یک محقق و پژوهشگر اهداف بعثت پیامبران را در زمینه های فرهنگی، اخلاقی، سیاسی و اجتماعی قابل تعریف دانست و گفت: قرآن و عترت مهمترین ابزاری هستند که دین جهانی برای هدایت بشر بعد از پیامبر تا قیامت پیش بینی کرده است، اما متأسفانه امروز دینی که باید هدایتگر کل عالم باشد با هزاران مشکل مواجه شده است.
حجت الاسلام سید سعید حسینی در گفت وگو با شفقنا افغانستان (خبرگزاری شیعیان افغانستان )، لغزش ها انسان در تشخیص و انتخاب راه درست را از جمله اهداف بعثت انبیاء دانست و اظهار کرد: روزی که خداوند بشر را آفرید، نعمت بزرگی به نام عقل را در وجود وی به ودیعت نهاد تا انسان زندگی متفاوتی از زندگی دیگر مخلوقات آغاز کند و از آنجا که وی را مختار خلق کرده و باید پاسخگو باشد، در وجود وی غرایز دیگری نیز قرار داد، اما گاهی تمایلات و شهوات انسان چنان خودنمایی و میدان داری می کند که خود عقل نیز دچار تردید و لغزش در تشخیص و انتخاب راه صحیح می شود. اینجاست که ضرورت وجود پیامبران الهی برای همواره روشن نگه داشتن راه حقیقت نمایان می شود.
هدف نهایی پیامبران رساندن انسان ها به کمال بود
او ادامه داد: مهمترین و شاید هدف نهایی پیامبران رساندن انسان به سر منزل مقصود یا به عبارتی دیگر به کمال رساندن انسان بود که آیه شریفه «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُون» به آن اشاره کرده و این برداشت با تفسیر «لیعبدون» به «لیعرفون» یعنی شناخت، کامل می شود، چون انسان وقتی می¬تواند به کمال شایسته برسد که خالق خود را شناخته و در مقابل او به کرنش، سر تعظیم فرود آورد که این جز به عبادت از روی شناخت میسر نخواهد شد.
حسینی با بیان اینکه پیامبران آمده اند تا با استفاده از پیامبر درونی انسان ها یعنی عقل، آنها را در مسیر صحیح عبادت قرار دهند، گفت: حضرت علی (ع) در مورد اهداف بعثت پیامبران فرمودند: «فبعث اللَّه فيهم رسله و واتر اليهم انبيائه ليستأدوهم ميثاق فطرته و يذكّروهم منسىّ نعمته و يحتجّوا عليهم بالتّبليغ و يثيروا لهم دفائن العقول؛ خداوند پيامبران خود را برانگيخت و پياپى بين مردم فرستاد تا بشر را به ادای پيمان فطرت وادارند و نعمت هاى فراموششده خدا را يادآورى كنند و با فعاليت هاى تبليغى خود نيروهاى نهفته عقل مردم را برانگيخته و به كار اندازند.» اهل کلام نیز می گویند، پیامبران آمده اند تا در جایی که عقل انسان بدان راه ندارد انسان را رهنمون باشند و به قله های معرفت برسانند و در جایی هم که عقل قدرت درک احکام را دارد، پرده های ابهام و تردید را که در اثر هواخواهی و شهوت طلبی و … بر عقل انسان سیطره پیدا کرده، را کنار زنند.
جنس تعلیم انبیاء با دیگر تعالیم متفاوت است
او تعلیم و تزکیه ای متفاوت از تعلیمات دیگر را از جمله اهداف وجود پیامبران دانست و تصریح کرد: در آیه 151 سوره بقره آمده است، «وَ يُعَلِّمُكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ» و پیامبران را تعلیم دهنده و معلم بشر معرفی کرده است، در آیاتی تعلیم کنار تزکیه از اهداف و برنامه¬های پیامبران شمرده شده که خود این تعبیر حاوی نکته مهمی است که نباید از آن غفلت کرد، تعلیم انبیاء برای تزکیه و تربیت انسان است به عبارت دیگر جنس تعلیم انبیاء با دیگر تعالیم متفاوت است، تعلیمات پیامبران کاملا هدف گذاری شده و به منظور رساندن انسان به مقصد است آنان در عین تشویق انسان به فراگیری علوم آمده¬اند تا برای انسان درس چگونه زیستن بیاموزند، در تاریخ انبیاء مشاهده می¬کنیم که آنها در مقابل جهالت و نادانی انسان ها عکس-العملی جز به مهر و عطوفت نداشتند و با تمام توان سعی در هدایت آنها داشتند و هنگام خستگی از جهالت مردم با خدای خود نجوا می¬کردند «پروردگارا به قوم من رحم کن و آنان را ببخش که آنها نادانند»
آنان وظیفه داشتند انسان ها را به سوی نور هدایت و از گمراهی، ضلالت و تاریکی ها رهایی بخشند.
