شفقنا افغانستان-با آنکه تاهنوز مراحل اکتشاف و تفحص معادن طلای افغانستان تکمیل نشده؛ اما گزارشهايی در دست است که از عدم شفافیت قراردادها، استخراج خودسر و قاچاق حدود 2000 کیلوگرام روزانه، از این معادن حکایت دارد.
به اساس معلومات وزارت معادن و پطرولیم و منابع انترنتی؛ افغانستان دارای ٧معدن عمده طلا است که شامل معدن طلای “راغ” (که معدن طلای” ویکادور” هم گفته می شود) در ولایت بدخشان، معدن طلای “سمتی” ولایت تخار، معدن طلای “زرکشان” ولایت غزنی، طلای “ویکادور” ولایت بدخشان، معدن طلای “حصارک” ولایت لوگر، معدن طلای “کُندلان” ولایت زابل ومعدن طلای “قره ذغن”در ولایت بغلان میباشند.
با آنکه اکثریت این معادن طلا, درمناطق امن کشور موقعیت دارند؛ اما گزارش هايی از کندن کاری غیرقانونی وخودسر دراين معادن وجود دارد و برخی کارمندان شرکت های استخراج کننده، ادعا دارند که شرکت های استخراج کننده، مقدار زیادی طلا نسبت به آنچه به دولت گزارش می دهند، از این معادن استخراج می کنند.
کندنکاری و استخراج غیرقانونی:
معدن طلای” ویکادور” یکی از مشهورترین معادن طلای افغانستان به شمارمیرود که در قریه “کویلر ویکادور” مربوط ولسوالی راغ و در یکصد کیلومتری شمال شهر فیض آباد موقعیت دارد، و به اساس نوشته پوهاند دکتور نقیب الله سهاک استاد پوهنځی جیولوژی ومعادن پوهنتون پولتکنیک کابل، ضخامت متوسط این معدن طلا 2 متر، طول آن 350 متر و نظر به افتادگی آن تا 110 مترمشاهد گردیده است.
یک تن از کارمندان ریاست معادن ولایت بدخشان، با خودداری از ذکر نامش به آژانس خبری پژواک گفت که از تمام معادن اين ولایت و از جمله معدن طلای ویکادور، به شکل غیرقانونی استخراج صورت می گیرد.
موصوف افزود: “دراطراف معدن “ویکادور”، افرادی به گونه خودسرانه کارمی کنند.”
امان الله پیمان یکتن از نمایندگان مردم بدخشان در ولسی جرگه، این اعاد را رد کرده می گوید در مرکز این معدن، کسی مداخله ندارد؛ اما در اطراف این معدن شاید تلاش هايی جریان داشته باشد.
این درحالیست که محمد اکبرخان رئیس معادن بدخشان، ازچگونگی وضعیت معدن”ویکادور” آگاهی کامل نداشته و دلیل آن را هم سرد بودن هوا می داند.
موصوف گفت: “تاهنوز کدام راپوری دراین راستا برایم نیامده که ازطلای ریکادور، استخراج غیرقانونی صورت می گیرد؛ چون این معدن در یک موقعیت کوهی است.”
وی افزود: “یکی از مشکلات عمده واساسی ما این است که تمام پرسونل ریاست معادن بدخشان، به 22 نفر میرسد و هیچ کدام نمایندگی در آن منطقه نداریم.”
قابل یادآوریست که کارسروی واکتشاف معدن طلای ویکادور ولایت بدخشان، به اتمام رسیده؛ ولی قرارداد استخراج آن تا حال با کدام شرکتی امضا نگردیده است. همچنان به اساس اظهارات سید سعادت منصور نادری رئیس شرکت ” افغان کرستال نیچرل ریسورز”، در مصاحبه با آژانس خبری پژواک؛ شرکت آنها قصد دارد، قرارداد این معدن را نیز به دست بیاورد.
ادعا ها ونگرانی ها از استخراج غیرقانونی طلا؛ نه تنها در ولایت بدخشان، بلکه در ولایت تخارهم به حیث یک چالش عمده در راستای آینده این معادن، وجود دارد.
سیف الدین مشتاق ولسوال چاه آب ولایت تخار، به پژوا ک گفت: “ازیک هفته به این سو افراد ناشناس، دست به استخراج خودسرانه طلا ازمعدن “نورابه” ولایت تخار زده اند.”
موصوف افزود که مسوول شرکت طلای نورابه همراه با حاجی مهمند که یکی از شرکای همان شرکت است گفته اند که تعدادی افراد ناشناس، دراین ساحه به استخراج غیر قانونی معدن نورابه می پردازند و به گفته ولسوال: “این افراد دارای وسایل مجهز با اسکواتر و موترهم بوده اند.”
