شفقنا افغانستان-سمیر یعقوب و ویویان سالما در آسوشیتدپرس نوشتند: تصمیم نوری مالکی برای کناره گیری از نخست وزیری عراق، امیدها را برای تشکیل یک دولت جدید که بتواند تهاجم داعش را به عقب براند و کشور را از فروپاشی برهاند، افزایش داده است.
اما برای تحقق این امر، جانشین مالکی باید بتواند گروه های شیعه، سنی و کرد را که عمیقا نسبت به یکدیگر بی اعتماد شده اند و در عین حال مطالبات شان از یکدیگر مناقشه برانگیز است، متحد کند و در عین حال بر بحران انسانی و طغیان عناصر افراط گرا در شمال کشور فائق شود.
حیدر العبادی، مردی که قرار است نخست وزیر آتی عراق شود، یکی از قانون گذاران شیعه و البته کهنه کار است. وی در حالی با چالش متحد ساختن سیاستمداران عراقی روبروست که برای تشکیل کابینه، فقط 3 هفته زمان دارد.
العبادی روز جمعه گفت کابینه اش بر اساس “کفایت، کمال و نجات کشور از معضلات امنیتی، سیاسی و اقتصادی” استوار خواهد بود. اما در کشوری که در آن تشکیل یک دولت اغلب به ورطه موانع و درگیری های سیاسی سقوط می کند، تحقق چنین هدفی در سخن آسان و در عمل بسیار دشوار است.
سیاستمداران سنی با این استدلال که به حاشیه رانده شدن آنها در زمان دولت نوری مالکی باعث پشتیبانی سنی ها از شورش تحت رهبری گروه داعش شده، خواستار نفوذ سیاسی بیشتر در کابینه آتی هستند. همزمان، ارتش عراق نیز پس از رویارویی با پیشروی پیکارجویان داعش و اثبات این امر که در بازپس گیری مناطق تحت تصرف داعش ناتوان است، اکنون به حمایت و تقویت اساسی نیازمند است.
ژنرال بازنشسته، مارک کیمت، سخنگوی سابق نیروهای ائتلاف در عراق می گوید: “سنی ها و کردها در دولت مالکی حضور داشتند، اما به ندرت در روند تصمیم گیری های کلیدی شرکت داده می شدند.”
وی می افزاید: “اکنون همه امیدوارند العبادی این نکته را درک کند که شمول و دربرگیری، چیزی بیشتر از صرف حضور گروه های مختلف در دولت است.”
وقتی نوری مالکی، روز جمعه، پس از هفته ها اصرار و پافشاری به سومین دوره نخست وزیری و دامن زدن به نگرانی شکل گیری کودتا از تصمیم خود برای کناره گیری خبر داد، بسیاری از عراقی ها نفسی به راحتی کشیدند.
در جریان مراسم نماز جمعه این هفته در شهرک صدر بغداد، حتی یکی از نمازگزاران بین دیگران شیرینی پخش می کرد و می گفت: “صدام سقوط کرد.”
مقایسه مالکی با صدام حسین، دیکتاتور مخلوع عراق، نشان دهنده عمق مخالفت ها با مالکی، حتی بین تعدادی از همقطاران شیعه وی است. شهرک صدر، تحت تسلط پیروان مقتدی صدر، روحانی قدرتمند شیعه و یکی از جدی ترین منتقدین نوری مالکی است. 6 سال پیش، مالکی برای تقویت اقتدار و نمایش چهره خود به عنوان یک رهبر ملی، نیروهای امنیتی را به مقابله با شبه نظامیان مقتدی صدر گسیل کرد.
علی الطالقانی، یکی از روحانیون وفادار به مقتدی صدر، در خطبه نماز جمعه این هفته خود در شهرک صدر گفت: “ما به مردم عراق به خاطر پیروزی ای که این هفته به دست آمده، تبریک می گوییم. این هفته، هفته تبریک و تهنیت است.”
گروه های سنی، عمدتا به این دلیل از مالکی روی برگرداندند که وی را رهبری سلطه جو دیدند؛ رهبری که قدرت را مصادره کرده و باعث فساد گسترده در پیکره حکومت شده است. منتقدان مالکی می گویند او فرماندهان رده بالای ارتش را از بین افراد نالایق اما وفادار به خود انتخاب کرده بود و همین امر باعث شد ارتش، صرف رویارویی با پیکارجویان داعش و در عرض تنها دو ماه، سقوط کند.
گروه های سنی نیز مالکی را به فساد گسترده متهم می کنند. اما شکایت اصلی سنی ها این است که دولت مالکی، اقلیت سنی را به حاشیه رانده، اعتراضات آنها را با خشونت سرکوب کرده و بسیاری از آنها را بازداشت کرده است.
