شفقنا افغانتسان-غزنی شهری که امروز در فهرست نا امنترین ولایات کشور است، روزگاری نه چندان دور، مهد تمدن فرهنگ هنر بود و شاهکار های بزرگ از آن روزها، یادگار مانده است.
به گفتهی تاریخ نویسان، با پایان امپراطوری سلسلهی ترکان، شهر غزنی بیشتر از هفت شبانه روز در آتش غوریان سوخت، و پس از آن نیز حملات کمرشکن جهان گشایان را تجربه کرد.
اما حالا هم اثرهای ماندگاری از روزگار طلایی غزنه حفظ شده است و هر کدام آن ریشه باستانی دارد که از آن جمله بقایای هنری خط و مینیاتوری است.
حاجی جُنید، مسوول بخش آبدات، ریاست اطلاعات و فرهنگ غزنی به سلاموطندار میگوید، در تحقیقات سالهای آخر به چیزهای نایاب دست یافتهاند که نشان دهنده، اوج هنر مینیاتوری و نقاشی در عصر سلاطین غزنوی است.
«کاری در روی این کتبههای مرمری در قصر سلطان مسعود و در دیگر جاها وجود داشته، از جمله آثار و کارهای هنری است که شبیه آن در افغانستان، حتی شاید در جهان نباشد، از ارزش خاص خود برخوردار است، شیوههای خاص در آن به کار رفته است و با ظرافتهای خاص ساخته شده، ولی متاسفانه حالا در غزنی مینیاتور رواج ندارد و دیگر هنرها خیلی سطحی کار میشود.»
به گفتهی مسوولان اطلاعات و فرهنگ غزنی، هنر مینیاتوری در کنار دیگر هنرها در عصر غزنویان بیشترین انکشاف را کرده بود.
غلاممحمد ضیا روان یکی از فرهنگیان غزنی به سلاموطندار میگوید، در عصر امیران غزنوی استادان خلاق هنر مورد حمایت قرار میگرفتند و آثار ویژهی را در بخشهای مینیاتوری و خط به جا گذاشتهاند.
آقای روان به این نظر است، که بیشتر این آثار در نتیجهی مشکلات پیش آمده در کشور، تخریب گردیده یا به خارج از کشور قاچاق شده و شماری اندک آن در موزیمها نگهداری میشوند.
«از انواع خط نستعلیق گرفته تا خط ثلث تا خط ریحان، خط نسخ، خط کوفی، خط رقاع، یعنی ما از نظر تاریخی فرهنگی هنر خط و مینیاتوری را از قدیم میدانیم، که این سلسله از قدیم وجود داشته و آثار زیاد از نویسندهها و از اهل هنر، نوشته شده.»
عبدالعلی فکوری، مدیر مسوول مجله غزنه”2013″ که پژوهشهای در این راستا انجام داده است، میگوید، کتب، ظروف، وسایل جنگی و دربار امپراطوری غزنویان، غرق در تزیینات و مینیاتوری ها، که با ظرافت ویژه انجام شده بود، ثبت تاریخی است.
آقای فکوری به این نظر است، همانطوری که در بخشهای، جهانگشا به توسعه زبان ادبیاد پارسی دری، توجه شده بود در بخشهای خطاطی و هنر مینیاتوری نیز تلاش صورت گرفته بود.
«در دوره غزنویها این هنر به شکلی بسیار ظریفکاری اش، در اوج خود میرسد، در او زمان محله خاص به نام کوهی، صنعتگران وجود داشته که در این کوه صنعتگران، زیادتر ما این آثار تزیینی را در کمانهای عصر محمودی مشاهده کرده میتوانیم.»
اما حالا رهروان هنری مینیاتوری در غزنی تنها شماری از دانشجویان هنرهای زیبا است که از محدود بودن زمینه و نبود مواد لازم برای تداوم کارهای شان شکایت دارند.
به گفتهی دانشجویان دانشکده هنرها در غزنی، ریاست اطلاعات و فرهنگ هیچ توجهی در زمینه احیای این هنر نکرده است، و مینیاتوری هنر با سابقهی دور حالا بین شهروندان غزنی نا آشنا شده است.
لهیب یکی از دانشجویان هنرهای زیبا در غزنی: «زمانی که یک پروژه مینیاتوری را پیش میگیریم، در غزنی با کمبود موادش از قبیل کاک، رنگ، بورس مخصوص که است مواجه میشویم.»
میترا دانشآموز بخش مینیاتور در غزنی: «نه تنها برای ما که هنرمند هستیم، زمینه فراهم نشده، همین قدر هم نشده است که هنر مینیاتوری بین مردم معرفی شود، باید حداقل زمینه سازی این صورت میگرفت که وارد جامعه میشدیم و میخواستیم یک نمایشگاه داشته باشیم، حداقل مردم یک فهم درک از هنر داشته باشد.»
آگاهان فرهنگی با انتقاد از مسوولان ریاست اطلاعات و فرهنگ این ولایت میگویند با آنکه پولهای زیاد در بخشهای معرفی غزنی به حیث مرکز تمدن و فرهنگ کشورهای اسلامی هزینه شده اما با آنهم کار چشمگیری در بخش احیای فرهنگ دوباره عصر غزنویان صورت نگرفته است.
گزارش از رادیو سلام وطندار
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com