اهمیت دعا، بهترین دعا، اجابت دعا، موانع دعا و بدترین گناه مانع اجابت دعا؛در گفتگوی شفقنا با آیت الله سیدان

شفقنا افغانستان

دعا از نظر عقلی ممتازترین و بلکه ممتازتر از هر عملی است.حضرت آیت‌الله سیدان در گفت‌وگوی اختصاصی با شفقنا با اشاره به تعریف و ریشه دعا و تاثیراتی که درخصوص دعا و معانی و خصوصیات دعا وجود دارد، اظهار داشت: دعا یعنی خواندن. اما معمولا وقتی گفته می‌شود دعا یعنی خواندن خدا. بنابراین دعا از نظر لغت یعنی خواندن و اینکه انسانی انسان دیگر را بخواند. اما آنچه از نظر اضطراری و عرف متدینین گفته می‌شود “دعا” یعنی خواندن خداوند متعال.

مفهوم لغوی دعا

وی با بیان اینکه خواندن خدا به چند قسم “ذکر” و “ورد” و خود “دعا” تقسیم می‌شود، تصریح کرد: اگر دعا و توجه به خدا و خواندن خدا در ساعت معین و مطالب و عبارات معین باشد، نامش “ورد” است. اما اگر ساعت معین و عبارات معینی قید نشود گفته می‌شود “ذکر” البته این در صورتی است که چیزی از خدا خواسته نشود و فقط خداوند متعال با الفاظی نظیر اینکه تو عظیمی، تو کریمی، تو رحیمی، تو بزرگی و … یاد شود. اما وقتی انسان از خداوند متعال چیزی درخواست می‌کند، می‌شود “دعا”. البته این تعاریف کلیت ندارد و به طور مصطلح “ورد” آنچنانی است که بیان شد و “دعا” هم همان است که بیان شد. والا به “ورد” و “ذکر” هم دعا گفته می‌شود و مشکلی ندارد.

وی با تاکید بر اینکه دعا از نظر عقلی ممتازترین و بلکه ممتازتر از هر عملی است، خاطرنشان کرد: به لحاظ عقلی خواندن خدا و توجه به خدا و درخواست از خدا و از حی قیوم و مهربان لا یزال خواستن و ارتباط با پروردگار پیدا کردن و خضوع در پیشگاه او و درخواست از او مهم‌ترین حالات انسان است که به آفریدگار هستی مربوط می شود و عقلا مهم‌ترین مسئله است که نیاز به تشریح بیشتر دارد.

اهمیت دعا

آیت‌الله سیدان با اشاره به اینکه از نظر نقل و آنچه در مدارک وحی رسیده است، قرآن کریم اهمیت دعا را بسیار فراوان بیان کرده است، به شفقنا گفت: خداوند اهمیت دعا را تا آنجا قرار است که می‌فرماید؛ آنهایی که مستکبر هستند یعنی کسانی که دعا نمی‌کنند، برای آنها گرفتاریهای بسیاری است. هم‌چنین در آیه‌ای فرموده‌اند که پیامبر ما به مردم بگو که اگر دعای شما نباشد، اعتناء به شما نمی‌شود. قُلْ مَا یَعْبَأُ بِكُمْ رَبِّی لَوْلَا دُعَاۆُكُمْ: بگو اعتنا نمی‌کند خدا به شما اگر دعای شما نباشد. بنابراین این ارتباط به عنوان ذلت و خضوع و خشوع و درخواست از خداوند متعال هم به حکم عقل مهم است و هم به حکم نقل مهم است که من از صدها حدیث و مدارک وحیانی به این دو کلمه اشاره کردم.

نتیجه دعا

وی با تاکید بر اینکه از مهم‌ترین نتایج دعا، حالت دعاست، یادآور شد: دعا مهمترین امتیازی است که انسان در ارتباط با خدا دارد. زیرا هر آنچه انسان غیر از مسئله هدایت و ارتباط با خدا از پروردگار بخواهد، همه آنها کمتر از حالت دعاست. الهي كفي بي عزا ان اكون لك عبدا: کفایت می‌کند این عزت که من بنده تو باشم.

