شفقنا افغانستان-انتخابات به عنوان مؤلفهی مهم دموکراسی در جامعهی افغانستان، در همین دورهی جدید وارد زندگی سیاسی مردم افغانستان گردیده است. مردم تنها چنددور برگزاری انتخابات را شاهد میباشند و در آن شرکت نمودهاند. نقش کارکردی آن در تغییر سرنوشت جمعی برای اکثر تودهی مردم، ناروشن و مبهم است و ارزشها و هنجارهای انتخاباتی به همین علت در جامعهی ما هنوز پذیرفته نشدهاند.
به همین لحاظ، هر دور انتخابات گذشته نارساییهایی داشته است و بعد از هر مرحله، تجربهی انتخاباتی مردم بهتر شده است و تا حدی دیدگاه مردم در مورد انتخابات تغییر کرده است. انتخابات دور اول ریاست جمهوری امسال در مقایسه با انتخاباتهای دورههای قبلی ریاست جمهوری و پارلمانی، از نظر استقبال و شرکت گستردهی مردم در پای صندوقهای رایدهی، متفاوت، برازنده و امیدوار کننده بود و حکایتی از به وجود آمدن نگاه واقعبینانه به نقش مردم در تغییر سرنوشت جمعیشان بود.
انتخابات دور اول از نارساییهای ذیل برخوردار بود:
کارمندان پایینرتبهی انتخابات در سطوح ابتدایی به طور دقیق با در نظرداشت دانش لازم و روحیهی تعهدپذیری در برابر مسئولیتهای انتخاباتی گزینش نگردیده بودند و این مشکل زیادتر در روستاها محسوس بود و یکی از عوامل تقلبساز انتخاباتی بود که در دور اول انتخابات اکثر این کارمندان ابتدایی انتخابات تحت نفوذ اشخاص بانفوذ و طرفداران تیمهای انتخاباتی به عنوان کارمند معرفی گردیده بودند. این کارمندان خود عامل تقلب و تخطی به نفع کاندیدای انتخاباتی بودند. سطح پایین سوادشان و نداشتن تعهد به وظیفهیشان باعث اشکال در طرزالعمل کاریشان شده بود، که این مسئله خود بهنحوی مشکلات انتخاباتی را بزرگتر ساخت.
کمبود برگههای رایدهی در روز انتخابات، یکی از نارساییهای عمده در انتخابات دور اول بود. با آنکه گفته میشد که به تعداد رایدهندگان برگههای رایدهی به محلهای رایدهی فرستاده شده بود، اما در تمام ولایتها و شهرها در روز انتخات چندین ساعت قبل از ختم رایدهی، برگههای رایدهی تمام شده بودند. این اشکال ممکن به دو صورت به وجود آمده باشد؛ یکی ارزیابی دقیق از تعداد رایدهندگان انجام نگرفته بود و تعداد کارتهای توزیع شده کمتر ارزیابی شده بودند، یا اینکه برگههای رایدهی توسط کارمندان انتخاباتی در سایتهای انتخابات توسط مسئولان به منظور تقلب کردن نگه داشته شده بودند و به مراکز رایدهی کمتر فرستاده شده بوند. لازم است که با در نظرداشت آمار بالای شرکت کنندگان در مراکز رایدهی، برگههای رایدهی مد نظر گرفته شوند و نیز برگههای رایدهی در دور دوم براساس یک سازوکار دقیق و محاسبهپذیر به مراکز و محلهای رایدهی ارسال شوند و در صورت تحقق تخلف و سوء استفاده از برگههای رایدهی، امکان این وجود داشته باشد که سرنوشت برگههای سوء استفاده شده معلوم شود.
