شفقنا افغانستان-شرح عکس: کودکان یمنی پیرامون بقایای خودرویی ایستاده اند که در حمله پلیس به مخفیگاه القاعده در منطقه ارحاب، شمال صنعا، طعمه حریق شد. عکس: هانی محمد، آسوشیتدپرس، 27 می 2014.
شفقنا (پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه)- دب ریچمن در آسوشیتدپرس نوشت: القاعده این روزها نوعی تمرکز زدایی را تجربه می کند اما مشخص نیست این تمرکز زدایی را باید به منزله ضعیف تر شدن القاعده و کاهش توان این شبکه تروریستی برای انجام حملاتی مشابه با حملات 11 سپتامبر علیه آمریکا تلقی کرد – آنچه باراک اوباما ادعا می کند- یا به رغم کشته شدن چندین نفر از رهبران این شبکه، القاعده هنوز قدرتمند است.
اوباما در سخنرانی هفته گذشته خود درباره سیاست خارجی گفت اکنون تهدید عمده، از جانب هسته مرکزی القاعده بر نمی خیزد، بلکه از گروه های زیر مجموعه و وابسته آنها در خاورمیانه و آفریقا نشات می گیرد.
رییس جمهور آمریکا گفت: این موضوع، احتمال تکرار حملاتی در مقیاس و ابعاد یازدهم سپتامبر علیه ایالات متحده را کاهش می دهد.
او با اشاره به حمله به کنسولگری آمریکا در لیبی در سپتامبر 2012 که باعث کشته شدن سفیر ایالات متحده و 3 آمریکایی دیگر شد، گفت: “در عین حال، خطر حمله به پرسنل آمریکایی در خارج از کشور افزایش یافته است؛ چیزی که در بنغازی شاهدش بودیم.”
کارشناسان می گویند ساختار جدید القاعده، احتمالا از آنچه در سال های قبل شاهد بوده ایم، قوی تر است و از پتانسیل کافی برای اجرای حمله در خاک آمریکا برخوردار است.
دیوید سدنی، معاون سابق وزیر دفاع آمریکا در امور افغانستان، پاکستان و آسیای میانه می گوید: “ما هرگز در مسیر شکست استراتژیک القاعده قرار نگرفته ایم. تمام کاری که قادر به انجامش بوده ایم، این بوده که بخشی از توان تاکتیکی القاعده را خنثی کنیم. ولی به لحاظ استراتژیک، هیچ وقت شیوه موثری برای مقابله با القاعده نداشته ایم. به همین دلیل است که القاعده هنوز به رشد و نمو، سازگاری با شرایط جدید و تغییرات ساختاری ادامه می دهد.”
وی می گوید تمرکز زدایی، به معنای ضعیف شدن نیست: “به گمان من، آمریکایی ها فکر می کنند القاعده دیگر تهدیدی به شمار نمی آید. آنها فکر می کنند مرگ اسامه بن لادن به این معناست که موضوع القاعده دیگر چندان جدی نیست.”
او معتقد است القاعده در پاکستان در حال کسب قدرت است، در عراق از آنچه سه سال پیش بوده، قوی تر شده و در سوریه نیز قوی تر از یک سال گذشته شده است: “جنگ آنها بر سر ایدئولوژی است؛ در چنین نبردی، القاعده نیازی ندارد که رهبر این گروه و آن گروه باشد.”
کارشناسان می گویند القاعده این روزها، بیشتر شبیه به تار عنکبوتی است که چندین گروه هم فکر و هم نظر را به هم پیوند می دهد. آنها که تحرکات القاعده را رصد می کنند، می گویند خشنودی و آسودگی خاطر از تمرکز زدایی القاعده، اشتباه است.
درست است که بن لادن کشته شده و تیم رهبری القاعده در پاکستان با حملات پهپادهای آمریکایی به شدت آسیب دیده است، اما خروج نیروهای آمریکایی از همسایه پاکستان یعنی افغانستان باعث توقف کارهای اطلاعاتی میدانی و بروز محدودیت در کارآمدی عملیات های ضد تروریستی آمریکا می شود. در واقع، این نگرانی وجود دارد که عقب نشینی آمریکا از افغانستان، فرصت احیا و تجدید ساختار را در اختیار القاعده قرار دهد.
کارشناسان همچنین نگران هزاران پیکارجوی خارجی در جنگ داخلی سوریه هستند که به واسطه عملیات های گروه داعش – گروه جدا شده از القاعده- در داخل سوریه و عراق، بی پرواتر و جسورتر از گذشته شده اند.
یکی دیگر از نگرانی های مقامات آمریکایی، حضور اتباع غربی در جنگ داخلی سوریه و احتمال بازگشت آنها به کشورهای خود جهت انجام حملات تروریستی است.
