شفقنا افغانستان- دعا بعنوان یکی از محکمترین پلهای ارتباطی مستقیم بین بنده و خداوند عزوجل مطرح است و در این ایام ماه مبارک رمضان و شبهای قدر که وقت دعا و راز و نیاز با خداوند است بطور قطع خداوند خواسته میهمانانش را رد نخواهد کرد.
حجت الاسلام و المسلمین دکتر سید محمد رضا حسینی دکترای فقه مقارن در گفتگوی اختصاصی با خبرگزاری شفقنا افغانستان پیرامون شرایط و عوامل عملی استجابت دعا بحث کرده اند که در زیر می خوانید :
شرایط عملی استجابت دعا، یعنی حالا که می خواهیم دعا کنیم و از خداوند متعال چیزی بخواهیم چگونه بخواهیم؟
1. دعا همراه با ذکر شریف «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» شروع شود.
]قال[ رَسُولَ اللَّهِ ص حَدَّثَنِي عَنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنَّهُ قَالَ: كُلُّ أَمْرٍ ذِي بَالٍ لَمْ يُذْكَرْ «بِسْمِ اللَّهِ» فِيهِ فَهُوَ أَبْتَرُ.(التفسير المنسوب إلى الإمام الحسن العسكري عليه السلام، ص: 25)
پیامبر ص فرمود: هر كار مهمى كه در موقع شروع آن بسم اللَّه گفته نشود آن كار ناقص و ناتمام خواهد بود.
هر فعل بنا بنام يزدان نشود از حيله اهرمن بپايان نشود
بسم اللَّه اگر ورد زبان نيست ترا كار تو قرين با سر و سامان نشود
2. دعا باید همراه با تمجید و ستایش خدا باشد.
عَنِ النَّبِيِّ ص قَالَ إِنَّ كُلَّ دُعَاءٍ لَا يَكُونُ قَبْلَهُ تَمْجِيدٌ فَهُوَ أَبْتَرُ إِنَّمَا التَّمْجِيدُ ثُمَّ الدُّعَاءُ قُلْتُ مَا أَدْنَى مَا يُجْزِئُ مِنَ التَّمْجِيدِ قَالَ قَالَ اللَّهُمَّ أَنْتَ الْأَوَّلُ فَلَيْسَ قَبْلَكَ شَيْءٌ وَ أَنْتَ الْآخِرُ فَلَيْسَ بَعْدَكَ شَيْءٌ وَ أَنْتَ الظَّاهِرُ فَلَيْسَ فَوْقَكَ شَيْءٌ وَ أَنْتَ الْبَاطِنُ فَلَيْسَ دُونَكَ شَيْءٌ وَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ (مکارم الاخلاق ص 308)
نبى اكرم (ص) فرمودند: هر دعائى كه قبل آن ثنای خدا نباشد ناقص است. اول تمجید و ثنای الهی سپس دعا و خواسته از او. پرسيدم كمترين حد ثنا گفتن چيست؟ فرمود: خداوندا تو اوّلى كه پيش از تو چيزى نباشد و آخرى كه بعد از تو چيزى نباشد و تو ظاهرى كه بالاتر از تو نباشد و تو پنهانى كه از تو چيزى جدا نيست و تو عزيز و حكيمى)
ببیند وجود نازنین پیامبر ص چگونه معاشقه با خداوند کریم را به ما یاد می دهد.
اگر به دعاهای مأثوره ای که از معصومین علیهم السلام به ما رسیده است دقت کنیم همین گونه است و در ابتدای دعا حمد الهی را می بینیم مثل دعای کمیل مولای متقیان امیر المؤمنین علیه السلام که این گونه شروع می شود:
اللّهمّ انّى اسئلك برحمتك الّتى وسعت كلّ شیء که اولین کلام مولی اشاره به رحمت گسترده الهی دارد.
3. دعا همراه با اعتراف به گناه باشد
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّمَا هِيَ الْمِدْحَةُ ثُمَّ الثَّنَاءُ ثُمَّ الْإِقْرَارُ بِالذَّنْبِ ثُمَّ الْمَسْأَلَةُ إِنَّهُ وَ اللَّهِ مَا خَرَجَ عَبْدٌ مِنْ ذَنْبٍ إِلَّا بِالْإِقْرَار (الکافی ج2 ص 484)
امام صادق علیه السلام می فرماید: «اوّل مدح الهى، بعد ثنا و ستايش، سپس اقرار به گناهان، آنگاه سؤال و درخواست كه به خدا سوگند! هيچ بندهاى از گناه خارج نشد، مگر به سبب اقرار به آن».