معدن طلای نورابه وسمتی در ولسوالی چاه آب ولایت تخار موقعیت دارد که قراداد آن به اساس مصوبه مورخ 13 جوزای 1392 شورای وزیران، بتاریخ اول سرطان 1392 بین وحید الله شهرانی وزیر پیشین معادن وپطرولیم وحاجی عبدالکبیر بیدل رئیس کمپنی “ویست لندجنرال تریدنگ” عقد گردیده است.
به اساس این قرار داد؛ کمپنی مذکور مکلف است تا از عواید خالص خود، 20 فیصد حق الامتیاز (رویالتی) به دولت بپردازد؛ همچنان طبق پروتوکول، این شرکت باید استخراج خود را در سال اول از یکهزار و هفتصد کیلو گرام آغاز و بالترتیب با افزایش استخراج سالانه، در سال نهم مقدار استخراج را به (3300) کیلوگرام افزایش دهد.
درحالیکه ازعقد این قرارداد هنوز یک سال نمی گذرد، نذیراحمد امیری یک تن از کارکنان سابقه کمپنی قرارداد کننده می گوید که این کمپنی مقدار طلای استخراج شده را به مقامات دولتی، کمتر از مقداری نشان می دهد که روزانه آنرا به دست می آورد.
نذیراحمد امیری که قبلاً به حیث مدیرمالی شرکت “ویست لندجنرال تریدنگ” کار می کرد، در رابط به وضعیت معدن طلای نورابه و سمتی تخار، به آژانس خبری پژواک گفت: “کسانیکه طلا را غنی سازی می کردند درمنطقه شوب کار می کردند، که در آنجا به هر کسی اجازه ورود را هم نمی دادند و کسانیکه در آنجا کارمی کردند، می گفتند که استخراج طلا بیشتراز راپوری است که این کمپنی به وزارت میدهد.”
امیری افزود: “دربین افرادیکه درآنجا کارمی کردند؛ اتباع روسی، تاجیکی وپاکستانی وجود داشتند وطریق کار شان خیلی اسرار آمیزبود، واستخراجی که از این معدن صورت می گرفت، ماهانه از ده کیلو تا 13 کیلومی رسید.”
این کارمند سابق شرکت “ویست لند جنرال تریدنگ” گفت که وی درحالیکه مسوول مالی دفتر شرکت در معدن طلای نورآبه وسمتی بود، حق نداشت بداند که شرکت چه چیزی را به ساحه وارد می سازد وچه چیزی از آن خارج می کند.
اما انجنیرفدامحمد تاشی رئیس معادن ولایت تخار، با این نظریات ارائه شده از جانب کارمندان سابقه شرکت ویست لند جنرل تریدنگ، موافق نیست ومی گوید: “ما به مردم اطمینان میدهیم که یک ذره طلا هم خیانت نمی شود.”
وی درمصاحبه با آژانس خبری پژواک گفت که بیشترین توجه ما در مورد معدن طلای نورابه وسمتی است و از شروع قرارداد تا به حال، هر یک و نیم ماه بعد تیم های نظارت ما به آنجا می روند.
انجنیر فدامحمد تاشی همچنان افزود که فعلاً هم در معدن طلای سمتی تخار، چهار هیئت برای نظارت و کنترول موجود است که هر یک در بخش های خود مسوولیت ها را بر عهده دارند واین هیئت ها هم هر یک ماه دوماه بعد تغییر می کنند.
انجنیر تاشی در مصاحبه ای که بتاریخ 15 دلو سال جاری با پژواک داشت، گفت: “در 45 روز گذشته بیشتر از 8 کلیو و500 گرام طلا ازاین معدن استخراج شده بود.”
ادعای ريیس معادن ولایت تخار، درحالی مطرح می شود که درعین حال ولسوال چاه آب این ولایت اعتراف می کند که استخراج غیرقانونی از معدن طلای سمتی ونورآبه تخار صورت می گیرد.
معدن طلای قره ذغن ولایت بغلان؛ یکی دیگر از معادن مهم طلای افغانستان به شمار می رود. این معدن درمنطقه قره ذغن ولسوالی دوشی ولایت بغلان موقعیت دارد، که قرارداد استخراج آن به ارزش 50 میلیون دالرامریکایی بتاریخ 20 جدی 1389 بین وحیدالله شهرانی وزیر پیشین معادن وپطرولیم وسید سعادت منصورنادری رئیس کمپنی” افغان کرستال نیچرل ریسورز” به امضا رسیده است.
