شفقنا افغانستان (خبرگزاری شیعیان افغانستان)
حضرت علی (ع) در اوج بلاغت و فصاحت، چشمهساری از حکمت و معرفت را به چشمهای منتظران و دلهای مشتاقان هدیه میدهد. جرعهنوشی از این زلال و بهره گرفتن از این انوار، وظیفه همه تشنگان معانی و شیفتگان حقیقت است. مطلب پیشرو، نوری است از انوار و قطرهای از دریای حکمتهای آن امام همام، باشد تا بیاندیشیم و بدان عمل کنیم.
فرزندم! هنگام خطر، حتی اگر کوهها به جنبش در آیند و از جا کنده شوند، نباید در تو تزلزلی ایجاد شود. دندانهایت را بر هم بفشار و سرت را به خداوند بسپار و چنان خود را بر زمین استوار کن که گویی دو پای تو در زمین فرو رفتهاند.
از خداوند بترس، تقوا پیشه کن و به ریسمان طاعت او چنگ بزن که هیچ رشتهای محکمتر از رشتهای نیست که بین خود و خداوند برقرار میکنی.
دل خود را به موعظه زنده نگهدار، از دنیا دل برگیر و جان خود را با نور معرفت به خداوند روشن گردان. با یادآوری مرگ، این دنیا را در نظر خود خوار و به دل خود تفهیم کن که نابود شدنی است و این جهان، سرای رنج و درد است. دل خود را از احوال گذشتگان آگاه کن.
در سرزمینها، خانهها و شهرهای گذشتگان بگرد و درباره این که چه شدند، کجا رفتند و چگونه از دوستان و خویشان خود جدا ماندند و هیچ کس آنان را تا سرای دیگر بدرقه نکرد، بیندیش و به خود باش که جهان آخرت را به این چند روزه فانی نفروشی.
درباره چیزی که نمیدانی، سخن مگو و در کاری که به تو مربوط نیست، دخالت نکن و وارد راهی که گمراهی در پی دارد مشو.
فرزندم! از عاملان به معروف و اجتنابکنندگان از منکر باش و دیگران را نیز به این کار ترغیب کن. آنگاه که کاری را برای رضای خداوند انجام میدهی، از نکوهش دیگران بیم نداشته باش. در راه حق، هر نوع سختی را بر خود بپذیر. هرگز از کسب علم غافل مباش و خود را بر صبر و شکیبایی، تربیت کن.
پیوسته کارهایت را به خداوند بسپار که هیچ نگهدارندهای مطمئنتر از او وجود ندارد و هر چه میخواهی از او بخواه که جز او بخشندهای وجود ندارد.
علم، آنگاه ثمر دهد که با عمل توام شود. زنهار که در پی آموختن علم بی فایده نباشی.
اگر خطا کردی، توبه کن که خدای تو مهربان است و گناه تو را یک میشمارد و نیکوکاریات را ده به شمار میآورد. هر حاجتی که داری به او بگو و اگر روزگار با تو سر سازگار نداشت، شکایت به او ببر. تنها اوست که بر همه چیز غالب است و روزی فراوان و عمر طولانی میبخشد. خزاین جهان به دست اوست . اگر در استجابت دعای تو تاخیر افتاد، ناامید مشو که در آن حکمتی است و خداوند پیوسته بیش از آنچه که بندهاش درخواست میکند، در دنیا و آخرت به او میبخشد.
فزندم! فریب دنیا و اهل آن را نخور. صبر پیشه کن تا تاریکی شب بگذرد و صبح امید طلوع کند. هرگز به دنبال آرزوهای موهوم و طولانی نباش و روح خود را به مطامع پست دنیوی مفروش. از خداوند بخواه که روح تو را پاکیزه نگه دارد که نعمتهای دنیوی در کنار آلودگی روح، به هیچ نیرزند. به اندکی که خداوند به تو میدهد قانع باش و هرگز به مال زیادی که از خلق به تو میرسد، چشم امید نداشته باش.
از پرحرفی پرهیز کن و قدر سکوت و تفکر را بدان که زیان پر حرفی بیش از سکوت است. هرگز راز خود را به دیگران نگو که عنان آن را از کف خواهی داد.
فرزندم!دوستان خود را از میان افراد نیک انتخاب کن و از افراد گناهکار و کسانی که دیگران را تشویق به گناه میکنند، سخت بپرهیز. زنهار که هرگز طعام حرام نخوری و بر زیردستان ستم نکنی که بدترین ستم، ستم به زیردستان است. پیوسته با همگان چندان مدارا کن که جسور نشوند. از کسانی که پند میدهند و خود بدان عمل نمیکنند، سخت بپرهیز. از افراد پست، امید یاری نداشته باش و از دوستی با کسانی که در مظان اتهام هستند، دوری کن. هنگام نصیحت کردن، فرامین خداوند را در نظر داشته باش و از آن بیم مدار که از سخنت شادمان یا اندوهگین شوند.
