واشنگتن پس از حدود 9 سال از زمان خروج از پایگاه هوایی «خانآباد» در ازبکستان مجددا به دنبال بهرهگیری از این پایگاه برای پشتیبانی از نظامیان خود در افغانستان است.
به گزارش شفقنا افغانستان به نقل از سرویس مطبوعاتی وزارت خارجه ازبکستان، «عبدالعزیز کاملاف» وزیر خارجه این کشور در دیدار با «لاورل میلر» معاون نماینده ویژه آمریکا در حوزه افغانستان و پاکستان اوضاع افغانستان و تأثیر آن بر تحولات منطقه را مورد بحث و بررسی قرار داد.
در این رابطه، کارشناسان معتقدند که آمریکا با پایین آوردن پرچم خود از پایگاه هوایی «ماناس» در قرقیزستان، در جستجوی فضایی جدید برای پشتیبانی از نیروهای خود در افغانستان با توجه به این مسئله که بخشی از آنها تا سال 2017 در آنجا باقی میمانند، بوده و در این زمینه توجه خاصی به ازبکستان دارد.
از سوی دیگر، نمایندگان وزارت خارجه و دیگر سازمانهای آمریکا بتازگی سفرهای مکرری به آسیای مرکزی و بویژه «آستانه» داشتهاند که همه این رفت و آمدها همزمان با خروج نیروهای نظامی آنها از افغانستان صورت گرفته است.
واضح است که برخی از نیروهای ویژه آمریکا در افغانستان جهت مشاوره، آموزش و همچنین حفظ نقاط حساس تحت عنوان حل مشکلات فوری این کشور باقی میمانند.
در این زمینه رئیس جمهور آمریکا در سخنرانی اخیر خود اعلام کرد: نیروهای نظامی که در افغانستان وجود دارند، حداقل تا سال 2016 در این کشور باقی خواهند ماند.
بنابراین با از دست دادن مسیر جنوبی از طریق پاکستان، پنتاگون مجبور به استفاده از مسیر شمالی است به خصوص که پایگاه هوایی«ماناس» در قرقیزستان را نیز از دست داده است.
کارشناسان بر این باورند که دلیل بازدیدهای مکرر نمایندگان وزارت خارجه آمریکا از کشورهای آسیای مرکزی احتمالا مذاکره در زمینه استفاده از امکانات نظامی خاص باشد.
این در حالی است که به تازگی «سیلن ولاندر» مدیر ارشد حوزه روسیه در شورای امنیت ملی آمریکا و همینطور قبل از وی «ویلیام برنز» معاون وزیر خارجه آمریکا در شهر «تاشکند» حضور داشتند.
ولاندر در سخنرانی خود در زمان حضور در تاشکند پیشنهادی در زمینه ایجاد مکانی برای حملونقل هوایی در ازبکستان جهت کنترل ترافیک هوایی در داخل و خارج افغانستان ارائه کرد.
علاوه بر این، آمریکاییها به پایگاه هوایی «خانآباد» که در سال 2001 به آنها داده شده بود، نیاز دارند اما در سال 2005 پس از حوادث «اندیجان» در ازبکستان، نظامیان آمریکایی از این کشور به خاطر حمایت از تظاهرکنندگان اخراج شدند.
در پاسخ واشنگتن نیز برخی تحریمها را علیه تاشکند تحمیل کرده بود اما پس از پنج سال آمریکا دوباره به دنبال از سرگیری همکاری با تاشکند بوده تا بازگشت نیروهای خود به پایگاه هوایی «خانآباد» را قطعی کند.
در این رابطه «الکساندر کنیازف» شرقشناس و کارشناس آسیای مرکزی معتقد است که ازبکستان یک پایگاه نظامی کامل را در اختیار آمریکا قرار نخواهد داد و احتمالا واشنگتن گذراندن این مراحل را بیشتر با کشورهای دیگر مثل تاجیکستان و قرقیزستان دنبال میکند.
به باور این تحلیلگر، ازبکستان بیشتر به حفظ موقعیتی مستقل پایبند است.
این مسئله در حالی است که تاشکند عضویت خود را در سال 2013 در سازمان پیمان امنیت جمعی به حالت تعلیق درآورد و در مقابل در ماه می سال جاری نمایندگی ناتو به طور رسمی در ازبکستان افتتاح شد.
از سوی دیگر، «جیمز آپاتورای» نماینده دبیرکل ناتو در قفقاز و آسیای مرکزی در مراسم افتتاح دفتر ناتو در تاشکند وعده داد که این سازمان برای انجام اصلاحات نظامی به ازبکستان کمک خواهد کرد.
در این زمینه به نظر «مارس ساریف» کارشناس قرقیز، ازبکستان به دنبال ایفای نقش رهبری در منطقه است بنابراین جای تعجب نیست که چنین رفتاری را به نمایش میگذارد.
به باور وی، دولت تاشکند قصد ندارد با قبول تعهدات، خود را محدود کرده و آشکار است که ازبکستان و آمریکا یک هدف مشترک دارند.
از نگاه این تحلیلگر، فرآیند همگرایی که امروزه در پی پوشش دادن کشورهای آسیای مرکزی میباشد دیر یا زود کشور ازبکستان را نیز به سمت خود جلب میکند و این در حالی است که پیوستن قرقیزستان و تاجیکستان به اتحادیه گمرکی به زیان عدم الحاق تاشکند به این اتحادیه است.
از دیدگاه ساریف، به نظر میرسد تاشکند به دنبال حفظ موقعیت مستقل خود بوده و از هرگونه تعهدات منطقهای خودداری میکند اما این مسئله برای ازبکستان سودآور نبوده و این کشور دیر یا زود ناچار به پیوستن به اتحادیه اقتصادی اورآسیا خواهد بود.
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com