شفقنا افغانستان-ناامنی و جنگ در افغانستان هر روز ابعاد تازه ای به خود می گیرد. با روی کار آمدن حکومت وحدت ملی و اقدام های جدید همانند پیوستن گلبدین حکمتیار به پروسه صلح نوید تازه ای در چشم انداز صلح در کشور را می داد.
همچنین حکومت افغانستان علی رقم شدت گرفتن جنگ از ناحیه طالبان در بسیاری از ولایات باز دست صلح و دوستی را به سمت طالبان دراز کرد و در عید فطر امسال شاهد سه روز آتش بس بودیم.
در دور تازهای از این تلاش ها باوجود حمله وحشتناک طالبان به شهر غزنی که یکی از شهرهای مهم افغانستان و در نزدیکی پایتخت است، رئیس جمهور افغانستان اعلام آتش بس سه ماهه مشروط با طالبان را کرد که برای بسیاری از صاحب نظران و کارشناسان سیاسی این اقدام بعد از تخریب ها و جنایت طالبان در غزنی اصلا قابل قبول نبود و موجی از اعتراضات را با خود همراه داشت. بر همین اساس شفقنا افغانستان در گفت و گویی با «فدا حسین مالکی» سفیر پیشین جمهوری اسلامی ایران در کابل، به انگیزه ها و ابعاد مختلف این تصمیم حکومت افغانستان پرداخته است که مشروح آن از قرار زیر می باشد.
شفقنا: چرا رئیس جمهور افغانستان با وجود این که طالبان اظهار نظری نکرده است با این گروه آتش بس مشروط سه ماهه اعلام کرد؟
مالکی: به نظرم می رسد که آرایش سیاسی و نظامی اخیر که امریکایی ها بعد از سوریه در افغانستان گرفتند باعث شده که دولت افغانستان را تحت فشار مضاعف قرار دهند تا پیشنهاد دهنده ای صلح باشد و معنی این حرف این است که امریکاییها در طول شانزده سال گذشته، در امر مبارزه با ترورریزیم، طالبان، القاعد و خصوصا حالا که داعش آمده، کاری را پیش نبرده و شکست خورده است. و این را مردم افغانستان و کشور های منطقه به خوبی می دانند. از این جهت باتوجه به شرایط فعلی که در افغانستان است و حضور پر رنگ داعش در آنجا و حساس کردن کشور های مثل روسیه، جمهوری اسلامی ایران، پاکستان و حتی چین، این مساله به این به صورت جهت داده می شود که حکومت وحدت ملی از ناحیه امریکایی ها به هر طریقی که بتوانند با طالبان صلح کنند. اما اتفاق که در غزنی افتید مشکوک بود. نگرانی مردم افغانستان هم این است که مبادا امریکایی ها با توجه به تمامیت خواهی که طالبان دارد راجع به اصل حکومت معامله کند و دولت را در تنگناه قرار دهد که تقاضای صلح کند و تا به حال هم که دو سه بار انجام داده طالبان هم از یک موضع بالایی دارند صحبت می کنند. در حالیکه نظر مردم افغانستان همیشه این بوده که دست برتر از آن دولت باشد سیاسیت را دولت تعیین کند و اگر سهمی به طالبان می دهند دولت پیشنهاد بدهد. این اتفاقات که افتاده من مشکوکم که امریکایی ها یک چیزی در سرشان است که مشکلات این کشور را بیشتر کنند.
شفقنا: رئیس جمهور افغانستان در بیانیه خود رد خصوص این آتش بس آن را از ناحیه دولت افغانستان و بنابر درخواست علمای جهان اسلام و کشور هایی نظیر عربستان سعودی اعلام کرد. دلایل شما برای این که این آتش بس به دستور آمریکایی هاست چیست؟
مالکی: علمای بلاد اسلامی همیشه نظر شان این بوده که صلح باشد. نظر جهان اسلام را با نظر که سعودی ها و امریکایی تعریف می کنند، ما متفاوت می بینیم. سعودی ها دنبال همان چیزی هستند که در سوریه بودند و شکست خوردند همان را در افغانستان می خواهند دنبال کند. و این نکته که اشرف غنی دنبال می کند و مرتب پیگیر صلح است این نظر جهادی ها و کسانی که سالها در این حوزه فعالیت کردند نمی تواند باشد. چون، حالا مشاهده می کنیم که دم از صلح می زند، اما از طرف دیگر پیشروی طالبان در گرفتن منطقه به منطقه و شهر به شهر بیشتر می شود طالبان به شهر شش میلیونی کابل رسیده و در شمال هم که امن ترین منطقهای افغانستان بود ناامن می شود و این سناریوی است که تاکتیک های اخیر امریکا در آن قالب دارد رقم می خورد و حالا ممکن است این به زبان اشرف غنی باشد یا خود خارجی ها و این خیلی معقول به نظر نمی رسد. و خیلی ها از رهبران سیاسی و جهادی مشکوک می دانند که امریکایی ها در سرنوشت این کشور دنبال چه چیزی هستند.