بنابراين، اقرار به گناه پنج فايده دارد:
اوّل- منقطع شدن به سوى خداوند متعال.
دوّم- شكسته شدن قلب .
سوّم- سبب رقّت قلب است كه خود دليل بر اخلاص است و در نتيجه موجب اجابت دعا مىگردد.
چهارم- چه بسا موجب گريه نيز گردد كه گريه كردن، خود سيد الآداب است.
پنجم- موافقت نمودن با فرمان حضرت صادق- عليه السّلام-
4. در دعا حالت تضرع و ابتهال داشته باشد.
عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص يَرْفَعُ يَدَيْهِ إِذَا ابْتَهَلَ وَ دَعَا كَمَا يَسْتَطْعِمُ الْمِسْكِينَ(مکارم الاخلاق ص268)
امام حسين بن على عليه السلام فرمود: پيغمبر (ص) به هنگام گرفتارى و ناراحتى دست به دعا برميداشت و مانند مسكين و گرسنهاى كه از كسى طعام مىطلبد دعا ميكرد و از خدا مسألت مينمود.
5. سعی کند با دل شکسته و چشمان اشکبار از خدا مسئلت نماید.
قال رسول الله ص: اغتنموا الدّعاء عند الرّقّة فإنّها رحمة.(نهج الفصاحه ص226)
حضرت می فرماید: بهنگام رقت ]قلب[ دعا را غنيمت شماريد كه رقت مايه رحمت است.
غرق گنه نااميد مشو زدرگاه ما *** كه عفو كردن بود در همه دم كار ما
توبه شكستى بيا هرآنچه هستى بيا *** اميدوارى بجوى زنام غفّار ما
بنده شرمنده تو، خالق بخشنده من *** بيا بهشتت دهم مرو تو در نار ما
در دل شب خيز و ريز قطره اشكى ز چشم *** كه دوست دارم كند گريه گنهكار ما
خواهم اگر بگذرم ز جمله عاصيان *** كيست كه چون و چرا، كند زكردار ما
6. حاجت و خواسته خود را محفوف به صلوات بر پیامبر ص نماید:
رَوَى هِشَامُ بْنُ سَالِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ لَا يَزَالُ الدُّعَاءُ مَحْجُوباً حَتَّى يُصَلَّى [يُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ.(الکافی ج2 ص 491)
امام صادق ع فرمود: پیوسته دعا در حجاب است مادامی که بر پیامبر ص وآلش صلوات فرستاده شود. یعنی اگر بر پیامبر ص صلوات بفرستی دعایش مستجاب می شود.
وَ عَنْهُ ع مَنْ دَعَا وَ لَمْ يَذْكُرِ النَّبِيَّ ص رَفْرَفَ الدُّعَاءُ عَلَى رَأْسِهِ فَإِذَا ذَكَرَ النَّبِيَّ ص رُفِعَ الدُّعَاءُ. (الکافی ج2 ص 491)
هر کس دعا کند و یادی از پیامبر ص نکند دعایش بالای سرش منتظر می ماند. هرگاه یاد پیامبر ص کرد دعایش بالا می رود.
وَ عَنْهُ ع مَنْ كَانَتْ لَهُ إِلَى اللَّهِ حَاجَةٌ فَلْيَبْدَأْ بِالصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ص ثُمَّ يَسْأَلُ حَاجَتَهُ ثُمَّ يَخْتِمُ بِالصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَكْرَمُ مِنْ أَنْ يَقْبَلَ الطَّرَفَيْنِ وَ يَدَعَ الْوَسَطَ إِذَا كَانَتِ الصَّلَاةُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ لَا تُحْجَبُ عَنْهُ (عدة الداعي و نجاح الساعي، ص: 167 )
در جایی دیگر می فرماید هرگاه حاجتی از خدا داشتی با صلوات شروع کن و سپس حاجت خود را بخواه و در انتها باز هم صلوات بفرست. خداوند عزوجل کریم تر از آن است که طرفین را قبول کند و وسط را که حاجت تو است رها سازد.