خشم خود را فرو ببر که هیچ شربتی گواراتر از آن نیست. اگر ناچار شدی ارتباط خود را با کسی قطع کنی، راهی برای تجدید رابطه باقی بگذار تا اگر پشیمان شد، بتواند به سوی تو برگردد. با کسی که میل دوستی با تو ندارد نزدیک مشو؛ زیرا خوار خواهی شد. هنگامی که مورد ظلم قرار میگیری، چنان برآشفته نگردی که تحملت از دست برود. نیکی را با نیکی پاسخ بده و اجر نیکوکار را فرو مگذار، اگر میتوانی، دشمنی را نیز با نیکی پاسخ بده و گرنه سکوت کن.
فرزندم! مانند کسانی مباش که تا به رنج و مصیبت گرفتار نشوند، درس نگیرند. آدمی، همچون حیوان نیست که با چوب راهبر شود.آنگاه که دچار اندوه میشوی، صبر پیشه کن و میانه رو باش. به یاد داشته باش، آنکس که دوست و رفیق ندارد همیشه در غربت به سر میبرد و آن کس که به مقام اجتماعی خود قانع است، همواره احترامش محفوظ میماند.
فرزندم! ضعف خود را بر خلق آشکار مکن و بدان که بسیارند افراد نادانی که به ریسمان خداوند چنگ زدند و نجات یافتند و چه بسیار افراد دانایی که به علم خویش مغرور شدند و به بیراهه رفتند.
هرگز در انجام کار ناپسند پیشقدم مشو. از صحبت نادان بپرهیز و از نادان بگریز. پیش از آنکه به سفر بروی، همسفرت را بسنج و قبل از آن که خانهای بخری، همسایهات را بشناس. از گفتن سخنان هجو و بیهوده حتی از زبان دیگران بپرهیز که از قدر تو کاسته میشود.
فرزندم!انجام کارهای دشوار را به زنان مسپار و از سوء ظن و تعصب مفرط نسبت به آنان بپرهیز که سوء ظن، زن را به سوی ناپاکی میراند. برای کسانی که زیر دست تو کار میکنند، حدود وظایفشان را تعیین کن تا بتوانی از آنان بازخواست یا آنان را تشویق کنی. پیوسته با اعضای خانواده خود مهربان باش و آنها را از لحاظ معاش در رفاه نگه دارکه آنها بالهای تو هستند. فقط به مدد ایشان است که میتوانی استوار باشی و با دشمنان بجنگی.
به فرزندان خود قرآن را بیاموز، همان گونه که من با قرآن، علم و حکمت را به تو آموختم.
فرزندم! از خداوند بترس. کارهایی را که بر تو واجب کرده است، به جای آور و از آنچه تو را از انجام آن منع نموده، بپرهیز. پیوسته از او بخواه که تو را به راه راست، راه کسانی که به ایشان نعمت داده است، رهنمون گرداند و تردیدها و شبهات را از دلت بزداید.
فرزندم! اگر فهم و درک نکتهای بر تو دشوار آمد، تصور مکن که اشکال از آن نکته است. بدان که آدمی بسیار نمیداند و دانایی مطلق، برازنده هیچکس جز ذات حق نیست. از خداوند بخواه که ضمیر و ذهن تو را به سوی نور و دانایی هدایت کند.
در رفتار و گفتار و اندیشهات، پیوسته عادل باش و آنچه را که بر خود نمیپسندی، بر دیگران هم مپسند. اگر دوست نداری کسی به تو ظلم کند، به دیگران ظلم مکن و اگر توقع نیکی از دیگران داری، خود نیز به دیگران نیکی کن. اگر دوست نداری دیگران درباره تو چیزی بگویند که از آن نفرت داری، خود نیز درباره آنان چنین مگو.
از خود خواهی بپرهیز، تا میتوانی در طلب معاش بکوش و آنچه که با زحمت به دست میآوری، به رایگان به دیگران ببخش. بیهوده خزانهدار دیگران مباش و اموال دیگران را پاسداری مکن. هر وقت حاجتی از تو برآورده شد و به آرزویی رسیدی، از خداوند سپاسگزار باش.
از کمک به دیگران لحظهای فروگذاری مکن و از ایشان توقع سپاسگزاری و جبران نداشته باش. اگر قدرت مالی داری، از دادن قرض به دیگران مضایقه مکن که آن کس که در تنگدستی میبخشد، هنگام گشایش به او میبخشند.
فرزندم! دنیا گذرگاهی ناهموار و پرپیچ و خم است. آنان که سبکبارترند، آسودهتر این راه را طی خواهند کرد. آنچه را میتوانی از پیش بفرست که پس از تو، کسی نمیتواند توشه آخرت برایت بفرستد.
هر چه خواهی از خدا بخواه که او بین تو و خود واسطهای قرار نداده است.
منبع:
برگرفته از مضامین بلند کلام حضرت علی(ع) در خطبه ۳۱ نهجالبلاغه
انتهای پیام