شفقنا افغانستان
یک کارشناس مسایل بینالملل که اغلب موانع اجرایی قوانین حمایتی از زنان افغان را اجتماعی و مردمی می داند، معتقد است که اگر هم قانونی به نفع زنان تصویب شود، اجرایی کردن آن در یک جامعه سنتی امکانپذیر نیست. او حل این مانع را بسیار زمان بر می داند و می گوید: باید با گذشت زمان و تلاش مطبوعات و رسانه ها، NGO هایی برای حمایت از آنها به وجود آید تا به تدریج در جامعه جا بیفتد که زن هم مثل مرد دارای حقوقی است؛ در آن صورت است که می توان امیدوار بود.
پیرمحمد ملازهی در گفت وگو با شفقنا با بیان اینکه جامعه فعلی افغانستان به لحاظ قومی، مذهبی، اجتماعی و سیاسی جامعه یکدستی نیست، اظهار کرد: در مورد قوانینی که در حوزه زنان، امیدبخش است، این پرسش مطرح است که آیا واقعا همانگونه که قانونی شکل حمایتی دارد، در جامعه هم امکان پیاده شدن خواهد داشت؟ این پرسشی بسیار جدی است. به نظر می رسد جامعه متفاوت از قوانینی است که وجود دارد. البته در مدت اخیر جامعه افغانستان به لحاظ سیاسی در موقعیت بهتری قرار گرفته است. با توجه به اینکه حدود 25 درصد از کرسی های مجلس شورا به خانم ها اختصاص داده شد.
او تصریح کرد: در حال حاضر حدود سه میلیون دانش آموز در مدارس افغانستان و حدود چهل هزار نفر نیز تحت عنوان دانشجو مشغول به تحصیل هستند. جهت رفتن به مدرسه ها، قوانین کمک فراوانی به زنان افغان داشت زیرا پیش از آن اصلا این امکان برای آنها وجود نداشت. با وجود این مسایل به نظر می رسد که موانع فعلی در برابر حقوق زنان افغان اغلب اجتماعی و مردمی است در حقیقت برداشت های منفی نسبت به این موضوع در جامعه افغانستان وجود دارد که دارای شدت و ضعف هستند.
ملازهی ادامه داد: در قبایل پشتون اساسا حقوق زن به آن معنا مفهوم نیست اما به طور مثال در تاجیک ها تا مقدار بسیاری نگاه مثبت تری نسبت به این موضوع وجود دارد. آنها از این زاویه نگاه می کنند که اگر حقوق زنان تأمین شود، بخشی از نیروی کار انسانی تامین شده است و توسعه را تسهیل می کند. در هر حال در جامعه تاجیک، پشتون، ازبک ها و نیز هزاره ها دیدگاه چندان مثبتی به زنان وجود ندارد و بیشتر همان نگاه سنتی به وضعیت زنان حاکم است. در تاجیک ها کمتر، در هزاره ها کمی بهتر اما در قبایل پشتون این مساله با دشواری بیشتری رو به رو است. بر این اساس قوانین حمایتی از زنان افغان هم به لحاظ اجتماعی و هم در خانواده ها عملی نیست. خانواده ها هم سنتی هستند و نگاه چندان مثبتی به زن ندارند.
او با اشاره به اینکه وقتی قانونی به مجلس می رود باید تصویب شود، خاطرنشان کرد: در آنجا هم اکثریت نمایندگان مجلس، دیدگاه سنتی دارند و اجازه نمی دهند قوانینی در راستای حقوق زنان تصویب شوند. اگر هم قانونی به نفع زنان تصویب شود، اجرایی کردن آن در یک جامعه سنتی امکانپذیر نیست.
ملازهی با بیان اینکه از نظر قانونی قوه قضاییه افغانستان سعی می کند که هم موازین حقوق بشری، حقوق زنان و هم احکام اسلامی را مد نظر قرار دهد، گفت: در جامعه افغانستان و اغلب جوامع اسلامی حقوق زن نسبت به مرد در جایگاه پایین تری قرار دارد. در اغلب این جوامع، تبعیضی از دید حقوق بشر نسبت به زن وجود دارد که در افغانستان این دیدگاه شدیدتر است. دید اجتماعی به زن در افغانستان بسیار تبعیض آمیز است و به نوعی زنان در جامعه خرید و فروش می شوند. ازدواج ها در افغانستان نوعی خرید و فروش است و ازدواج به آن معنای بازی که در دنیا مطرح است، واقعا در آنجا مطرح نیست. زن ها در این فضا محدودیت های بسیاری دارند و هیچ نوع اختیاری از خود ندارند؛ این پدر یا ولی دختر است که تصمیم می گیرد او با چه کسی ازدواج کند.