وی دعا را حقیقت بندگی دانست و خاطرنشان کرد: دعا خضوع و خشوع در برابر پروردگار است. و چون این دعا درخواست از قدرت بی‌عجز است و از علم بی‌حد و از مهربانی فوق تصور ماست، لذا بسیار برای انسان خاصیت دارد. یعنی وقتی یک کسی پناه می‌برد به قدرتی که عجز ندارد و هر چه بخواهد انجام می‌دهد و پناه می‌برد به علمی که جهل ندارد و همه خصوصیات را می‌داند و توجه می‌کند و درخواست می‌کند به مهربانی که اندازه‌ای برای آن نمی‌توان تصور کرد، طبیعی است که یک انسان وقتی به یک فرد ارزنده ممتازی پناه می‌برد و او توانایی دارد که در گرفتاریها کاری کند و این صفات حمیده را داشته باشد که نسبت به خودش کار صورت می‌دهد، همان خداوند متعال است که بخلی در ساحت مقدس او نیست و عجزی در ساحت مقدس او نیست و جهلی در ساحت مقدس ایشان نیست و لذا درخواست از او کاملا معقول و ارزنده و بسیار بسیار مهم است.

موانع دعا

آیت‌الله سیدان ادامه داد: گاهی اوقات هم باید توجه داشت که دعای انسان به موانعی برخورد می‌کند که اجابت نمی‌شود. زیرا یا خود این فرد نمی‌داند که مصلحتش نیست؛ لذا مستجاب نمی‌شود و یا کارهای خلافی کرده است که مانع از اجابت دعای او می‌شود و یا اینکه خداوند متعال درخواست‌هایی که کرده به خاطر اینکه اینجا مصلحت و خیر او نیست برای او در آخرت ذخیره کرده است. به نحوی که همین انسان در آخرت خواهد گفت که ای کاش بسیاری از دعاها اجابت نمی‌شد و اینجا پاداش می‌گرفتم، آنهم پاداش عبدی و همیشگی. لذا با توجه به اینکه دعا درخواست از علم مطلق، قدرت مطلق و رافت غیر قابل تصور برای ماست، بنابراین مشخص است که چنین ارتباطی ارزنده است و مواردی که نتیجه‌گیری نمی‌شود یا مشکلاتی در خود ماست و یا مصلحت در کار نیست. زیرا خداوند متعال به دعای دعاکننده‌ای که مانعی ایجاد نکرده یا در دنیا و یا آخرت پاسخ می‌دهد و این مسئله کمال ارزش را دارد.

وی با تاکید بر اینکه معنای دعا کردن این نیست که انسان کارهایی که باید انجام دهد را انجام ندهد یا معنای دعا این نیست که انسان از خدا بخواهد اسبابی را در اختیارش بگذارد اما انسان آنها را بکار نبندد،‌ تصریح کرد: دعا به این معنا نیست که به عنوان مثال انسان از خدا رزق و روزی بخواهد و خداوند هم اسباب آن را در اختیارش بگذارد اما انسان از آنها استفاده نکند. و یا از خدا علم طلب کند و از او بخواهد تا وسیله آگاهی مانند کتاب و مدرسه و استاد و غیره در اختیار او قرار دهد، اما تلاش و همت نکند و فقط بگوید که من دعا کردم. لذا باید متوجه باشد که دعا که می‌کند به این معنا نیست که آنچه خداوند رسیدن به آن را در اختیار خودم گذاشته است و در قدرت من قرار داده است آنها را انجام ندهم. بلکه هر چه بیشتر آنها را توجه داشته باشم و آنچه از اختیار من خارج است از خدا بخواهم که با دعا آنها را ردیف کند و من هم تلاش خودم را بکنم. به عنوان مثالی دیگر؛ اگر کشاورزی دعا می‌کند محصولش زیاد شود معنای دعا کردن این نیست که کارهایی که باید انجام دهد را انجام ندهد، بلکه باید آفاتی را که از اختیار او بیرون است از خدا بخواهد که آن آفات نیاید و موجباتی که از اختیار او بیرون است از خدا بخواهد که درست کند.