کاترین زیمرمن، از کارشناسان موسسه محافظه کار “امریکن اینترپرایز” می گوید: زمانی که استراتژی ضد تروریستی آمریکا طراحی می شد، گمان می رفت اگر هسته مرکزی رهبری القاعده نابود و منهدم شود، گروه های زیرمجموعه و وابسته به القاعده نیز تبدیل به تهدیدهای محلی و بومی می شوند.
زیمرمن که در زمینه “القاعده در شبه جزیره عرب” – شاخه القاعده در یمن- و همچنین گروه الشباب – زیرمجموعه القاعده در سومالی- تخصص دارد، می گوید: در آن زمان، بین تمام گروه های وابسته به القاعده، شبکه ای از ارتباطات وجود نداشت.
او می گوید: “همین طور که شبکه القاعده بیش از پیش غیر متمرکز می شود، به این روابط انسانی و تشریک منابع، ادوات، تجهیزات و پیکارجویان بیشتر وابسته می شود. این بدان معناست که آنها دیگر نیازی ندارند رهبری مثل بن لادن در پاکستان بنشیند و پول را بین گروه های زیر مجموعه توزیع کند. آنها منابع خاص خود را توسعه داده اند. دیگر نمی توان صرفا چند ضربه به بخشی از بدنه این شبکه وارد آورد و منتظر نتیجه آن در تمام شبکه ماند.”
تام جاسکلین، پژوهشگر “بنیاد دفاع از دموکراسی” و سردبیر وب سایت “لانگ وار” (The Long War Journal: وب سایتی که چگونگی عملیات های القاعده و گروههای وابسته به آن را در سراسر دنیا رصد می کند) می گوید به عقیده او دولت های بوش و اوباما به اشتباه القاعده را یک تشکیلات هرمی با ساختار سلسله مراتبی تعریف کرده اند. طبق این تعریف، اگر بخش بالایی هرم یا همان فرماندهی نابود شود، تمام هرم فرو خواهد ریخت.0
او با اشاره به این که گروه “القاعده در شبه جزیره عربی” توسط یکی از دستیاران سابق بن لادن هدایت می شود، می گوید رهبران القاعده اکنون در دیگر مناطق دنیا پراکنده شده اند.
به گفته این پژوهشگر، مقامات آمریکایی به تازگی ارتباطاتی را ردیابی کرده اند که نشان می دهد فرماندهان و رهبران عملیاتی القاعده دائما بین پاکستان، افغانستان و سوریه در تردد هستند.
جاسکلین می افزاید: “از نظر من، ما دیگر با یک موجودیت مجزا که در پاکستان و افغانستان مستقر است و می توان آن را با حملات پهپادی نابود کرد، مواجه نیستیم. در واقع، با یک شبکه بین المللی روبرو هستیم که می تواند تهدیدهای بسیار جدی تری را ایجاد کند.”
اوباما تلاش می کند در میراثی که از دوران ریاست جمهوری اش به جا می گذارد، این عنوان را جلا و صیقل دهد که او به جنگ آمریکا در عراق و افغانستان پایان داده و کار بن لادن را یکسره کرده است. اما حتی خود اوباما نیز این روزها ادبیات خود درباره جنگ علیه تروریسم را تعدیل کرده است.
اوباما در جریان سفر دو سال گذشته خود به افغانستان گفت: “هدفی که من تعیین کرده ام، یعنی شکست القاعده و جلوگیری از بازسازی آن، در شرف تحقق است.”
اما در گزارش اخیر دولت اوباما درباره تروریسم، که در اواخر آوریل توسط وزارت خارجه منتشر شد، کمتر نشانی از آن لحن قاطع به چشم می خورد.
در این گزارش آمده است: “کاهش نفوذ و تاثیر هسته مرکزی رهبری القاعده در سال 2013 بیش از پیش مشهود بوده است. تلاش رهبر القاعده (ایمن الظواهری) برای میانجی گری بین گروه های وابسته در سوریه و رفع اختلافات آنها، مورد بی اعتنایی قرار گرفته و گروه داعش (دولت اسلامی عراق و شام) صراحتا جدایی خود از القاعده را اعلام کرده است.”
مایکل شیهان، کارشناس تروریسم در آکادمی نظامی آمریکا در وست پوینت، نیویورک، می گوید دو گروه اصلی که می توانند به آمریکا حمله کنند، یکی همان سازمان مرکزی القاعده در افغانستان و پاکستان و دیگری القاعده در شبه جزیره عرب است.
وی می افزاید: “گروه های دیگر، هر چند به صورت بالقوه می توانند بسیار مساله ساز باشند اما در حال حاضر بر روی جنگ های منطقه ای و محلی خود متمرکز هستند.”
منبع: آسوشیتدپرس
ترجمه: فرهاد فرجاد- شفقنا
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com