزاد سوریه را نیز در کنار خود تحمل کردند.
بر خلاف تلاش های رسانه های بین المللی و کردهای سوریه مبنی بر تشبیه جنگ کوبانی به نبرد داود و جالوت، به هیچ عنوان نمی توان نیروی واحدی از کردها را در کوبانی تصور کرد. باید به این واقعیت توجه داشت که پیروزی مقطعی بر داعش تنها بر یک اتحاد و ائتلاف شکننده میان کردها استوار بود و به هیچ عنوان تضمین کننده ادامه این پیروزی ها نیست.
خصومت میان فراکسیون های مختلف کرد در ترکیه و سوریه و عراق امری تازه و جدید نیست و به گذشته های دور بازمی گردد. کردها چه از نظر ایدئولوژیک و چه از نظر تنوع رهبران و تفاوت ادعاهای خود ، به هیچ عنوان این موقعیت را ندارند که آن رویای تاسیس یک کشور واحد کرد را عملی سازند.
کردهای شمال عراق البته موفق شدند که تحت رهبری مسعود بارزانی رئیس جمهور فعلی اقلیم کردستان عراق یک کشور دوفاکتو تاسیس کنند و منطقه خودمختار کردستان عراق طی سال های اخیر تنها منطقه امن عراق بوده و افزون بر آن شاهد رشد اقتصادی نیز است. کردهای سوریه اما با استفاده از فرصت جنگ داخلی در این کشور و به کمک کردهای ترکیه یا همان گروه پ.ک.ک در سال 2013 سه منطقه در مجاورت مرکز ترکیه را منطقه خودمختار موسوم به “روژآوا” اعلام کرده و برخی احزاب سیاسی و جامعه مدنی منطقه تلاش خود را برای کسب نوعی خودمختاری محدود آغاز کردند. اما حضور نیروهای پ.ک.ک در این منطقه موجب شد که دیگر گروه های کرد و غیرکرد با احتیاط به این تصمیم کردهای سوریه فکر کنند.
حتی مسعود بارزانی رهبر کردستان عراق نیز دستور اکید داده بود که از ورود کردهای سوریه به مرزهای کردستان عراق جلوگیری شود. اما حمله داعش در سال 2014 به سوی اربیل تا اندازه ای این اختلاف ها را به حاشیه برد و فراکسیون های متخاصم کرد را پیش از آغاز محاصره کوبانی تا اندازه ای متحد کرد.
اما کردها به چیزی بیش از این اتحادهای مقطعی نیاز دارند. اگرچه که کوبانی آزاد شده است اما این به معنای غلبه کامل بر داعش نیست. داعش از همین حالا پیشروی خود از داخل خاک سوریه به سمت آن منطقه به اصطلاح خودمختار کردها در این کشور را آغاز می کند و این بار در فکر اشغال شهر مرکزی کردها یعنی قمیشلی است. اکثریت جمعیت قمیشلی از کردها تشکیل می شود اما شمار زیادی از آشوری ها و ارامنه و ترکمن ها و گروه های کوچک اعراب نیز در این شهر سکونت دارند.
شهر بزرگ حسکه سوریه نیز می تواند مقصد و نبردگاه بعدی داعش باشد. این شهر 400 هزار نفر جمعیت دارد و افزون بر آن ده ها هزار پناهجو نیز از دیگر نقاط سوریه در حسکه زندگی می کنند. حسکه تا مدت ها از غوغای جنگ در امان بود زیرا شبه نظامیان واحدهای دفاع خلق کرد شمال این شهر را در کنترل کامل خود داشتند و بخش جنوبی آن نیز در اختیار نیروهای غیرنظامی طرفدار بشار اسد بود. به همین دلیل همه حملات داعش علیه حسکه ناکام ماند اما ظاهرا بار دیگر داعش تلاشی مضاعف برای اشغال حسکه را آغاز کرده است. حسکه از نظر استراتژیک اهمیت زیادی برای داعش دارد زیرا این شهر در واقع در میان رقه در سوریه و موصول در عراق یا همان دو پایگاه اصلی داعش قرار گرفته است.
همزمان نیروی هوایی سوریه و شبه نظامیان طرفدار دمشق نیز طی روزهای اخیر به مناطق مسکونی و بازارهای کردها حمله برده و ظاهرا این حملات تلفات زیادی را نیز بر جای گذاشته است.
اما مشکلات بزرگ تر را نیز نباید فراموش کرد. آمریکا و متحدانش همچنان با این مساله درگیر هستند که چگونه می توان بر داعش پیروز شد و در همان حال بشار اسد را فراموش کرد؟ مخالفان اسد ادعا می کنند که از زمان حملات نیروی هوایی آمریکا علیه مواضع داعش، نیروی هوایی سوریه مواضع نیروهای به اصطلاح میانه رو اپوزیسیون و شورشیان این کشور را هدف قرار می دهد. در مقابل آمریکا نیز همچنان از برنامه های خود برای آموزش نیروهای مخالف اسد با هدف جنگ علیه داعش می گوید.
این روزها نیروهای اپوزیسیون سوریه هیچ امیدی به موفقیت برنامه های آمریکا در منطقه ندارند. افزون بر آن نیروهای کرد نیز بار دیگر از سوی دمشق احساس خطر می کنند. رئیس جمهور سوریه در آخرین مصاحبه خود اعلام کرد که آموزش شورشیان سوریه توسط آمریکا را حتی اگر با هدف جنگ علیه داعش صورت بگیرد نیز امری خصمانه تلقی می کند و برای چندمین بار تکرار کرد که منطقه ای به نام منطقه خودمختار کردستان را به رسمیت نمی شناسد. البته واشنگتن تا به این لحظه پاسخی به اسد نداده است. ظاهرا آمریکا نیز می داند که تضعیف اسد به معنای تقویت داعش و ادامه جنگ خونین در سوریه خواهد بود. و صد البته داعش نیز از این وضعیت کمال استفاده را می برد و از همین حالا در اندیشه نبردگاه های تازه است.
منبع: دی تسایت
ترجمه:محمدعلی فیروزآبادی- شفقنا
انتهای پیام