این حدیث خیلی زیباست. صلوات دعایی است که قطعا مستجاب است. چون خود خداوند فرموده است که : « إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْليماً (احزاب/56) ». بنابراین این دعا قطعا مستجاب است. حال اگر ما خواسته خودمان را همراه با صلوات کنیم. قبل و بعد از دعا. حضرت می فرماید در این صورت خداوند کریم تر از آن است که طرفین را که صلوات است قبول کند و بالا ببرد و وسطی را که حاجت و خواسته تو است رها کند.
5. عمل به دستورات الهی
خداوند متعال در قرآن می فرماید:« يا بَني إِسْرائيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَوْفُوا بِعَهْدي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ وَ إِيَّايَ فَارْهَبُونِ (بقره/40) »
اى فرزندان اسرائيل! نعمتهايى را كه به شما ارزانى داشتم به ياد آوريد! و به پيمانى كه با من بستهايد وفا كنيد، تا من نيز به پيمان شما وفا كنم. (و در راه انجام وظيفه، و عمل به پيمانها) تنها از من بترسيد.
در حدیث قدسی خداوند متعال می فرماید: « عبدي أطعني أجعلك مثلي، أنا حيّ لا اموت اجعلك حيّا لا تموت، أنا غنيّ لا أفتقر أجعلك غنيّا لا تفتقر، أنا مهما أشاء يكون أجعلك مهما تشاء يكون. »
ای بنده من؛ مرا فرمان بر تا تو را همانند خود سازم. من حی نامیرایی هستم و تو را نیز زنده نامیرا می سازم. من به هرچیزی فرمان دهم خواهد شد، تو را نیز چنان می کنم که به هر چه فرمان دهی انجام پذیرد.
یا در حدیث دیگری که به قرب النوافل مشهور است، چنین می فرماید:
وَ قَالَ ص إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ لَا يَزَالُ عَبْدِي يَتَقَرَّبُ إِلَيَّ بِالنَّوَافِلِ مُخْلِصاً لِي حَتَّى أُحِبَّهُ فَإِذَا أَحْبَبْتُهُ كُنْتُ سَمْعَهُ الَّذِي يَسْمَعُ بِهِ وَ بَصَرَهُ الَّذِي يُبْصِرُ بِهِ وَ يَدَهُ الَّتِي يَبْطِشُ بِهَا إِنْ سَأَلَنِي أَعْطَيْتُهُ وَ إِنِ اسْتَعَاذَنِي أَعَذْتُهُ ( إرشاد القلوب إلى الصواب، ج1، ص: 91)
حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و اله فرموده كه خداى تعالى ميفرمايد: هميشه بندهى من بوسيله نمازهاى نافله بمن نزديك مىشود در صورتى كه كاملا بمن اخلاص دارد تا اينكه او را دوست دارم پس هر گاه او را دوست داشتم آنچه را كه من مىبينم و ميشنوم او هم مىبيند و مىشنود او بمنزلهى قدرت من است اگر از من چيزى بخواهد باو ميدهم و اگر پناه بمن آورد پناهش مىدهم.
لذا اگر بنده به وظیفه بندگی خود عمل کند خداوند متعال هم نظر لطفش را از او دریغ نخواهد کرد.
وَ أَوْفُوا بِعَهْدي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ وَ إِيَّايَ فَارْهَبُونِ (بقره/40)
یعنی اگر شما به عهد خودتان وفا کنیم خدا هم عهدش وفا می کند.
6. اصرار در حاجت و خواسته خود داشته باشد.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ كَرِهَ إِلْحَاحَ النَّاسِ بَعْضِهِمْ عَلَى بَعْضٍ فِي الْمَسْأَلَةِ وَ أَحَبَّ ذَلِكَ لِنَفْسِهِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُحِبُّ أَنْ يُسْأَلَ وَ يُطْلَبَ مَا عِنْدَهُ. (الكافي، ج2، ص: 475)
امام صادق ع فرمود: خداوند متعال اکراه دارد از این بنده ای نزد دیگر بندگانش پافشاری در خواسته خود داشته باشد. امام این کار را نزد خودش دوست دارد. خداوند متعال دوست دارد که طلبیده شود و از او سؤال و درخواست شود.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يَعْلَمُ مَا يُرِيدُ الْعَبْدُ إِذَا دَعَاهُ وَ لَكِنَّهُ يُحِبُّ أَنْ تُبَثَّ إِلَيْهِ الْحَوَائِجُ فَإِذَا دَعَوْتَ فَسَمِّ حَاجَتَه (همان سند)
امام صادق علیه ع فرمود: خداوند متعال می داند که عبد چه چیزی را اراده کرده است زمانی که دعا می کند. اما دوست دارد که او در خواسته اش پافشاری داشته باشد و بخواهد. پس زمانی که خواسته ای داشتی احتیاجاتت را نام ببر.