غلام نبی یک تن ازکارمندان وزارت احیا وانکشاف دهات که اکثراً به خاطر نوعیت وظیفه به ولایات مختلف کشورسفر دارد، ازحالت کنونی معدن طلا در معدن قره ذغن ولایت بغلان گفت: “وقتی که ده سال قبل درساحه دره کیان یک کان طلا پیدا شد، مردم محل می گفتند که از اینجا روزانه حدود یک کیلو گرام طلا استخراج می شود؛ تا جاییکه مردم می گویند این طلا به نفع شخصی یک گروه خاص که در منطقه قدرتمند است، استفاده می شود.”
قابل یادآوری است که دره “كيان” درسي كيلومتری غرب ولسوالى دوشى ولايت بغلان موقعیت دارد و مردمانيكه در آن دره زندگی می کنند، مربوط به قوم سادات و هزاره ميباشند که خانواده سید منصور نادری، از جمله خانواده های مشهور این دره و از مردم با نفوذ آن می باشد.
اما سید سعادت منصورنادری رئیس کمپنی”افغان کرستال نیچرل ریسورز” که قرارداد اکتشاف معدن طلای قره ذغن ولایت بغلان با آن عقد شده است، ادعا دارد که کاراکتشاف معدن طلای قرذغن، از یک ونیم سال به این سو ادامه دارد.
سید سعادت منصورنادری که عضو مهم خانواده نادری شمرده می شود، در صحبت با آژانس خبری پژواک، درحالیکه اعتراف می کند که در مورد موضوعات تخصصی معادن معلومات زیادی ندارد، می گوید که از این معدن تا حال هیچ تولیدی به دست نیاورده اند: “تا هنوز پروسه اکتشاف ما تکمیل نشده است، چه قسم تولید کنیم؟”
نادری مجموع پروسه اکتشاف معدن طلای” قره ذغن” را به زعم خود، شش سال می خواند که در سه مرحله دوساله به سرمی رسد؛ درحالیکه به اساس متن قراردادی که بین کمپنی” افغان کرستال نیچرل ریسورز” و وزارت معادن بتاریخ 20 جدی 1389 به امضا رسیده و”پژواک” یک کاپی آنرا به دست آورده است، نوشته شده است که این قرارداد برای شش ماه دوره آمادگی، دوسال دوره تفحص واکتشاف و ده سال برای بهره برداری واستخراج، مدار اعتبار می باشد.
سید سعادت منصور نادری، در مصاحبه با پژواک این ادعاها را نیز رد می کند که گویا از معدن طلای قره ذغن یا از سایر معادن طلا، طلا استخراج وبه کشورهای خارجی قاچاق شود.
نادری به این باور است که استخراج وتولید طلا، یک پروسه عادی نبوده وبه کار بسیارطولانی وبزرگ نیار دارد وبه گفته وی؛ اگرشما دریک تُن، یک گرام طلا هم استخراج نمایید، اقتصادی تمام میشود؛ چون این کارازخود ماشین آلات بسیار بزرگی نیاز دارد.
عدم شفافیت در قراردادها:
برعلاوه نگرانی از استخراج وکندن کاری غیر قانونی در معادن طلای افغانستان، عده ای از نمایندگان مردم ومتنفذین محلی از جریان به قرارداد سپردن معادن طلای افغانستان ناخوشنود به نظر می رسند وپروسه قرارداد دهی را غیرشفاف جلوه می دهند.
یک کارمند ریاست معادن وپطرولیم بدخشان که از ذکر نامش خود داری می کند، ادعا دارد که قراردادهای معادن طلای بدخشان در دست وکلای پارلمان، قوماندانان محلی و افراد با نفوذ قرار دارد و افردی که درمعادن کار می کنند، با زورمندان محلی ارتباط دارند و به آنان در حدود 60 فیصد و یا بالاتر ازآن، ازعواید این معدن را باج می دهند؛ اما در این رابطه از وکیل یا قوماندان مشخصی نام نمی برد.
همچنان امان الله پیمان نماینده مردم بدخشان در ولسی جرگه می گوید: “زمانیکه وحیدالله شهرانی وزیر پیشین معادن میخواست معدن طلای ویکادور(ولسوالی راغ بدخشان) را به داوطلبی بسپارد و قرارداد آن را عقد نماید؛ ما مخالفت کردیم.”
این عضو ولسی جرگه، دلیل اصلی مخالفت خود با عقد قرارداد استخراج معدن طلای ویکادور را دراین می داند که چون عمراین حکومت رو به پایان است، آنها هراس داشتند که مبادا از قراردادی های این معادن، برای کمپاین های انتخاباتی خود امکاناتی به دست آورند.
