شفقنا افغانستان (خبرگزاری شیعیان افغانستان)- روز 21 مارس امسال شورشیان سوریه به استان لاذقیه در شمال این کشور حمله برده و پس از گذشتن از مرز ترکیه و اشغال گذرگاه مرزی تا دو کیلومتری شرق دهکده قصاب واقع در خاک سوریه پیش رفتند. در همان حال که گروهی از جوانان مسلح این دهکده در برابر شورشیان مهاجم مقاومت می کردند، نزدیک به دو هزار نفر از ساکنان دهکده قصاب چمدان ها را بسته و به سوی جنوب می گریختند. صفیر گلوله و صدای مهیب انفجارها و فریادهای وحشتناک نیروهای شورشی نه تنها اهالی دهکده را در وحشتی عمیق فرو می برد بلکه خاطراتی را که از سالخوردگان دهکده در مورد آن چه که بر سر ارامنه دهکده قصاب آمده است در ذهن آنها زنده می کرد.
دهکده قصاب یکی از آخرین روستاهای ارمنی نشین در به اصطلاح بلاد شام به شمار می آید. این دهکده در مرز جنوبی سوریه و در کنار بخش وسیعی از اراضی آناتولی سابق قرار دارد یعنی همان منطقه ای که زمانی در خلال جنگ اول جهانی، ارامنه به صورتی سیستماتیک به دست نیروهای ترک مورد حمله قرار گرفتند و بخشی از نجات یافتگان در همین دهکده قصاب زندگی دوباره ای را آغاز کردند؛ اما خونریزی ها پیشینه کهنه تری داشت زیرا در سال 1909 بود که طی حمله های نیروهای ترک 160 نفر از اهالی روستای قصاب کشته و در سال 1915 همه ساکنان آن بیرون رانده شدند. اکثر این رانده شدگان که در بیابان های سوریه سرگردان شده بودند جان باختند اما پس از جنگ بود که نجات یافتگان تحت حمایت نیروهای فرانسوی به خاک سوریه و در واقع به همین دهکده قصاب بازگشتند.
ساکنان دهکده قصاب پس از حمله اخیر شورشیان در یک پناهگاه موقتی جای داده شده اند اما درگیری ها میان نیروهای دولتی سوریه و شورشیان در حوالی دهکده قصاب همچنان ادامه دارد و در میان نیروهای شورشی بیش از همه حضور پیکارجویان جهادی عضو جنبش نصرت که در واقع کارگزار القاعده محسوب می شود کاملا چشمگیر است. اگرچه که دولت سوریه نیروهای جدیدی را برای مقابله با شورشیان به این منطقه اعزام کرده است اما نیروهای شورشی نیز برای اثبات حضور کامل خود در دهکده قصاب دست به اقداماتی زده که از جمله آن می توان از دیدار “احمد جربا” رییس ائتلاف ملی سوریه از این دهکده در اواخر ماه مارس سال جاری یاد کرد.
اما پس از سقوط قصاب بود که ارامنه سوریه برای جلب توجه جهانیان به سرنوشت ساکنان این دهکده کمپین رسانه ای گسترده ای به راه انداختند. به عقیده آنان از آن جایی که نیروهای شورشی به راحتی از مرز ترکیه گذر کرده اند می توان این استنباط را داشت که عملیات حمله به دهکده قصاب و اشغال آن با برنامه ریزی های ترکیه انجام گرفته باشد. البته این ادعایی است که به راحتی نمی توان آن را اثبات کرد. اما “سرگه سارکیسیان” رییس جمهور جمهوری ارمنستان بلافاصله و آشکارا از “سومین تبعید” ساکنان قصاب گفت و رسانه های ارمنستان نیز در اقدامی هماهنگ گزارش هایی از کشتار و تخریب کلیساها را در شبکه های اجتماعی منتشر کردند. در مقابل شورشیان نیز فیلم هایی ویدیویی انتشار دادند که در آنها نیروهای شورشی در حال مذاکره مسالمت آمیز با چند تن از ریش سفیدان ارمنی باقیمانده در دهکده قصاب دیده می شوند و افزون بر آن در این فیلم ها ادعا شده است که حداقل یک کلیسا در این دهکده دست نخورده باقی مانده است. شهردار قصاب نیز در این فیلم ها هرگونه کشتار را تکذیب کرده و تایید می کند که همه ساکنان این دهکده در امنیت بسر می برند، ادعاهایی که البته چندان نمی توان آنها را باور کرد.
ارامنه سوری مناسبات و روابطی خاص با سوریه دارند. “توروس تورونیان” نویسنده و ناشر هشتاد ساله ارمنی ساکن شهر حلب در مصاحبه ای که سال گذشته با وی در بیروت انجام شد می گوید:” در همان حال که ترک ها ما را می کشتند و حتی از سوی مسیحیان اروپا نیز به فراموشی سپرده شده بودیم ، تنها این اعراب بودند که به ما کمک کردند. آنها بودند که ما را پذیرفته و این امکان را در اختیارمان گذاشتند که کلیسا و مدرسه بسازیم و زبان و فرهنگمان را حفظ کنیم”. به گفته این نویسنده ارمنی کشور سوریه سرزمینی است که از تنوع و گوناگونی استقبال می کند و ارامنه برای حفظ این تنوع باید در سوریه باقی بمانند.