7. کمک گرفتن از نماز و سایر عباداتی مانند روزه
« وَ اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّها لَكَبيرَةٌ إِلاَّ عَلَى الْخاشِعينَ (بقره/45) »
« يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرينَ (بقره/153) »
قبل از این که خواسته ات را بخواهی اول بپا خیز و دو رکعت نماز بخوان و سپس بعد از نماز حاجت خود را بخواه.
در بعضی روایات از صبر در این آیات به روزه تعبیر شده است. اعمال ام داوود!
8. قبل از خواستن حاجت خود برای دیگران دعا کند.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ مَنْ قَدَّمَ فِي دُعَائِهِ أَرْبَعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ثُمَّ دَعَا لِنَفْسِهِ اسْتُجِيبَ لَه(امالی صدوق456)
هر كه دعاى بر چهل مؤمن را بر خود مقدم دارد دعاى خودش مستجاب شود
عَنْ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ كَانَتْ فَاطِمَةُ ع إِذَا دَعَتْ تَدْعُو لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ لَا تَدْعُو لِنَفْسِهَا فَقِيلَ لَهَا يَا بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ إِنَّكِ تَدْعِينَ لِلنَّاسِ وَ لَا تَدْعِينَ لِنَفْسِكِ فَقَالَتِ الْجَارَ ثُمَّ الدَّارَ (بحار الانوار ج43 صفحه 82)
امام موسی بن جعفر ع به نقل از پدرشانش می فرماید که حضرت فاطمه ع زمانی که می خواست دعا کند برای مومنین و مومنات دعا می کرد و برای خودشان دعا نمی کرد. پرسیده شد ای دختر رسول خدا ص دیگران را دعا کردی و برای خودت چیزی نخواستی که در جواب فرمودند اول همسایه بعد خانه.
9. از دیگران بگذر تا خدا از تو بگذرد
« وَ لْيَعْفُوا وَ لْيَصْفَحُوا أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ (نور/22) »
آنها بايد عفو كنند و چشم بپوشند آيا دوست نمىداريد خداوند شما را ببخشد؟! و خداوند آمرزنده و مهربان است!
10. دعا بوسیله اسمای الهی باشد.
قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى(اسراء/110)
11. توجه به آداب زمان و مکان دعا
آخرین مطلبی که در این بخش بیان می کنیم و خیلی مهم است این می باشد که زمان و مکان تأثیر بسزایی در استجابت دعا دارد. قطعا زمان های شریفی مثل شب جمعه، شب نیمه شعبان و شب قدر رحمت الهی گسترده تر می باشد. یا در مکان های شریف مثل مسجد، اماکن مقدسه عتبات عالیات، خانه کعبه و مسجدالحرام و مسجد النبی ص و مسجد کوفه، در های رحمت الهی گسترده است.