به اساس معلومات امان الله پیمان، هر چند کارسروی های مقدماتی معدن ویکادور ولایت بدخشان انجام یافته، ولی تا حال قرارداد اکتشاف واستخراج آن با کدام شرکت به امضا نرسیده است.
پیمان گفت: “به شهرانی گفتم این قرارداد را تا حکومت بعدی به تعویق می انداریم؛ تا منافع آن به دولت افغانستان بر گردد.”
این نماینده مردم بدخشان همچنان ادعا دارد که حکومت نه تنها تلاش داشت قرارداد طلای راغ بدخشان را بلکه قرارداد همه معادن طلای کشور را به خانواده نادری بدهد که به قول پیمان: “یک شرکت نمی تواند درهمه معادن طلای افغانستان کار کند.”
پیمان به پژواک گفت: “خانواده نادری، تمام طلای افغانستان را گرفته اند و طلای راغ را هم می خواستند به آنها بدهند.”
این نماینده بدخشان افزود که از تلاش خانواده نادری، برای به دست آوردن قراردادهای معادن طلای همه افغانستان، این تصور نزد آنها پیداشد که آنها این قراردادها را می گیرند و بعد آنرا به افراد دیگری وبه دست دو وسه می فروشند.
به همین گونه چندی قبل روزنامه محور چاپ کابل، ضمن گزارشی درمورد تصویب نشدن قانون معادن ادعا کرده بود که خانواده “نادری” یکی از جمله گروه هايی است که بر رئیس جمهور فشار می آورند تا قانون معادن را به شکل فعلی آن، بدون فیصله پارلمان و به شکل فرمان تقنینی توشیح ونافذ نماید.
دراین گزارش روزنامه محور، همچنان ادعا شده بود: “خانواده نادری از معدن قره ذغن ولسوالی دوشی ولایت بغلان، همه ساله تا 2000 کیلو طلا را به شکل پنهانی وتوسط طیارات به تاجکستان انتقال می دهد.”
به قول این روزنامه، مسوولین این شرکت ها بهانه می کنند که معدن مذکور، تا حال درمرحله اکتشاف قرار دارد، درحالیکه از مدت یکسال استخراج طلا از آن ادامه دارد.
اما سید سعادت منصور نادری به حیث یک عضومهم خانواده “نادری”، دست داشتن خانواده خود در قاچاق طلا واینکه همه معادن طلای کشور دراختیارخانواده نادری است، را رد می کند و به این نظر است که قرادادهای معادن افغانستان به صورت بسیار شفاف طی شده است، ولی در کنار آن می پذیرد که آنها در مذاکره با وزارت معادن قرار دارند تا قرارداد معدن طلاى “ویکادور” در ولسوالی راغ ولایت بدخشان رانیز به دست بیاورند.
“پژواک” تلاش کرد تا نظر وزارت معادن وپطرولیم را نیز در مورد ادعاها ونگرانی های کندنکاری غیرقانونی در معادن طلای افغانستان در این گزارش داشته باشد، ولی رفیع صدیقی سخنگوی این وزارت با دیدن سوالات پژواک اظهار داشت که هنوز زود است تا درمورد معادن طلای افغانستان صحبت کنیم؛ اما دلیل آن را روشن نساخت.
قاچاق طلااز طریق میدان هوایی بین المللی کابل:
نگرانی ها در مورد کندنکاری غیر قانونی و عدم شفافیت قراردادهای معادن طلای افغانستان، در حالی مطرح می شود که رسانه های مختلف، گزارشات مختلفی را در مورد قاچاق طلا در افغانستان از راه های مختلف به نشر رسانیده اند.
به گفته این رسانه ها، قاچاق طلا از افغانستان نه تنها از طریق سرحدات افغانستان ممکن است، بلکه در این اواخر از میدان هوایی کابل هم صادرات طلا به گونه غیر رسمی صورت میگيرد.
طی یک سال گذشته چندین بار رسانه های افغانی وخارجی، از موارد به دست آمدن طلای قاچاقی در میدان هوایی بین الملی کابل گزارش دادند و نقل قول هايی هم از مسوولین گمرک میدان هوایی بین المللی کابل، در این رابطه داشته اند؛ ولی در آن زمینه بیشتر قضیه پولشویی وبه خصوص پس از ممانعت خروج پول نقدی زیاد از طریق میدان هوایی، مطرح بوده وثابت نشده که طلای به دست آمده در میدان هوایی کابل، از معادن طلای افغانستان قاچاق می گردید.