این محقق و پژوهشگر افزود: پیامبران آمده¬اند تا با تعالیم خود بشر را از خوف تنهایی و وحشتی که در اثر نادانی و جهالت بر زندگی وی سایه انداخته و زندگی وی را با انواع خرافات در آمیخته، آزاد کنند و آنان را در مواردی که عقل راهی برای تشخیص سود و زیان و نیک و بد امور ندارد رهنمون باشند و بشر را از خود خواهی و اینکه همه چیز باید در خدمت وی باشد رهایی بخشند و راه چگونه زیستن در کنار همدیگر و احترام به حقوق همدیگر را به آنها بیاموزند.
پیامبران خواهان اجرای عدالت در عرصه اجتماع بودند
او هدف انبیاء از مبارزه با شرک و کفر را بیان و اظهار کرد: پیامبران در مبارزه با شرک و کفر در صدد بودند غل و زنجیر اسارت را از گردن مردمان درمانده و محروم باز کرده و آنها را از چنگال زورمداران که برای رسیدن به اهداف خود همنوعانشان را به انواع بردگی های مادی و معنوی محکوم کرده و از آنان بیگاری می کشیدند، رهایی بخشند. پیامبران درصدد فراهم آوردن زمینه های عدالت و اجرای آن در عرصه اجتماع بودند.
حسینی ادامه داد: پیامبران از هر لحاظ دنبال تعالی انسان ها بودند حتی در زمینه زندگی مادی و اقتصادی، برخی از صنایع که امروزه به عنوان صنایع مادر شناخته می شوند ریشه در تعالیم پیامبران دارند، چنانکه صنعت استخراج و ساخت آهن و زره سازی به حضرت داود(ع) نسبت داده شده و در آیه 10 سوره سبأ آمده است: «وَ أَلَنَّا لَهُ الْحَدِيد». یا کشتی سازی حضرت نوح(ع)، همه اینها بدان معناست که گرچه هدف پیامبران، معطوف به هدایت بشر بوده ولکن آنها از زندگی مادی انسان ها که می تواند یکی از پایه های تعالی و رشد انسان باشد غافل نبودند.
او به سه آیه در قرآن که مربوط به بعثت حضرت محمد(ص) است، اشاره و تصریح کرد: بعثت به معنای برانگیختن و بر انگیختگی است. در قران مشتقات مختلف ریشه «بعث» 67 مرتبه به کار رفته است که در مورد معاد، بعثت انبیاء و بعث به معنای فرستادن و … به کار رفته که سه آیه با واژه «بعث» درباره حضرت محمد (ص) می باشد. در آیه 129 بقره، از دعای ابراهیم بعد از ساختن کعبه خبر داده که از خداوند درخواست کرد: پروردگارا، در ميان آنان، فرستادهاى از خودشان برانگيز، تا آيات تو را بر آنان بخواند، و كتاب و حكمت به آنان بياموزد و پاكيزهشان كند، زيرا كه تو خود، شكستناپذير حكيمى. در آیه 124 آل عمران از منت خداوند بر مومنین برای فرستادن پیامبری از خودشان سخن گفته: به يقين، خدا بر مؤمنان منت نهاد [كه] پيامبرى از خودشان در ميان آنان برانگيخت، تا آيات خود را بر ايشان بخواند و پاكشان گرداند و كتاب و حكمت به آنان بياموزد، قطعاً پيش از آن در گمراهى آشكارى بودند و در آیه 2 سوره جمعه خداوند را به عنوان فرستنده پیامبری با ویژگی¬هایی که برشمرده ، معرفی کرده است: اوست آن كس كه در ميان بىسوادان (درس نا خواندگان) فرستادهاى از خودشان برانگيخت، تا آيات او را بر آنان بخواند و پاكشان گرداند و كتاب و حكمت بديشان بياموزد، و [آنان] قطعاً پيش از آن در گمراهى آشكارى بودند.
این محقق و پژوهشگر بعثت حضرت محمد(ص) را از جهت هدف و پیامی که داشت متفاوت از دیگر بعثت ها عنوان کرد و گفت: حضرت محمد(ص) در محیطی که شرک و بت¬پرستی حاکم بود با نداى «قولوا لا اله الا اللّه تفلحوا» دعوت جدیدی را به ارمغان آورد که همین دعوت شروعی بود برای پایه ریزی فرهنگی که قرار است جهان بشریت را به بلندای قله انسانیت رهنمون باشد. امام على (ع) عصر بعثت رسول اكرم را چنین توصيف فرمودند: «أرسله على حين فترة من الرّسل و طول هجعة من الامم و انتفاض من المبرم و انتشار من الامور و تلظّ من الحروب و الدّنيا كاسفة النّور ظاهرة الغرور، على حين اصفرار من ورقها و إياس من ثمرها؛ خداوند او را در دورهاى مبعوث فرمود كه فترت و فاصلهاى در آمدن پيامبران رخ داده بود؛ ملّتها در خوابى گران و طولانى فرو رفته بودند؛ كارها پراكنده، تنور جنگها داغ بود؛ جهان را تاريكى فرا گرفته و غرور و فريب در آن نمايان بود؛ برگ درخت بشريّت به سوى زردى گراييده، اميدى به ميوه اين درخت نمىرفت.»