1. زمان های مقدس و ویژه
الف: شب جمعه
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَيُنَادِي كُلَّ لَيْلَةِ جُمُعَةٍ مِنْ فَوْقِ عَرْشِهِ مِنْ أَوَّلِ اللَّيْلِ إِلَى آخِرِهِ أَ لَا عَبْدٌ مُؤْمِنٌ يَدْعُونِي لآِخِرَتِهِ وَ دُنْيَاهُ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فَأُجِيبَهُ أَ لَا عَبْدٌ مُؤْمِنٌ يَتُوبُ إِلَيَّ مِنْ ذُنُوبِهِ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فَأَتُوبَ عَلَيْهِ أَ لَا عَبْدٌ مُؤْمِنٌ قَدْ قَتَّرْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ يَسْأَلُنِي الزِّيَادَةَ فِي رِزْقِهِ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فَأُوَسِّعَ عَلَيْهِ أَ لَا عَبْدٌ مُؤْمِنٌ سَقِيمٌ يَسْأَلُنِي أَنْ أَشْفِيَهُ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فَأُعَافِيَهُ أَ لَا عَبْدُ مُؤْمِنٌ مَحْبُوسٌ مَغْمُومٌ يَسْأَلُنِي أَنْ أُطْلِقَهُ مِنْ حَبْسِهِ فَأُخَلِّيَ سَرْبَهُ أَ لَا عَبْدٌ مُؤْمِنٌ مَظْلُومٌ يَسْأَلُنِي أَنْ آخُذَ لَهُ بِظُلَامَتِهِ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فَأَنْتَصِرَ لَهُ وَ آخُذَ لَهُ بِظُلَامَتِهِ قَالَ فَمَا يَزَالُ يُنَادِي بِهَذَا حَتَّى يَطْلُعَ الْفَجْر (من لا يحضره الفقيه، ج1، ص: 420)
از امام صادق عليه السلام نقل كرده كه حضرت فرموده: خداوند هر شب از اول شب تا آخر آن ندا مىدهد: آيا بندهاى نيست كه قبل از دميدن خورشيد در مورد دين و دنيا از من خواستى بكند تا من آن را اجابت كنم؟ آيا بندهاى نيست كه قبل از طلوع فجر توبه كند تا من توبه او را قبول كنم؟ آيا بندهاى نيست كه روزىاش كم باشد از من درخواست كند تا آن را زيادتر كنم، من هم آن را زيادتر كنم و به رزق او وسعت بدهم؟ آيا بنده مؤمن بيمارى نيست كه قبل از طلوع آفتاب از من شفا بخواهد و من او را شفا بدهم؟ آيا بنده زندانى و غمناك نيست كه قبل از طلوع خورشيد آزادى خود را از من بخواهد تا من او را آزاد كنم؟ آيا بندهاى نيست كه مظلوم باشد و از من بخواهد كه از ظالمش انتقام بگيرم تا من او را به ظالمش يارى دهم و قبل از طلوع فجر انتقام او را از ظالم بگيرم؟ منادى همين طور تا دميدن صبح ندا مىكند و اين كلمات را مىگويد.
ب: هنگام وزش باد، بارش باران و اذان ظهر
قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع اطْلُبُوا الدُّعَاءَ فِي أَرْبَعِ سَاعَاتٍ عِنْدَ هُبُوبِ الرِّيَاحِ وَ زَوَالِ الْأَفْيَاءِ وَ نُزُولِ الْقَطْرِ وَ أَوَّلِ قَطْرَةٍ مِنْ دَمِ الْقَتِيلِ الْمُؤْمِنِ فَإِنَّ أَبْوَابَ السَّمَاءِ تُفَتَّحُ عِنْدَ هَذِهِ الْأَشْيَاءِ (الكافي، ج2، ص: 476)
حضرت صادق عليه السلام فرمود: دعا را در چهار هنگام بخوانيد: هنگام وزيدن بادها، و (گاه) برطرف شدن سايهها (يعنى هنگام ظهر)، و (نزد) فرو شدن باران، و (هنگام) ريخته شدن اولين قطره خون مؤمن (در جهاد يا غير آن) زيرا در اين چيزها درهاى آسمان باز شود.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع اغْتَنِمُوا الدُّعَاءَ عِنْدَ أَرْبَعٍ عِنْدَ قِرَاءَةِ الْقُرْآنِ وَ عِنْدَ الْأَذَانِ وَ عِنْدَ نُزُولِ الْغَيْثِ وَ عِنْدَ الْتِقَاءِ الصَّفَّيْنِ لِلشَّهَادَة (الكافي، ج2، ص: 477)
حضرت صادق عليه السّلام فرمود: امير المؤمنين عليه السّلام فرموده است: دعا را در چهار جا غنيمت شماريد: نزد قرائت قرآن، و نزد گفتن أذان، و نزد آمدن باران، و نزد برخورد كردن دو صف (از مؤمنين و كفار) براى قتال
ج: بین الطلوعین
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُحِبُّ مِنْ عِبَادِهِ الْمُؤْمِنِينَ كُلَّ عَبْدٍ دَعَّاءٍ فَعَلَيْكُمْ بِالدُّعَاءِ فِي السَّحَرِ إِلَى طُلُوعِ الشَّمْسِ فَإِنَّهَا سَاعَةٌ تُفَتَّحُ فِيهَا أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَ تُقَسَّمُ فِيهَا الْأَرْزَاقُ وَ تُقْضَى فِيهَا الْحَوَائِجُ الْعِظَام (الكافي، ج2، ص: 478)
حضرت باقر عليه السّلام فرمود: خداى عزوجل از ميان بندگان مؤمنش آن بندهاى را دوست دارد كه بسيار دعا كند، پس بر شما باد بدعا از هنگام سحر تا زدن آفتاب زيرا آن هنگامى است كه درهاى آسمان در آن هنگام باز گردد، و روزيها در آن تقسيم شود، و حاجتهاى بزرگ برآورده شود.