او ادامه داد: به همین دلیل است که مشاهده می شود دختری 15-14 ساله یا کمتر را به مردی شصت-هفتاد ساله می دهند و ازدواج می کند. اینها مشکلاتی است که جامعه افغان با آنها دست به گریبان است ولو اینکه قانون خوبی هم تصویب شود، نمی تواند به این سادگی ها این مشکلات را برطرف کند.
ملازهی با تاکید بر اهمیت نقش رسانه ها در رفع این موانع، اظهار کرد: رسانه ها می توانند افشاگری کنند و از علمای دینی را بخواهند که برخورد مثبت تری با این قضایا صورت بگیرد. همه اینها هست اما به هر حال زمان بر است و به این شکل نیست که به سادگی بتوان این مسایل را رفع کرد. به طور مثال خانمی که مورد شکنجه قرار گرفته و همسرش او را کتک زده است، به دستگاه های قضایی، امنیتی و پلیس مراجعه نمی کند چون نگرانی بعدی دارد که اگر مراجعه کند طردش می کنند. بسیاری از دخترانی که مورد شکنجه قرار می گیرند، فرار می کنند و جایی را ندارند که بروند. در حال حاضر بعضی سازمان ها در هرات و کابل به وجود آمده که از این زنان حمایت می کنند اما برخی علمای دینی با این سازمان ها نیز مخالف هستند. حرف آنها این است که زن تابع شوهر است و اگر شوهر ندارد، تابع پدر و اگر پدر ندارد، تابع برادر خود است.
او ادامه داد: این نگاه مردسالار در جامعه افغانستان وجود دارد و باید با گذشت زمان و تلاش مطبوعات و رسانه ها، NGO هایی برای حمایت از آنها به وجود آید تا به تدریج در جامعه جا بیفتد که زن هم مثل مرد دارای حقوقی است؛ در آن صورت است که می توان امیدوار بود. همین که قانون طوری تنظیم شده که خانم ها درصد خاصی را در پارلمان دارند، بسیار موثر است. خانم هایی که در مجلس وارد می شوند از قشر روشنفکر جامعه یا از خانواده هایی تحصیلکرده هستند. اگر این موارد در کوتاه مدت تاثیر نگذارد، در میان مدت و بلندمدت واقعا تاثیرات خود را دارد.
ملازهی با بیان اینکه نگاه جامعه در کل افغانستان نسبت به زمان طالبان تغییر بسیاری کرده است، تصریح کرد: زمان طالبان یک خانم نمی توانست بدون همسر، برادر یا یک محرم در خیابان راه رود حتی در پارکی بنشیند اما امروز این وضعیت تا حدی تغییر کرده است، دخترها به دانشگاه می روند و امثال آن، اما تغییرات بسیار کند و زمان بر است و چندان سریع نمی توان ذهنیت انسان ها را تغییر داد.
او با اشاره به حضور همسر اشرف غنی احمد زی و تلاش های وی در راستای حقوق زنان، گفت: این موضوع بی تاثیر نیست. توجه داشته باشید که ایشان مسیحی است و اگر مسلمان بود تاثیرگذاری بیشتری در جامعه افغانستان داشت اما در کل یک فرد تاثیر چندانی ندارد حتی اگر مسلمان باشد. اگر همین دخترهایی که مدرسه می روند، تحصیل می کنند و از دانشگاه بیرون می آیند، سازماندهی شوند بیشتر تاثیرگذار است. مطبوعات، تلویزیون و رادیو در چارچوب احکام اسلامی و آگاهانه در مسیر اسلامی این مسایل را مطرح کنند، بر افکار عمومی تاثیرگذار خواهد بود تا جامعه به تدریج به سمتی حرکت کند که زن را به عنوان یک انسان نگاه کند، نه به عنوان جنس مخالف که می تواند مرد را منحرف کند.
انتهای پیام