نیویارک تایمز نیز با نشر یک گزارش گفته است که دراین اواخر، طلا به طور منظم ازافغانستان به بیرون از این کشور انتقال داده می شود. نیویارک تایمز به نقل ازمقامات امنیتی میدان هوایی کابل نوشته است که بخش اعظم این طلاها به وسیله طیاره های ملکی از افغانستان به دبی انتقال داده می شوند؛ درحالیکه رئیس گمرکات میدان هوایی بین المللی کابل می گوید که نظر به طرزالعمل و اسناد تقنینی گمرکات، هر شخص میتواند طلای خود را صادر کند، در صورتی که مجوز صادرت طلا را در ریاست عمومی گمرکات درج نموده باشد؛.
وحیدالله وزیری رئیس گمرکات میدان هوایی بین المللی کابل، در مصاحبه با آژانس خبری پژواک گفت: “درگذشته ها معمول طوری بود که طلا به منظور پروسس(طلاهای شکسته) به بیرون از کشورانتقال داده میشد؛ اما با تغيیر شکل دوباره وارد کشورمی گردید، که زمانیکه همان طلا برگشت می کرد، ما از آنان محصول اخذ میکردیم واز پروسس آن فیصدی می گرفتیم.”
رئیس گمرکات میدان هوایی کابل همچنان افزود که چون دراین اوخر اوضاع سیاسی در افغانستان تغیير نموده و فرار اسعارمنع گردید، مردم همین اسعار خود را به طلا تبدیل می کردند و آنرا به بیرون از کشور منتقل می ساختند؛ اما به گفته وی: “ما از طریق ریاست گمرکات، به مقام وزارت مالیه پيشنهاد کردیم، که آنها هم صدور طلا را از طریق میدان هوایی ها، به صورت قطعی منع قرار داده اند.”
زرشویی یا ریگ شویی، نوع دیگری از به دست آوردن طلا:
از جانب دیگر کارشناسان ومردم محل به این نظر اند که برعلاوه استخراج غیرفنی از معادن طلا در افغانستان، طریقه دیگری توسط مردم محلی برای جمع آوری ذرات طلا از ریگ دریا به کار برده می شود که عموماً در ولایات شمال وبدخشان بیشتر رایج است.
امان الله پیمان نماینده مردم بدخشان در ولسی جرگه می گوید که زرشویی یا ریگ شویی، در اکثر مناطق بدخشان و ولسوالی راغ این ولایت (که معدن طلای ویکادور در آن موقعیت دارد) رایج است.
پیمان می افزايد که راغ، قبلاً یک ولسوالی بود ولی حالا سه ولسوالی است؛ وقتی شما هرقسمت از خاک ولسوالی راغ را شستشو کنید، مقداری طلا از آن به دست می آورید.
پیمان به این نظر است که کار زرشویی یا ریگ شویی، بین مردم این مناطق، قبل از سی الی سی ودو سال آغاز شده که مردم آن به زرشویی وطلا کاری معروف اند.
به باور کارشناسان، جمع آورى ذرات طلا از کنار دريا به طريقه خاص شستشوى ريگ را، “زرشويى” مى گويند.
زرشويان که شامل اطفال و بزرگسالان مى باشند، به شکل گروهى محلات کنار دريا را حفارى مى کنند، ريگ هاى به دست آمده را توسط زنبیل و سطل به محل شستشو انتقال مى دهند و از آن، ذرات طلا را به دست مى آورند.
باید تذکرداد که درمورد این نوع استخراج طلا تا حال کدام قانونی در افغانستان به تصویب نرسیده است.
هرچند معمول است که از طلا برای ساختن جواهرات بیشتر استفاده صورت می گیرد؛ اما موارد دیگری نیز وجود دارند که از طلا در آن استفاده میشود.
از طلا به منظور سکه زنی و تهیه شمش و پشتوانه ارزی نیز استفاده می شود؛ همچنان از طلا در تولید لوازم مختلف کار گرفته می شود که جواهرات زینتی در صدر آنها قرار دارد؛ (۵۰%) ازانواع سبز و سفید و زرد طلا در جواهرسازی مورد استفاده قرار می گیرد. به خاطر نرمی در جواهرسازی؛ آن را با مس، نقره، نکل و یا پالادیم (که یک نوع فلزنقره یی رنگ است) همراه می کنند.
طلا جزء عناصر گرانبهایی است که مقیاس اندازه گیری آن “اونس” است. وقتی این عنصر پس از استخراج به شکل جواهرات درمی آید، با مقیاس وزنی “قیراط” اندازه گیری می شود.
منبع پژواک
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com