د: وقت نماز عشاء
وَ عَنِ النَّبِيِّ ص مَنْ كَانَ لَهُ حَاجَةٌ فَلْيَطْلُبْهَا فِي الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهَا لَمْ يُعْطَهَا أَحَدٌ مِنَ الْأُمَمِ قَبْلَكُمْ يَعْنِي الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ (عدة الداعی ص47)
پیامبرص فرمود: هر يك از شما حاجتى دارد آن را به هنگام نماز عشا طلب كند، زيرا اين (مخصوص شماست و) به امتهاى پيش از شما داده نشده است.
ه: یک سوم آخر هر شب
قَالَ ص إِذَا كَانَ آخِرُ اللَّيْلِ يَقُولُ اللَّهُ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى هَلْ مِنْ دَاعٍ فَأُجِيبَهُ هَلْ مِنْ سَائِلٍ فَأُعْطِيَهُ سُؤْلَهُ هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ فَأَغْفِرَ لَهُ هَلْ مِنْ تَائِبٍ فَأَتُوبَ عَلَيْهِ (عدة الداعی ص48)
پیامبر ص می فرماید: «ذات اقدس الهى، آخر هر شب اين چنين مىگويد: آيا دعاكنندهاى هست تا من او را اجابت كنم؟ آيا درخواستكنندهاى هست تا خواستهاش را عطا كنم؟ آيا آمرزش خواهى هست تا او را بيامرزم؟ آيا بنده توبه كارى هست تا توبهاش را بپذيريم؟
و: اوقات شریفی مانند شب های قدر، روز عرفه ، شب نیمه شعبان، شب عید فطر و شب عید قربان
عن حمّاد بن عثمان قال: دخلت على أَبي عبد اللَّه عليه السّلام ليلة إِحدى و عشرين من شهر رمضان، فقال لي: يا حماد اغتسلت؟ قلت: نعم جعلت فداك، فدعا بحصير، ثمّ قال: إِلى لزقي فصلّ. فلم يزل يصلّي و أَنا أصلّي إِلى لزقه حتّى فرغنا من جميع صلاتنا، ثمّ أَخذ يدعو و أَنا أُؤَمّن على دعائه إِلى أَن اعترض الفجر، فأذّن و أَقام و دعا بعض غلمانه، فقمنا خلفه فتقدّم و صلّى بنا الغداة، فقرأَ بفاتحة الكتاب و «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ» في الأولى، و في الرّكعة الثانية بفاتحة الكتاب و «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ». (الإقبال بالأعمال الحسنة (ط – الحديثة)، ج1، ص: 366)
الإقبال ـ به نقل از حمّاد بن عثمان ـ :شب بیست و یكم ماه رمضان ، خدمت امام صادق علیه السلام وارد شدم. به من فرمود:اى حمّاد! غسل كرده اى؟ گفتم: آرى ، فدایت شوم. پس ، حصیرى طلبید. سپس فرمود: كنار من بیا و نماز بخوان. امام علیه السلام همواره نماز مى خواند و من نیز كنار او نماز مى خواندم ، تا آن كه از همه نمازهایمان فارغ شدیم. سپس شروع كرد به دعا كردن. من نیز دعاى او را آمین مى گفتم ، تا آن كه سپیده دمید. اذان و اقامه گفت و بعضى از فرزندان نوجوان خود را صدا زد. ما پشت سرش ایستادیم و او جلو رفت و براى ما نماز صبح را به جماعت خواند.
قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ عُتَقَاءَ وَ طُلَقَاءَ مِنَ النَّارِ إِلَّا مَنْ أَفْطَرَ عَلَى مُسْكِرٍ فَإِذَا كَانَ آخِرُ لَيْلَةٍ مِنْهُ أَعْتَقَ فِيهَا مِثْلَ مَا أَعْتَقَ فِي جَمِيعِهِ (ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص: 66)
راوى مىگويد: شنيدم كه امام صادق عليه السّلام فرمودند: همانا خداى عز و جل در هر شب ماه رمضان آزادشدگان و رهايى يافتگانى از آتش دارد، مگر كسى كه با مستكنندهاى افطار نمايد. و هنگامى كه شب آخر فرا رسد در آن شب به تعداد همه كسانى كه در اين ماه آزاد كرده است، آزاد مىنمايد.
لذا چه خوب است در این ماهی که هنوز سفره آن پهن و گسترده است ما نیز به درگاهش با خضوع و خشوع بیاییم تا مورد رحمت و غفرانش قرار گیریم.
2. دعا در مکان های مقدس
الف: مسجد الحرام و کعبه
عَنِ الرِّضَا ع قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ مَا وَقَفَ أَحَدٌ فِي تِلْكَ الْجِبَالِ إِلَّا اسْتُجِيبَ لَهُ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُونَ فَيُسْتَجَابُ لَهُمْ فِي آخِرَتِهِمْ وَ أَمَّا الْكُفَّارُ فَيُسْتَجَابُ لَهُمْ فِي دُنْيَاهُم (الکافی ج4 ص256)
امام رضا علیه السلام فرمود: كسى در اين كوهها توقف نكرد (حتى كافر) مگر آنكه (دعايش) اجابت شده، اگر مؤمن باشد، اجابت اخروى و اگر كافر باشد اجابت دنيايى دارد»
ب: سرزمین عرفات
«انّ من الذّنوب ما لا يغفر الّا بعرفة و المشعر الحرام، قال اللَّه تعالى: فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرامِ (بحار الانوار ج96 ص261)
يعنى: «برخى از گناهان فقط در اين سه موقعيت بخشيده مىشوند: – عرفات- مشعر الحرام، كه خداوند متعال فرمود: وقتى از عرفات كوچ كرديد، خداى را در مشعر الحرام به ياد بياوريد.
ج: مساجد
وَ فِي الْحَدِيثِ الْقُدْسِيِّ أَلَا إِنَّ بُيُوتِي فِي الْأَرْضِ الْمَسَاجِدُ فَطُوبَى لِعَبْدٍ تَطَهَّرَ فِي بَيْتِهِ ثُمَّ زَارَنِي فِي بَيْتِی (عدة الداعی ص56)
آگاه باشيد كه مساجد، خانههاى من بر روى زميناند، پس خوشا به حال بندهاى كه در خانه خود تطهير كند (و وضو بسازد) سپس مرا در خانهام زيارت كند». و او كريمتر از آن است كه قاصد و زائرش را نااميد و محروم نمايد.
د: مضاجع شریف ائمه اطهار و تحت قبه شریفه سید الشهداء علیه السلام
فَقَدْ رُوِيَ أَنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى عَوَّضَ الْحُسَيْنَ ع مِنْ قَتْلِهِ بِأَرْبَعِ خِصَالٍ جَعَلَ الشِّفَاءَ فِي تُرْبَتِهِ وَ إِجَابَةَ الدُّعَاءِ تَحْتَ قُبَّتِهِ وَ الْأَئِمَّةَ مِنْ ذُرِّيَّتِهِ وَ أَنْ لَا يُعَدَّ أَيَّامُ زَائِرِيهِ مِنْ أَعْمَارِهِمْ (عدة الداعي و نجاح الساعي، ص: 57)
«خداوند سبحان، در عوض قتل آقا سيد الشهداء- عليه السّلام- چهار خصلت عطا كرده است:
– شفا را در تربتش نهاد.
– اجابت دعا را زير گنبدش قرار داد.
– ائمه بعدى از نسل اويند.
– مدت زمانى را كه زائرين آن حضرت براى زيارت مىگذرانند، جزء عمرشان به حساب نمى آورد»
نکته آخر: ما بنده ایم و مهم ترین وظیفه ما بندگی است. خدایی را به خودش واگذاریم که او نعم الرب است.
انتهای پیام