شفقنا: برخی از کارشناسان و رهبران سیاسی افغانستان معتقدند که آقای غنی برای رهایی از مشکلات موجود در کشور در ست به چنین اقدامی زده است. آیا در شرایط کنونی این راه حل معقولی است؟
مالکی: ما بنا نداریم که حکومت وحدت ملی را تضعیف کنیم اما واقعیت ها یک چیز دیگری می گوید. دولت آقای کرزی هیچ گاه در میز مذاکرات چه علنی یا غیر علنی چه در قطر یا دوبی و یا حتی اگر در تهران بود هیچ موقع نخواستند دست برتر بر طالبان باشد. دست بر تر از حکومت بوده یعنی در چارچوب حکومت مشارکت گروه ها از جمله طالبان. این یک استراتژی تعریف شده بود که تمام رهبران سیاسی و جهادی کشور موافق بودند. اما این اتفاقات که اخیراً افتاد و مرحله به مرحله فراهم می شود که طالبان مناطق را اشغال بکند و این معنایش این است که آن معادله قبل که دولت مردان و یا رهبران کشور دست برتر داشته باشند به هم ریخته و معادله دست برتر از دولت و حکومت دارد از دولت به طرف طالبان می آید. من می گویم پشت این صحنه دولت افغانستان و آقای غنی نیست پشت صحنه سعودی ها و امریکایی هاست، حذف رهبران سیاسی به دستور امریکایی ها بوده حتی در آن پنچ سال که من سفیر بودم هم حذف سیاسی و هم حذف فیزیکی به دستور امریکایی ها بود و بهترین فرماندهان را این ها شهید کردند. و آخرین اش این بود که برهان الدین ربانی رهبر جهاد افغانستان را این ها شهید کردند شک نداشته باشید که دست امریکا و یکی از سرویس های کشور های همسایه بود حالا شرایط برای هجمه طالبان هموار تر شده است. این نکته درست است که تک تک رهبران سیاسی فرماندهان نظامی مثل ژنرال دوستم، استاد عطا، و استاد محقق همه در این قالب هستند. و همین طور از حکمتیار در هیج شرایط مردم افغانستان دل خوش نداشته و او را مهره سیاه کشور می دانند و از زمانی که آمده نا امنی ها در کشور بیشتر شده است. خود رهبران سیاسی و فرماندهان نظامی هیچگاه احساس امنیت نکرده اند و این ها همه دست به دست هم داده و کشور را در هالهای از ابهام قرار می دهد. طبیعی است که روی انتخابات پارلمانی و ریاست جمهوری اثر می گذارد و حالا احتمال این که طالبان گفته اند که ما راضی نیستیم انتخابات برگزار شود. یا اینکه امریکایی ها بخواهند که انتخابات را عقب بیاندازند و حتی انتخابات ریاست جمهوری را عقب بیاندازند تا آن نیت را که دارند پیاده کنند.
شفقنا: گفت و گو های ایران و روسیه با طالبان به نتیجه ای رسیده است؟
مالکی: ما با طالبان گفتگوی نداشته ایم روسیه به نحوی با طالبان ارتباط داشته است. جمهوری اسلامی ایران تحولات سیاسی افغانستان را رصد می کند. افغانستان بزرگترین کشور همسایه ما است و مرزهای طولانی با ایران دارد. این نکته را من عرض می کنم که روس ها ارتباط شان با جمهوری اسلامی ایران در خصوص رصد کردن تحولات افغانستان پر رنگ شده و این تمایل در افغانستان هم بوده که روسیه و ایران هم در منطقه باشد و طبیعی است که هر اتفاق که در افغانستان بیافتد کشور های همسایه رصد می کند و زیر نطر دارند. و قطعا امریکا نمی تواند بدون حضور ملت افغانستان و بدون ملاحظات کشور های منطقه کاری کند که بیشتر منافع خودش را در بر داشته باشد.
