شفقنا افغانستان- در ماه رمضان که ماه میهمانی خداست، دعای بندگان بیش از هر زمان دیگری مستجاب می شود و درهای رحمت الهی بسوی تمام بندگان خدا گشوده است.
بسیاری از ما وقتی دعایمان مستجاب نمی شود نمی دانیم که استجابت نشدن دعایمان به چه دلیلی است، برخی از ما هم آگاه نیستیم که مشتجاب نشدن دعاهایمان هم به خیر خودمان است.
حجت الاسلام و المسلمین دکتر سید محمدرضا حسینی، دکترای فقه مقارن در گفتگوی اختصاصی با خبرگزاری شفقنا شرایط و علل عدم استجابت دعا را بررسی کرده است که در زیر می خوانید:
چرا دعایمان مستجاب نمی شود؟
در ابتدا مقدمه ای را بیان می کنیم که دقت در این مقدمه تا حد زیادی می تواند به جواب به این سؤال کمک کند. فرض کنید که مریض شده اید و به دکتر مراجعه می کنید. دکتر هم بعد از معاینه دقیق توصیه های لازم برای بهبودی شما می کند و یک سری دارو برای شما تجویز می کند. اگر قبل این که دکتر تجویز دارو کند، ما دخالت کنیم و بگوییم که آقای دکتر فلان دارو را بنویس فلان دارو را ننویس و خلاصه این که زیاد اظهار فضل کنیم! دکتر به ما نگاهی می کند و بعد از مکثی می گوید. بسم الله اگر شما خودت دکتری که چرا نزد من آمده ای؟ اگر مریض هستی پس وظیفه تو رجوع به خبره کار که من هستم می باشد و وظیفه من هم این است که تو را مداوا کنم. پس تو به وظیفه ات برس من هم به کار خودم.
ارتباط بین خالق و مخلوق، عبد و رب هم همین گونه است. وظیفه ما این است که به درگاه الهی آمده و مسئلت نماییم. خدا هم خودش می داند که چگونه درد ما را درمان کند. به اصطلاح خودمانی و عوامانه ما بندگی کنیم و بگذاریم که او خدایی خود را بکند.
نکته دیگر این که درست است که خداوند متعال در قرآنش فرموده است که : « ادْعُوني أَسْتَجِبْ لَكُمْ » بخوانید مرا تا شما را اجابت کنم. اما باید بدانیم که اجابت خداوند در چیست؟ آیا همان چیزی است که ما می خواهیم؟ همین که خداوند حال دعا و استغفار را به ما عطا کرده، خود بزرگتری اجابت اوست. این که خدا اجازه داده به درگاهش بیایی و با تضرع و انابه او را بخوانی، آیا این اجابت خدا نیست؟
حال با مقدمه ای که بیان شد به ذکر چند عامل عدم استجابت دعا می پردازیم:
1. دست کشیدن از تلاش و اکتفا به دعا
رَجُلٌ جَلَسَ فِي بَيْتِهِ وَ قَالَ يَا رَبِّ ارْزُقْنِي فَيُقَالُ لَهُ أَ لَمْ أَجْعَلْ لَكَ السَّبِيلَ إِلَى طَلَبِ الرِّزْق (الکافی ج2 ص511)
امام صادق علیه السلام فرمود: آن کس که در خانه اش بنشیند و بگوید پروردگار! روزی مرا برسان! به او گفته می شود که آیا برای طلب روزی و کسب درآمد راه و مسیری (که همان کوشش و تلاش است) قرار نداده ام.
یعنی دعا خوب است اما باید تلاش هم داشت و صرف دعا به تنهایی کافی نیست. از تو حرکت از خدا برکت!
2. گناهان از موانع مهم استجابت دعاست
وَ قَالَ تَعَالَى إِنَّ الْعَبْدَ يَدْعُونِي لِلْحَاجَةِ فَآمُرُ بِقَضَائِهَا فَيُذْنِبُ فَأَقُولُ لِلْمَلَكِ إِنَّ عَبْدِي قَدْ تَعَرَّضَ لِسَخَطِي بِالْمَعْصِيَةِ فَاسْتَحَقَّ الْحِرْمَانَ وَ إِنَّهُ لَا يَنَالُ مَا عِنْدِي إِلَّا بِطَاعَتِي (إرشاد القلوب إلى الصواب، ج1، ص: 149)
خداى تعالى فرموده: گاهى بنده از من حاجتى مىطلبد و من آن را برآورده مىسازم، ولى او گناه مىكند، من هم به فرشتگان مىگويم: اين بنده خود را با گناه در معرض خشم من قرار داد، و خود را مستحقّ محروميّت از نعمت من كرد، و پس از اين به خواسته خود نزد من نايل نخواهد شد، مگر به بندگيم گردن نهد
یعنی گاهی انسان از خداوند متعال درخواستی دارد که در معرض اجابت قرار می گیرد اما گناهی را مرتکب می شود و خودش باعث محرومیت از نعمتی می شود که درخواست کرده بود.