گزارشهای روز برگزاری انتخابات این واقعیت را نشان میدادند که در مراکز رایدهی، ناظران انتخاباتی نامزدان و تیمهای انتخاباتی خود در تقلب و تخطی انتخاباتی و به کار بردن رایهای نیابتی، ذهنیتدهی به نفع نامزدان مورد حمایتشان وانتقال کارتهای رایدهی برای استفاده کردن به نفع نامزد مورد حمایتشان، نقش داشتهاند. این مشکل زیادتر در جاهایی که کارمندان کمیسونهای انتخابات نظارت نداشتهاند، معمول بوده است. برای تکرار نشدن این وضعیت در دور دوم انتخابات، لازم به نظر میرسد که مسئولان بلندپایهی انتخاباتی برای تأیید ناظران نامزدان، قواعد خوبتری را وضع کنند که ناظران نتوانند در تقلب سهم گیرند و همچنین از مراکز رایدهی نظارت کرده، به ناظران بیطرف اجازهی بیشتر دهند که از روند انتخابات و شمارش آرا نظارت کنند.
تأخیر در اعلان نتایج انتخابات، یکی از نارساییهای جدی دیگری بود که انتخابات دور اول با آن مواجه بود و باعث سوء تفاهمهای زیادی در مورد نتیجهی انتخابات شد و هم باعث تخطی از قانون انتخابات از طرف کمیسیونهای انتخاباتی به عنوان ممثل انتخابات گردید. مهم به نظر میرسد که در دور دوم انتخابات این مشکل حل شود. مسئولان کمیسیونهای انتخاباتی باید در این مورد دقت و توجه بیشتر نمایند که نتایج انتخابات در زمان مطرح شدهی آن اعلان شود.
عدم هماهنگی کاری میان کمیسیونهای انتخاباتی، مشکل دیگری بود که انتخابات دور اول انتخابات با آن مواجه بود. کمیسیون انتخابات صندوقهای رایدهی و سایر مواد انتخاباتی را در موقع لازم به مرکز شمارش آرا نیاوردند و در مرحلهی رسیدگی به شکایتهای انتخاباتی، میان هردو کمیسیون هماهنگی لازم وجود نداشت و بهنحوی فرافکنی و فرار از مسئولیت و عدم پاسخدهی به اعتراضها توسط کارمندان سطح بالای هردو کمیسیون مشهود بود. لازم است که هردو کمیسیون در زمینهی انجام دادن قانونی وظایفشان، هماهنگی لازم را با همدیگر داشته باشند.
نبود میکانیزم درست پاسخگویی به شکایتها و اعتراضهای انتخاباتی از جملهی نارسایی دیگری بود که کمیسیون شکایتهای انتخاباتی با آن مواجه بود و به ادعای تیمهای انتخاباتی مبنی بر دست داشتن کارمندان بلندپایهی انتخابات در تغییر نتیجهی انتخابات، نتوانست پاسخ منطقی دهد. پس مهم به نظر میرسد که کمیسیون شکایتهای انتخاباتی در زمینهی بررسی شفاف و کارای شکایتهای انتخاباتی، طرح و اصول دقیقتری را روی دست گیرد، تا از طرفی بتواند مرحلهی رسیدگی به شکایتهای انتخاباتی را موفقانه انجام دهد و راههای اتهامزنی نامزدان بسته شوند، از جانب دیگر، با کار شفاف و منطقی، شفافیت انتخابات را تضمین کند. مسئلهی مهم دیگر این است که مسئولان هردو کمیسیون با دقت تمام و مسئولانه به امور انتخابات رسیدگی کنند و از هرگونه اظهارات و اقدامهای جانبدارانه، خودداری کنند.
رعایت نکردن اخلاق انتخاباتی یکی از نارساییهای جدی انتخابات دور اول بود. تیمهای انتخاباتی برای شکست رقیبانشان، شایعهپراکنی میکردند و نسبتهای نادرستی را بر یکدیگر روا میداشتند. خوب است که هم نامزدان و هم طرفدارانشان به اخلاق انتخاباتی احترام کنند و از طرف دیگر، کمیسیون انتخابات نیز در این مورد نظارت جدی داشته باشد.
منبع روزنامه اطلاعات روز
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com