دین اسلام با دو شاخصه جهانی بودن و خاتمیت برنامه هایی فراتر از مکان و زمان دارد
حسینی با بیان اینکه بعثت حضرت محمد(ص) در اهداف کلی هیچ تفاوتی با دیگر بعثت ها ندارد، اظهار کرد: پیامبران همه برای هدف واحدی پا به عرصه دعوت نهاده اند «لا نفرق بین احد من رسله» اما از نظر کم و کیف و نیز مخاطبان متفاوت از دیگر بعثت هاست. به تعبیر صحیح تر رسالت پیامبری که قرار است دین او به عنوان آخرین دین آسمانی روی زمین باشد، باید متفاوت از دیگر رسالت ها باشد چون دین اسلام دو شاخصه جهانی بودن و خاتمیت را با خود دارد که برنامه های آن باید فراتر از مکان و زمان خاص تعریف شود.
او ادامه داد: دین اسلام به عنوان دین کامل آسمانی، بنابر آیه صریح قرآن مورد رضایت خداوند است «ان الدین عندالله الاسلام» در این آیه چه اسلام را به معنای دین مبین اسلام بگیریم و چه به معنای تسلیم، در هر دو صورت دین اسلام به عنوان آخرین و کامل¬تری شریعت الهی و دین مورد نظر خدا معرفی شده است چون اگر اسلام در آیه به معنای تسلیم هم باشد به معنای این است که حقیقت جویان در مقابل اراده الهی برای به رسمیت شناختن آخرین شریعت تسلیم باشند. دینی که داعیه دار ختم نبوت است، با خود این بشارت را به همراه دارد که بشر دوران طفولیت و نوجوانی را طی کرده و به دوران کمال و خرد ورزی پا گذاشته و می تواند با تکیه بر قدرت عقل و با استفاده از ابزارهایی که دین کامل الهی در اختیار وی قرار داده، راه سعادت در پیش گیرد. به همین سبب قرآن به عنوان معجزه جاودان حضرت محمد(ص) با معجزه های سایر انبیاء که در مکان و زمان خاصی برای اتمام حجت بر منکران صورت گرفته، تفاوت آشکاری دارد.
حسینی در پاسخ به اینکه آیا قرآن تا قیامت جوابگوی نیازهای معنوی و هدایتی بشر است، گفت: قرآن به عنوان کتابی که بیان کننده همه احکام مورد نیاز بشر دوای هر دردی و راه حل هر مشکلی را در خود دارد و باید چنین باشد. حضرت محمد(ص) پیامبر رحمت و رأفت، در واپسین لحظات عمرش مسلمانان را به دو رکن اساسی ارجاع داد و تأکید نمود اگر این دو رکن را با هم داشته باشید هرگز گمراه نخواهید شد؛ آن دو رکن قرآن و عترت بود. قرآن نیز تصریح دارد که استخراج درهای گرانبها از قرآن در شأن غواصان حرفه ای و اهل فن است «لا یعلم تأویله الا الله و الراسخون فی العلم». گفته شده راسخان در علم همان اهل بیت و دوازده جانشین پیامبر(ص) هستند که پیامبر(ص) مسلمانان را به پیروی از آنها توصیه کرده، با کنار هم نهادن این دو نکته که قرآن تمامی نیازهای بشر را پاسخگوست و دیگر آنکه تأویل قرآن پیش راسخان در علم است نتیجه می گیریم آن دو شئ گرانبها که پیامبر مسلمانان را به آن ارجاع داد، مهمترین ابزاری هستند که دین جهانی برای هدایت بشر بعد از پیامبر تا قیام قیامت پیش بینی کرده و این حقیقت وقتی آشکارتر می شود که خداوند بعد از اعلام جانشینی حضرت علی(ع) در روز غدیر خم، آیه اکمال را فرستاد و آن روز را روز اکمال دین و اسلام را به عنوان دین مرضی خود خواند.
امروز دینی که باید هدایتگر کل عالم باشد با هزاران مشکل مواجه شده است
او افزود: متأسفانه این حقیقت به خاطر مسایل سیاسی صدر اسلام مورد غفلت قرار گرفت و آنچه که نباید پیش می آمد، پیش آمد و دینی که باید هدایتگر کل عالم باشد امروز خودش با هزاران مشکل و صدها ادعا که با روح دین سازگاری ندارد مواجه است و این مشکل حل نخواهد شد مگر با رجوع به وصیت پیامبر(ص) که این امر با ظهور آخرین وصی پیامبر(ص) و منجی عالم بشریت که همه گروهها به نحوی منتظر وی هستند، تحقق پیدا خواهد کرد.
عالمان حقایق دین را بر جهانیان روشن کنند
حسینی به وظیفه عالمان دین، اندیشمندان و متفکران جهان اسلام در عصر غیبت اشاره کرد و گفت: اینکه مشکلات موجود در جهان اسلام تنها با از ظهور امام زمان(عج) برطرف خواهد شد به معنای فرافکنی و سلب مسوولیت از عالمان دین و نخبگان جهان اسلام نیست بلکه در عصر حاضر که هر کسی به نحوی درصدد تخریب چهره دین است، عالمان روشن اندیش باید در تنویر افکار تلاش کنند و حقایق را بر جهانیان روشن کنند.
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com