نزدیک به 200000 ارمنی در سوریه و لبنان زندگی می کنند و اکثریت آنان زمانی به عنوان پناهجو به این سرزمین ها آمدند. زمانی که نیروهای فرانسوی در سال 1921 به اشغال این مناطق توسط نیروهای کمال آتاتورک پایان دادند در این جا ساکن شدند اما دومین موج کوچ گسترده ارامنه به خاک سوریه در سال 1938 صورت گرفت. در آن سال نیروهای فرانسوی اداره استانی را که امروز هاتای نامیده می شود به جمهوری ترکیه واگذار کردند و این مساله به شدت وحشت ارامنه را برانگیخت اما طی کنفرانس پاریس و در آخرین لحظه این مداخله واتیکان بود که دهکده قصاب را در قلمرو سوریه قرار داد و ارامنه توانستند در آن جا بمانند. در سال 1944 یک پنجم از جمعیت شهر حلب را ارامنه تشکیل می دادند.
حلب و بیروت حتی امروز نیز یکی از پایگاه های بزرگ ارامنه محسوب می شود و آنان این امکان را دارند که در مدارس خود به زبان ارمنی تدریس کرده و کتاب ها و روزنامه های ارمنی منتشر کنند. ارامنه سوریه و لبنان بر خلاف همکیشان خود در ارمنستان و ایران با لهجه ارمنی غربی صحبت می کنند و به همین خاطر محلات ارمنی نشین و روستاهای ارامنه در سوریه و لبنان امروزه یکی از معدود پایگاه های فرهنگ ارمنی غربی محسوب می شود.
اما ارامنه ساکن شهر حلب از مدت ها پیش از حمله نیروهای شورشی به دهکده قصاب، در گردباد خانمان برانداز جنگ داخلی سوریه گرفتار شده بودند. شهر حلب پس از حمله شورشیان در تابستان 2012 به دو بخش تقسیم شد و جنگ و بمباران همه مناطق شهر را ویران و هزاران غیرنظامی را به خاک و خون کشیده است اما ارامنه حلب مانند همه ساکنان شهر کشته شدگان خود را دفن، از مجروحان و بیماران مراقبت و با گرسنگی و ناامیدی مبارزه می کنند. این روزها در میان ارامنه حلب این جمله دهان به دهان می شود: “با پای برهنه به این جا آمدیم و با پای برهنه از این جا خواهیم رفت”.
با این حال ارامنه سوریه بر خلاف دیگر هموطنانشان این شانس را داشته اند که از پناهگاهی امن یعنی جمهوری ارمنستان برخوردار باشند. بر پایه گزارش های دولت ارمنستان از زمان آغاز جنگ داخلی سوریه یازده هزار پناه جو در ارمنستان اسکان داده شده و حتی یکی از محله های پایتخت یعنی ایروان نام “حلب جدید” به خود گرفته است.
با این حال ارامنه ناسیونالیست سوریه حتی از مهاجرت به ارمنستان نیز خشنود نیستند. یکی از اعضای داشناک که نمی خواهد نامش فاش شود می گوید:” حلب قلب تپنده ارامنه است و به همین دلیل تا جایی که ممکن است باید حضور ارامنه در این شهر ادامه یابد”. داشناک در واقع نام فدراسیون رسمی ارامنه انقلابی است که در آغاز قرن بیستم تاسیس و بزرگ ترین و مهم ترین حزب ناسیونالیست ارامنه در منطقه شامات محسوب می شود، حزبی که از قدرت سیاسی نیز برخوردار است. آن ناسیونالیست عضو داشناک نگاهی منطقی به وضعیت سوریه دارد و می گوید:” ما باید همچنان به دولت مرکزی سوریه وفادار بمانیم و در عین حال له یا علیه کسی در این جنگ وارد نشویم”.
البته گاه گزارش هایی در مورد گروه های مسلح ارامنه که به نفع شورشیان یا دولت دمشق وارد جنگ شده اند در اینترنت منتشر می شود اما به گفته آن نویسنده ارمنی یعنی تورونیان اگرچه که شمار اندکی از جوانان ارمنی له یا علیه یک طرف وارد این جنگ شده اند اما این کار یا در قبال دریافت پول بوده یا این عده بدین ترتیب حس قهرمانی خود را ارضا کرده اند:” با این حال جامعه ارامنه همواره بی طرفی خود در این جنگ را اعلام کرده است. این رفتار ارامنه البته بر پایه تجارب آنها در یکصد سال گذشته است زیرا ارامنه در طول یک قرن در هر جنگی که شرکت کرده اند در نهایت بازنده شده اند”.
آن مرد داشناک می گوید:” حتی زمانی که شورشیان جهادی به محله های ارامنه در حلب حمله بردند نیز ما هرگز در فکر فرار نبودیم. به کجا باید برویم؟ به بیروت؟ آیا لبنان از سوریه امن تر است؟ حتی جمهوری ارمنستان نیز نمی تواند شمار نامحدودی از پناهجویان ارمنی را بپذیرد زیرا وضعیت اقتصادی این کشور خراب است. ترکیه هم به هیچ عنوان پناهگاه خوبی برای ارامنه نیست. اما ما ارامنه هر جایی که برویم در آخر به وطن خود یعنی سوریه بازخواهیم گشت”.
منبع: نویه تسورشر تسایتونگ (سوییس)
ترجمه: محمدعلی فیروزآبادی- شفقنا
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com