شفقنا افغانستان – اکنون تقریبا با اطمینان میشود گفت که داکتر عبدالله و اشرفغنی احمدزی پس از چانهزنیهای فراوان خود را به تمام معنا برنده- برنده احساس میکنند. حکومت ایتلافی و سهم مساوی در دولت نتیجهای است که دو نامزد پس از یک بحران سیاسی و چانهزنیهای انتخاباتی بهدست آوردند. طبیعی است که مقام ریاستجمهوری مقصد هر دو نامزد است ولی در واقعیت امر نامزد بازنده هم جایگاه دستکمی از رییسجمهور ندارد. آیا میشود گفت که اکنون ما دو پادشاه در یک قلمرو داریم؟
سفر مجدد جان کری ترس از دوام بنبست انتخاباتی در کابل بود. این روزها خاورمیانه در آتش تفرقههای سیاسی و قومی میسوزد. گسترش پهنه نظامی گروه تروریستی داعش به خوبی ضعف دولتها و مناطق را به نمایش میگذارد؛ اختلافات سیاسی و قومی باعث میشود که داعش با استفاده از آن شهرهای مختلف را سقوط دهد. طبعا ما داعش لنگوتهدار و ریشدار خود را داریم که منتظر خروج نیروهای امریکاییاند تا با هدایت و نقشهدهی پاکستانیها به شهرها و دهات ما حمله کنند.
در حقیقت سفر کری از این منظر معنا دارد. امریکا سرمایهگذاری زیادی بالای افغانستان کرده که بیثباتی میتواند این سرمایهگذاریها را برباد دهد. آنها نمیخواهند که افغانستان نیز پس از عراق یک ماموریت ناکام دیگر از کار در بیاید. متاسفانه طبقه سیاسی افغانستان بهجای سوق دادن کشور بهسوی پیشرفت، برای خود خندقی از اختلافات سیاسی و قومی کنده و بهجای مصالحه راه کشیدگی را در پیش گرفتهاند. این که وزیر امور خارجه امریکا اختلافات افغانها را حل میکند بیشتر نمودی از سرشکستگی و عدم بلوغ سیاسی طبقه سیاسی کشور را به نمایش میگذارد. این لبخندهای ملیح دو نامزد در حقیقت ماسکی براختلافات عمیقی است که بازهم در جایی و بر سر موضوعی خود را نشان خواهد داد. آیا بازهم برای هر اختلافی جان کری را از واشنگتن به کابل دعوت کنیم؟
با این وجود جای شکرش باقی است که دو تیم انتخاباتی براساس فورمول کنفرانس بن به تقسیم دولت اکتفا کرده و تا جایی جایگاه رییس اجرایوی حکومت را مشخص ساختند. فعلا رییس اجرایوی روی تقسیمات کرسیها نفوذ داشته و تصامیم دولت با مشوره رییس اجرایوی اتخاذ میگردد. از سوی دیگر هر دو نامزد روی تغییر نظام انتخاباتی تاکید کرده و به این منظور جرگهای به کابل در ظرف دو سال فرا خوانده خواهد شد. این فرصتی برای تیم آقای عبدالله است که ۱۳ سال پس از کنفرانس بن بار دیگر روی اجندای تغییر نظام کار کرده و برای همیشه نقطه پایان بر عمر حکومت ریاستی بگذارد.
با این وجود هنوز هم در جامعه برخی نگرانیها از تشکیل حکومت ایتلافی میان تیم عبدالله و غنی وجود دارد. هر دو نامزد در اعلامیه مشترکشان تاکید کردند که هر تصمیم و انتصاب مقامی براساس اصل شایستهسالاری و تناسب قومی اتخاذ خواهد شد که در نهایت روند اصلاحات و تحولات در دولت به پیش برود. اما بهنظر نمیآید که چیزی به نام اصلاحات در حکومت ایتلافی آینده ارزش سیاسی خاصی داشته و نادیده گرفتن آن هم ساده است.
رییسجمهور آینده باید دارای یک پلاتفورم و برنامههایی برای تغییر باشد. اما اکنون رییسجمهور آینده در هر پلان اصلاحی خود نظر رییس اجرایوی را نیز لحاظ میکند. این کار دارای جنبه منفی و مثبت است. جبنه مثبت آن این است که برخلاف حکومت کرزی رییسجمهور جدید هر کار را به دلخواه خود انجام داده نتوانسته و تکروی سیاسی زمینه ندارد. رییس اجرایوی با ابراز مخالفت رییسجمهور را در تگنا قرار داده میتواند. آقای کرزی در نبود یک قدرت متوازنکننده تصامیم اشتباه فراوانی گرفت. اکنون رییسجمهور به لحاظ سیاسی زمینههای تکروی و تصمیم فردی را محدود میبیند.
اما در عین حال نباید فراموش کرد که به لحاظ سیاسی حکومت ایتلافی بسیار شکننده است. دو تیم روی بسیاری از مسایل با هم اختلافات شدید دارند. تنها نقطه مشترکشان تقسیم قدرت است. آقای غنی به لحاظ اخلاقی آدم قاطع و تکرو است و برخلاف آقای عبدالله آدم چارهاندیش و اهل مصالحه است؛ چیزی نزدیک به آقای کرزی البته از لحاظ منش. این دو دارای هوداران افراطی هم هستند که نظراتشان روی آقایان غنی و عبدالله تاثیرگذار است.
واقعیت این است که حکومت ایتلافی یک حکومت روزگذران است و به سختی قادر به اعمال اصلاحات خواهد بود. چون جناحهای سیاسی هر کدام برداشتی از اصلاحات دارند. آنجا که پروگرامهای دولت منافع متحدان سیاسی آقایان غنی و عبدالله را تهدید کند، بدون شک اصلاحات متوقف خواهد شد. مساله این است که حکومت ایتلافی مناصب را بین هواداران دو نامزد تقسیم میکند اما به دشواری میتوان قبول کرد که حکومت ایتلافی قادر به احیای اعتماد متقابل و حسن روابط میان دو تیم سیاسی باشد.
بهویژه از یاد نبریم که در یک حکومت ایتلافی آقایان عبدالله و غنی خود را متعهد به دفاع از منافع خود و متحدانشان در برابر تیم مقابل میبینند. مثلا به اختلافات آقای غنی و عطامحمد نور، والی بلخ، نگاه کنید. آیا آقای غنی در برابر آقای نور قدرت مانور سیاسی و اداری خواهد داشت؟ بدون شک آقای عبدالله از آقای نور در برابر آقای غنی دفاع خواهد کرد.
در عین حال من باور دارم که حتا در نبود حکومت ایتلافی هم چیزی به نام برنامههای اصلاحی تطبیق نخواهد شد. کاندیدان دور اول و دوم- بهویژه آقای عبدالله- پلاتفورمی برای اصلاحات و تغییر برای مردم ارایه نکردند. آقای غنی همانند یک اقتصاددان بانک جهانی حرف زد و آقای عبدالله چیزی به نام برنامههای مشخص برای اصلاحات اقتصادی و امنیتی ارایه نکرد. دو نامزد در مورد حل معضل طالبان هیچ استراتژی مشخصی جز آنچه که وجود دارد- ارایه نکردند. از همه مهمتر اینکه اصلاحات منافع سیاسی و اقتصادی متحدان آقایان غنی و عبدالله را تهدید میکند؛ متحدانی که حیات سیاسی دو نامزد به آنها وابسته است.
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com