شفقنا افغانستان-از آنجایی که رسانهها نقش درخور تأمل و شایستهای در بلند بردن سطح آگاهی جامعه دارند، در جامعهی افغانستان، بعد از تشکیل دولت جدید و به وجود آمدن فضای دموکراتیک و احترام به آزادی بیان و پذیرش آن در قانون اساسی کشور، رسانهها رشد چشمگیری نمودهاند. اکنون صدها رسانهی چاپی، تصویری و شنیداری در کشور فعال میباشند. از این میان، نشریهها در مقایسه با رسانههای تصویری و شنیداری قدامت بیشتری در کشور دارند.
در 13 سال اخیر، رسانههای خصوصی و دولتی زیادی در کشور به و جود آمدند. هرکدام این رسانهها سهم ارزشمندی در اطلاعرسانی و رشد فرهنگی جامعه میتواند داشته باشد. با روی کار آمدن دموکراسی نسبی در افغانستان، رسانههای چاپی، شنیداری و تصویری از نظر کمی رشد چشمگیری نمودهاند؛ اینکه دارای چه کیفیت و امتیازی اند، به آن نمیپردازم. آنچه مهم است، این است که هنوز رسانههای ما در زمینهی خبررسانی و کار معیاری رسانهای، تا حدودی مشکل دارند و دسترسی به منابع خبری موثق برای خبرنگاران به خاطر محدودیتها، کمتر امکانپذیر است. از این جهت، اکثر موضوعات خبری روزنامهها، تکراری اند و موضوعات تحلیلیشان ناظر بر موضوعات زندهی اجتماعی نمیباشند، که این مسئله از جملهی نارساییهایی است که باعث شدهاند مردم کمتر روزنامه بخوانند. از جانب دیگر، به خاطر سطح پایین سواد، مردم کمتر روزنامه میخوانند. از این نظر، رسانههای دیداری و شنیداری مخاطبان بیشتری دارند.
رسانههای چاپی با آنکه با دو رقیب قدرتمند؛ رسانههای دیداری و شنیداری روبهرو اند، ولی با آنهم در میان نخبگان و افراد باسواد علاقهمندان خاصی دارند. خواستهام که فرهنگ روزنامهخوانی را در دانشگاه کابل به عنوان مرکزیترین ارگان اکادمیک کشور مورد بررسی قرار دهم، که به چه میزان دانشجویان و استادان دانشگاه روزنامه میخوانند و به کدام علت، فرهنگ روزنامهخوانی در این کانون فرهنگی-علمی رشد چشمگیری نیافته است.
در این ارزیابی، آنچه برای روشن شد، این واقعیت است که دانشجویان کمی به خواندن روزنامهها اهمیت میدهند. علت این بیعلاقگی دانشجویان را میتوان به پایین بودن سطح سواد دانشجویان و شکل نگرفتن روحیهی جستوجوگری در آنها در دورهی مکتب جستوجو کرد.
جعفر راستین، دانشجوی سال پایانی دانشکدهی ژورنالیزم دانشگاه کابل، این موضوع را مهم میداند و میگوید: «ما نمیتوانیم شاهد وضعیت متفاوتتر فرهنگی از متن جامعه و مراکز علمی باشیم؛ یعنی دانشگاه، ادامهی وضعیت عمومی ماست. دانشگاهها تا هنوز به حیث مرکزهای اکادمیک و فرهنگی عیار نگردیدهاند».
بیگمان، روزنامهخوانی یکی از ویژگیهای یک جامعهی آگاه است و بایستی در مراکز فرهنگی و علمی بیشتر از دیگر جاها معمول باشد. اما چنین چیزی تا هنوز در دانشگاه میان دانشجویان شکل نگرفته است و روزنامهخوانی به یک ارزش در باور دانشجویان مبدل نشده است.
عدم رشد کیفی محتوای روزنامهها و بلند بودن قیمت روزنامهها، از جملهی عوامل دیگری اند که دانشجویان کمتر روزنامه میخوانند.
امین آرمان، یکی از دانشجویان دانشکدهی علوم اجتماعی میگوید: «فرصت کافی برای خواندن روزنامهها وجود ندارد. اکثریت بچهها رسانههای دیداری و شنیداری را بر روزنامهها ترجیح میدهند، آنهم به دلیل بلند بودن قیمتهای روزنامههایی که دارای مطالب خوب و خواندنی اند، از جمله روزنامههای سروش ملت، جامعهی باز، اطلاعات روز، ماندگار و هشت صبح. نمیتوانیم این روزنامهها را بگیریم و بخوانیم و بسیاری وقتها در داخل دانشگاه نمیآیند».
لالا زلگی، یکی از فروشندههای روزنامههای چاپ کابل که در دروازهی شمالی دانشگاه کابل مسئول توزیع روزنامههاست هم بلند رفتن قیمتهای روزنامهها را علت کاهش روزنامهخوانی دانسته، میگوید: «فروش روزنامهها از سالهای قبل به این طرف خیلی کاهش یافته است. کمتر کسی روزنامه میخرد و میخواند؛ چون روزنامهها قیمتشان خیلی بالا رفته است و خوانندگانشان را از دست دادهاند؛ مثال روشنش، روزنامهی جامعهی باز است که قمیت آن 20 افغانی میباشد و برای یک دانشجو خیلی قیمت گزافی است».
منبع روزنامه اطلاعات روز
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com