شفقنا افغانستان-جواد لگزيان در خصوص بروز سونامی گرسنگی در روزنامه شرق نوشت:در سطح جهاني، قيمت موادغذايي هرروز بالاتر مي رود و غذاهاي بي کيفيت با رنگ ولعاب هاي جديد بيشتر خودنمايي مي کنند. رابرت آلبريتون در کتاب «بگذار آشغال بخورند: چگونه سرمايه داري گرسنگي و چاقي مي آفريند» به سراغ اين موضوع مي رود و البته از همان صفحات آغازين کتاب موضع خود را يادآور مي شود: سونامي گرسنگي نتيجه خطاي يک فرد، يک شرکت يا يک دولت نيست و نمي توان آن را بلايي طبيعي پنداشت. علت بحران کنوني غذا در دنيا، نظام کشاورزي و غذايي ماست؛ نظامي سرمايه دارانه که عمدتا در ايالات متحده پس از جنگ جهاني دوم توسعه يافته و تا به امروز به درجات مختلف خود را در سرتاسر دنيا گسترده است. مهم ترين علل اين بحران را بايد در پويش هاي سرمايه داري جست وجو کرد. راه حل هاي بلندمدت نيز در گرو تغيير همين پويش هاست.
آلبريتون تاکيد دارد فقر و گرسنگي کارگران مزارع و کيفيت نازل فست فودهاي کنوني که بيماري چاقي را به مرحله حادي رسانده اند از ناکارآمدي ساختار اقتصادي جهاني است. آلبريتون چهار علت براي رشد شتابان قيمت غذا و در نتيجه سونامي گرسنگي تعريف مي کند: ١- نظام غذايي ما به شدت وابسته به نفت است. ٢- گوشتي شدن رژيم جهاني غذا به معناي آن است که بخش بيشتري از غلات بايد براي توليد گوشت استفاده شود. ٣- مهم ترين علت که کاملاهم قابل پيشگيري است، يارانه هاي هنگفتي است که دولت ايالات متحده به توليدکنندگان اتانول در آن کشور مي دهد. در آينده اي نزديک ٥٠درصد يا بيشتر از محصول ذرت براي توليد اتانول استفاده خواهد شد. چون ذرت در نظام جهاني غذا از غلات اصلي است و با افزايش قيمت آن، قيمت اکثر مواد غذايي ديگر هم افزايش خواهد يافت. ٤- سوداگري مالي. سوداگران مالي موارد بالارا که مي بينند به اين نتيجه مي رسند که افزايش قيمت مواد غذايي ادامه دار خواهد بود.
در نظر آلبريتون غذا نقطه تلاقي منافع جهاني- محلي، روستايي- شهري، بيولوژيکي- فرهنگي و اکولوژيک و اقتصادي است و ما در مواجهه با خطرات جهاني دورانمان، بايد ذهن هايمان را بر بديل هايي ريشه اي بگشاييم که مسايل اقتصادي را با مسايل اخلاقي در ارتباطي نزديک تر قرار دهند؛ اين کار باعث رشد دموکراسي، عدالت اجتماعي و شيوه توليد و مصرفي پايدارتر خواهد شد؛ همچنين تعاون بين المللي را براي مواجهه موثر با مشکلات واقعي جهان به پيش خواهد برد. آلبريتون براي حل اين مشکلات تاکيد دارد ما بايد راه هايي براي دموکراتيک کردن و پاسخگوساختن بازارها بيابيم که اين امر مستلزم اتخاذ جهت گيري متفاوتي نسبت به بازار است. او تاکيد دارد به جاي آنکه قيمت هاي بازار را بدون چون وچرا بپذيريم، اگر مي توان با تغيير و دستکاري آنها موجب بهبود عدالت اجتماعي و بهروزي انسان ها شد، بايد اين کار را انجام داد. به عنوان مثال مي توان بر کالاها و خدماتي که چرخه عمرشان هزينه هاي اجتماعي سنگيني ايجاد مي کند ماليات اضافه وضع کرد و به کالاها و خدماتي که منافع اجتماعي زيادي ايجاد مي کنند يارانه پرداخت کرد. با اين کار، به جاي