گناهانی مانند غیبت، حسادت، عجب و خود برزگ بینی، ریا، خود قدیس بینی و امثال آن باعث حرمان و محرومیت انسان از اجابت دعایش می شود.
3. لقمه حرام مانع استجابت دعا
وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِنَّ الْعَبْدَ لَيَرْفَعُ يَدَهُ إِلَى اللَّهِ وَ مَطْعَمُهُ حَرَامٌ فَكَيْفَ يُسْتَجَابُ لَهُ وَ هَذَا حَالُهُ (همان سند)
پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلم فرمود: گاهى بنده خدا دستان خود را براى گرفتن حاجت به سوى او دراز مىكند، اما غذا و لباسش از مال حرام تهيه شده، پس با اين وصف چگونه دعايش به اجابت (حق) مىرسد؟
4. شرک در دعا
سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنَا خَيْرُ شَرِيكٍ مَنْ أَشْرَكَ مَعِي غَيْرِي فِي عَمَلٍ عَمِلَهُ لَمْ أَقْبَلْهُ إِلَّا مَا كَانَ لِي خَالِصاً (الکافی ج2 ص 295)
از امام صادق عليه السّلام شنيدم فرمودند خداوند متعال مىفرمايد من بهترين شريك هستم براى كسانى كه بخواهند با من در كارها شركت داشته باشند، ولى هر كس در كارها ديگرى را هم با من شريك نمايد آن را نخواهم پذيرفت مگر آنچه را كه فقط براى من باشد.
5. ناممکن و یا نامشروع بودن خواسته
وَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع يَا صَاحِبَ الدُّعَاءِ لَا تَسْأَلْ مَا لَا يَكُونُ وَ لَا يَحِلُّ (عدة الداعی ص152)
حضرت علی ع فرمود: «اى كه اهل دعايى چيزى را كه امكان ندارد يا حلال نيست، نخواه»
خـواسـتن چيزي كه ممكن نيست و يا چيزي كه خلاف شرع مقدس است، آن هـم از خدايي كه ما را آفريد و بر همه امور مسلط است، كاري عبث و بـيـهوده است. كسي كه به درگاه خدا دعا ميكند بايد بداند كه چـه ميخـواهـد، آيا چيزي كه ميخواهد ممكن است و آيا در حيطه كـارهـاي مـشـروع قرار دارد يا خير؟
ذکر چند نکته مهم
1. مطالبی که در این مقاله بیان شده است همگی از میان کلام معصومین علیهم السلام و قرآن کریم جمع آوری شده است. لذا هیچ اظهار فضلی از جانب خود ما نبوده است.
2. تمامی عوامل استجابت و عدم استجابت دعا در موارد فوق خلاصه نمی شود اما سعی شده است که اصلی ترین عوامل را جمع آوری نموده و بر محققین و خوانندگان گرامی است که با مراجعه به کتب حدیثی و مرجع سایر موارد را پیدا نموده و به اطلاع همگان برسانند.
3. نکته بسیار مهم دیگری که باید گاهی عدم استجابت دعا به خاطر گناه و یا سایر مواردی که بیان شده نیست بلکه ممکن است به این دلایل باشد:
– خداوند متعال به صلاح بنده مؤمنش نمی داند، یا این که خواسته اش به ضرر خودش است. لذا خواسته اش را نمی دهد. پروردگار ما همان گونه که رحیم و کریم است، حکیم نیز می باشد لذا حکمت او اقتضا می کند که بعضی خواسته های نامعقول بنده اش را نپذیرد.
– ممکن است بین درخواست و اجابت زمان طولانی بیفتد و بنده باید صبور باشد. مثل درخواست عذاب فرعون توسط حضرت موسی ع و اجابت آن که نزدیک سی الی چهل سال به طول انجامید.
– خداوند متعال این خواسته بنده اش را نمی دهد در عوض آن در قیامت و آخرت نعمات دیگری به او می دهد . در روایت آمده است که وقتی این خطاب به بنده می رسد عرضه می دارد که خدایا کاش هیچ کدام از خواسته هایم را اجابت نمی کردی و عوض آن در این دنیا به من عطا می کردی.
– خداوند متعال عوض خواسته بنده اش، بهتر از آن را به او عنایت کرده است اما خودش خبر ندارد. پس در چنین مواردی بهتر آنست که کنکاش دقیقی در زندگی خود بنماید.
نکته آخر: ما بنده ایم و مهم ترین وظیفه ما بندگی است. خدایی را به خودش واگذاریم که او نعم الرب است.
انتهای پیام