احمد المساری، از قانون گذاران سنی مذهب مجلس می گوید: “ما آمادگی داریم با العبادی همکاری کنیم و به او کمک کنیم تا در ماموریت خود موفق شود، مشروط به آنکه مطالبات مردم سنی عراق نیز پاسخ داده شود.”
وی می افزاید: “مطالبات ما، شامل توقف بمباران شهرهای سنی نشین توسط ارتش، آزادی زندانیان، انحلال قوانین ضد تروریستی بر علیه سنی ها، پایان سیاست های تبعیض آمیز علیه سنی ها و اجازه به استان های سنی نشین برای برقراری امنیت به دست خود سنی هاست.”
در همین حال، مناقشه اصلی کردها با دولت بغداد، عمدتا معطوف به درآمدهای نفتی است. این مناقشه باعث شده تا سهمیه دولت منطقه ای کردستان از بودجه مرکزی، از ابتدای سال جاری به شدت کاهش یافته و به درخواست کردها برای استقلال کامل از عراق دامن بزند.
هر چند پیشروی نیروهای داعش به سمت اربیل- مرکز اقلیم کردستان عراق- این دو دولت را مجبور کرده تا اختلافات خود را کنار بگذارند، اما مناقشات دیرپای آنها در خصوص زمین و نفت، کماکان پابرجاست.
آستین لانگ، عضو “موسسه مطالعات جنگ و صلح آرنولد. ای. سالتزمن در دانشگاه کلمبیا” می گوید: “مسائل بین اربیل و بغداد بر سر درآمدهای نفتی، ناپدید نشده است. این مسائل، در حال حاضر، فقط به پس زمینه رانده شده اند.”
وی می افزاید: “تشکیل دولت هرگز در عراق ساده نبوده است. العبادی باید این نکته را در نظر بگیرد که اربیل، احتمالا مطالباتی دارد که بغداد شاید برای موافقت با آنها، آماده نباشد.”
آیت الله علی سیستانی، محترم ترین روحانی شیعه عراق، در یکی از پیام های اخیر خود که توسط سخنگوی وی در خطبه های نماز جمعه مطرح شد، گفت عراق نیاز مبرم به رهبری جدیدی دارد که بتواند با تروریسم بجنگد و اختلافات فرقه ای را ترمیم بخشد.
آیت الله سیستانی که به ندرت در انظار عمومی ظاهر می شود و تقریبا همیشه پیام های خود را از طریق سخنگوهایش ابلاغ می کند، به مدت چندین هفته خواستار کناره گیری مالکی از نخست وزیری شده بود. این، یکی از معدود مداخله های سیاسی آرام ترین روحانی عراق بوده است.
مالکی که از سال 2006 نخست وزیری عراق را بر عهده داشته، روز پنجشنبه اعلام کرد از مقام خود کناره گیری و از العبادی، هم حزبی خود در حزب شیعی “دعوه” حمایت می کند.
مالکی، در جریان تقلای خود برای باقی ماندن در مقام نخست وزیر، به طرزی فزاینده با انزوای سیاسی روبرو شد. ایالات متحده آمریکا، سازمان ملل و حتی مهم ترین متحد وی یعنی ایران، متفق القول بر این عقیده بودند که مالکی، باید برود.
کاخ سفید، تصمیم مالکی مبنی بر کناره گیری را ستود و ابراز امیدواری کرد انتقال قدرت در عراق بتواند این کشور را به مسیری جدید و به سمت متحد ساختن مردم علیه تهدید پیکارجویان داعش هدایت کند.
جان کری، وزیر خارجه آمریکا نیز گفت این حرکت، زمینه را برای یک انتقال قدرت تاریخی و مصالحه آمیز در عراق مهیا می سازد.
شورای امنیت سازمان ملل از العبادی خواست تا دولتی جامع و فراگیر را که بتواند به چالش های کشور رسیدگی کند، تشکیل دهد.
پیشروی های صاعقه وار گروه داعش که از ماه ژوئن به این سو، صدها هزار نفر از عراقی ها را از خانه های خود فراری داده، هفته گذشته آمریکا را بر آن داشت تا عملیات هایی را برای امدادرسانی به آوارگان از یک سو و حمله هوایی به مواضع پیکارجویان از سوی دیگر، آغاز کند.
وزرای خارجه 28 کشور عضو اتحادیه اروپا هم روز جمعه در یک نشست فوق العاده در بروکسل، بر سر ارسال تسلیحات و تجهیزات نظامی برای کردهای عراق، با هماهنگی دولت مرکزی بغداد، به توافق رسیدند.
منبع: آسوشیتدپرس
ترجمه: فرهاد فرجاد- شفقنا
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com