آنکه هزينه ها و منافع را به عنوان «اثرات بيروني» در نظر گرفت، مي توان آنها را وارد قيمت هاي بازار کرد. آلبريتون نشان مي دهد با اين روش، به عوض آنکه قيمت هاي بازار هزينه ها را اجتماعي و منافع را خصوصي کند – نقشي که امروز دارد – هزينه هاي اجتماعي واقعي در قيمت ها منعکس خواهد شد. البته همين حالاهم اين کار در ابعادي محدود صورت مي گيرد. به آموزش که منافع اجتماعي بالايي دارد، يارانه تعلق مي گيرد و بر سيگار که مصرف آن هزينه هاي اجتماعي زيادي دارد ماليات اضافه وضع شده است. هردوي اينها را مي توان افزايش داد. بي پول ماندن مدارس در سال هاي اخير باعث شده کيفيت آموزش کاسته شود و مدارس ناچار شده اند براي تامين منابع مالي خود دست به دامان والدين و بخش خصوصي شوند. با اينکه در ايالات متحده به سيگار ماليات اضافه تعلق مي گيرد، اما اين مقدار ماليات بازتاب دهنده هزينه هاي اجتماعي واقعي مصرف سيگار نيست. برآورد شده که فقط هزينه هاي درماني مصرف يک بسته سيگار به طور متوسط معادل ٣٥دلار است. در نظر آلبريتون ، براي گنجاندن «اثرات بيروني» در قيمت هاي بازار، نه تنها بايد طرز فکرمان را در مورد شيوه قيمت گذاري از بنياد تغيير دهيم، بلکه بايد معيارهاي موثري را توسعه داد تا بتوانيم آن دسته از اثرات بيروني اي که اجزاي کيفي زيادي دارند (مانند آموزش يا سلامت) را به مقياس هاي کمي تبديل کنيم.
مساله دستمزدها نکته ديگري در پژوهش آلبريتون است. بازارهاي کار در جامعه سرمايه داري معمولابراي توانايي هاي مديريتي حرفه اي يا غيرحرفه اي، زيادي اجرت در نظر مي گيرند. اينگونه است که مديران رده بالاي بزرگ ترين واحد هاي سرمايه دستمزدهاي فوق العاده هنگفتي دريافت مي کنند؛ دستمزدهايي که به هيچ عنوان قابل توجيه نيستند. درست است احتمالاکار آنها با تنش زيادي همراه است، اما در عوض ثروت و امتياز فوق العاده اي هم برايشان به همراه دارد. دستمزد يک عضو هيات مديره شرکتي بزرگ را با درآمد يک زارع کاکائو در ساحل عاج مقايسه کنيد. توان زندگي يک نفر هزاربرابر توان زندگي کسي ديگر ارزش دارد. آلبريتون در اين کتاب نشان مي دهد تامين غذا متصل کننده بنيادي مناسبات اجتماعي به زمين است. انسان ها با فعاليت در مناسبات اجتماعي نيروهاي طبيعت را به کار مي گيرند تا با زحمتي کمتر، غذاي بهتري براي خود تهيه کنند.
کشاورزي ارگانيک حرف آخر آلبريتون در اين کتاب است. به باور او آنچه ضروري است، يافتن راه هايي براي فراهم آوردن حمايت هاي اجتماعي مستقيم، تامين مواد اوليه و منابع مالي لازم براي خانوار هاي کشاورز و کارگران مزارع در تمامي دنياست. او تاکيد دارد اگر قصد داريم از کشاورزي نفتي امروزمان به سوي کشاورزي ارگانيک تري حرکت کنيم، بايد کشاورزي و تامين غذا را در کانون حيات اقتصادي مان قرار دهيم و در مواجهه با افزايش قيمت نهاده هاي پتروشيميايي، افزايش هزينه هاي حمل ونقل و همين طور افزايش هزينه هاي اجتماعي فراواني که کشاورزي صنعتي ايجاد مي کند، با ارگانيک ساختن بخش اعظم کشاورزي، آن را به سوي بازارهاي محلي روانه و پايدارتر کنيم.
انتهای پیام