رد بلا با دعا

وی با بیان اینکه دعا بسیار ارزش و اهمیت دارد و از آثاری که اشاره شد برخوردار است، به شفقنا اظهار کرد: دعا تا آنجا مهم است که طبق حدیث بلا را رد می‌کند، گرچه آن بلا تثبیت شده باشد. و یفعل ما یشاء و اوست که هر چه بخواهد انجام می‌دهد و لذا نباید از دعا غافل شد و گرچه نتیجه آنچه را دعا کرده نقدا و فعلا نبیند اما آن حالت درخواست از خدا حالتی است که فوق همه چیز ارزش دارد و نباید از آن غفلت کرد.

بهترین دعا

آیت‌الله سیدان بهترین دعا را دعایی دانست که خیر دنیا و آخرت در آن باشد. یعنی اینکه انسان از خداوند عاقبت ‌بخیری و موفقیت در علم و عمل را بخواهد. در عین حال اگر انسان با دعاهای قرآنی و حدیثی مانوس شود، بهترین مضامین برای دعا کردن در قرآن به ما تعلیم داده شده است.

اجابت دعا

وی با تاکید بر اینکه هر چه زمینه بندگی و اطاعت پروردگار زیادتر باشد، زمینه اجابت پروردگار هم بیشتر می‌شود، گفت: در دعاها باید دقت شود که خداوند متعال را حمد و ستایش و توصیف کنیم و خداوند را به وسیله اولیاء قسم بدهیم و آنها را واسطه قرار دهیم. زیرا اگر آنها را واسطه قرار دهیم چون آنها محبوب خدا هستند خداوند ارزش بیشتری برای آن دعا قائل خواهد شد و نتیجه اینکه غفلت نکنیم از ستایش خدا و اولیاء خدا را نتیجه درخواست خود قرار دهیم و با چنین مقدمه‌ای از خدا آنچه می‌خواهیم را با توجه و از حقیقت دل بخواهیم.

دعای مومن در حق مومن

وی با اشاره به دعای مومن در حق مومن نیز گفت: اینکه گفته می‌شود برای دیگران دعا کنید، برای این است که خداوند می‌گوید که اگر پشت سر دیگری دعا کنید یعنی اینکه غش در آن نیست، زیرا اگر انسان نخواهد دعا نمی‌کند و چون دعا می‌کند یعنی اینکه از غش بیرون آمده و چنین حالتی یعنی اینکه برای بنده خدا ارزش قائل شده است. خدا وقتی می‌بیند که بنده‌ای برای بنده خدا دعا می‌کند و برای او اهمیت قائل شده است خدا برای او جبران‌ها می‌کند.

بدترین گناه

آیت‌الله سیدان بدترین گناهی که موجب سد اجابت دعا می‌شود را نیز حق الناس دانست و تاکید کرد: اگر به حق مردم جفا و ظلم شده باشد و حق مردم بر گردن افراد باشد، دعا اجابت نخواهد شد.

دعا قرین با عمل

به گفته وی وقتی مومنین به یکدیگر می‌رسند التماس دعا داشته باشند هم مطلب واردی است، البته اگر جدی بگویند و به واقع از هم بخواهند که در حق هم دعا کنند.

وی هم‌چنین تاکید کرد که اگر انسان به وسایلی که خود خدا در اختیار انسان گذاشته است عمل کند، در کسب و کار مشورت و حساب و کتاب داشته باشد. در ازدواج سختگیر نباشد و مسائلی که در دین و در ارتباط با موفقیت امور بیان شده عمل کند و از خدا هم بخواهد، دعای او مستجاب خواهد شد.

یک دعای وارد و مجرب

آیت‌الله سیدان در پایان گفت گو با شفقنا در عین حال “بسم‌الله الرحمن الرحیم و لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم و صلی الله  علی محمد و آل محمد” را از دعاهای وارد برای استجابت دعا دانست و با اشاره به دعاهای ماه مبارک رمضان گفت: در دعاهایی که کلیت وجود دارد این حالت خوب دعا کننده را می‌رساند که دوست دارد تمام گرفتاریها برطرف شود و نشان دهنده حالت خیر است و البته خدا بر اساس حکمت خود عمل می‌کند و این بهترین مدل و حالت خوب دعاست. البته اجابت آن این نیست که حتمی باشد چراکه بر اساس حکمت خداوند خواهد بود.

انتهای پیام

www.afghanistan.shafaqna.com