شفقنا: تقویت طالبان برعلیه داعش به عنوان راهکاری از سوی جمهوری اسلامی ایران و روسیه در افغانستان است؟
مالکی: این ها را بعضی ها دامن می زنند این بیشتر از ناحیه خود امریکایی ها مطرح شده است. چندی پیش فرمانده نیروهای امریکایی در افغانستان متهم کرد که جمهوری اسلامی ایران با طالبان ارتباط دارد و یکی از مقامات ارشد حکومت افغانستان هم تکرار کرد و حتی رییس جمهور غنی هم تکرار کرد، من تعجب کردم و در شأن یک رییس جمهور نمی دانم یک کشور که بیش از سی سال با مردم افغانستان ارتباط دارد این اتهام بهش زده شود.
اما در ارتباط درگیری طالبان و داعش، روش هر دو گروه به ضرر مردم است و در این میان مردم کشته می شوند طالبان در صدد این است که در افغانستان حکومت را بگیرند. اما، داعش در صدد حکومت نیست، داعش همان استراتژی را که سعودی ها و امریکایی ها در سوریه دنبال می کردند را دنبال می کنند زیادی خواهی و به جان هم انداختن مردم و کشورها و جریانات مذهبی و تحریک کردن شیعه و سنی را داعش به دنبالش است ولی طالبان حاکمیت را به دنبالش است که در یک دوره ای هم این تجربه را انجام دادند.
شفقنا: چرا امریکایی ها با وجود اینکه با افغانستان در دوره حکومت اشرف غنی پایمان امنیتی امضا کردند در جنگ غزنی هیچ گونه حمایتی از مردم افغانستان نکردند؟
مالکی: حضور امریکا در این چند سال صرفا مبارزه با تروریزم یا مبارزه با مواد مخدر که سازمان ملل به آن مأموریت داده نیست بلکه، هدف های دیگری را دنبال می کند و آن تحکیم مواضع خودشان و نزدیک کردن به روسیه و جمهوری اسلامی ایران هستند و یا به نحوی رصد دو قدرت نو ظهور سیاسی اقتصادی سیاسی یعنی چین و هند هستند. من قبلا هم این را عرض کرده ام که این بزرگ ترین اشتباه امریکا است که انجام می دهند بخاطر خودش گرفتار می شود مگر می تواند امریکا خود با را قدرت های ایران، روسیه، چین و هند و حتی پاکستان درگیر کند نمی تواند و علت شکستها و سکوت شان هم در برابر جنایات طالبان و داعش هم همین است. غزنی به عنوان پایتخت تمدن اسلامی که یکی از افتخارات است و نیروهای امریکا که درنزدیکی غزنی هست چرا سکوت کرد. ما این سکوت را در جای دیگر هم دیدیم در سال 2014 طالبان به زندان قندهار حمله کرد در فاصله هفت صدمتری نیروهای ناتو و پنچ صد تن از جنگجویان شان را آزاد کرد و هیچ حرکتی نشان نداد دلیل اش این است که چیزی دیگری را دنبال می کند و دلش به مردم افغانستان نمی سوزد. هدف اش با کشور ها منطقه نزدیک شدن و ایجاد پایگاه است و با این کارش مردم را تحقیر می کند. اما فرق این حکومت وحدت ملی با حکومت گذاشته این است که حکومت گذشته در مسایل مسلط بود و ابتکار عمل در دست حکومت بود. چرا کرزی همین پیمان امنیتی را تا آخرین لحظه امضا نکرد به این دلیل بود که اعتماد نداشت. و همین واکنش را امروز هم آقای کرزی از خود نشان داده است و گفتند جنگ افغانستان جنگ استعماری بوده و تنها راه حل فعلی لوی جرگه مردم افغانستان است.
شفقنا افغانستان- در سال های اخیر کشتار شیعیان هزاره بصورت بسیار هدفمند از سوی گروه های هراس افکن صورت میگیرد و تازه ترین آن جنایت وحشتناک حمله انتحاری به یک مرکز آموزشی در دشت برچی بودیم، ارزیابی شما چیست؟ و واکنش جمهوری اسلامی ایران در ارتباط به این حملات را چگونه ارزیابی می کنید؟
مالکی: قطعا جمهوری اسلامی ایران بسیار متأسف و نگران است نسبت به جان شیعیان و فارسی زبانان و فرا تر از آن خود ملت افغانستان و این در واقع یکی از سناریو های که امریکا دنبال می کند اختلافات مذهبی است که در مناطق شیعه نشین افغانستان دنبال می شود و این اولینش نبوده و آخرینش هم نخواهد بود و خوشبختانه اخبار که دادند علمای بزرگ شیعه و سنی به دنبال این است که افشا بکند و رسوا بکند جریانات را که به دنبال این است که اختلافات را بیشتر کند و دامنه اختلافات هم در همین جا ختم نمی شود. قطعا به دیگر مناطق فارسی نشین و پشتو نشین هم سرایت می کند.
انتهای پیام
