خبرگزاری شیعیان افغانستان(شفقنا افغانستان)
آیسسکو سال 2013 شهر غزنی را به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام در آسیا برگزید و قرار است و جشنواره نخست غزنی نیز در این شهر برگزار شد و قرار است جشنواره دوم و نهایی نیز در تاریخ چهارم حوت در این شهر برگزار شود.
دکتر علی پیام تاریخدان و استاد دانشگاه در گفتگو با شفقنا به بیان اهمیت غزنی به لحاظ تاریخی و فرهنگی و همچنین اهمیت نامگذاری غزنی به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام پرداخت که متن آن را ذیلا ملاحظه می کنید:
*برای ورود به بحث درباره پیشینه تاریخی و فرهنگی غزنی و تاثیر آن بر فرهنگ و تمدن اسلامی توضیحاتی ارائه کنید.
پیام: درباره سابقه فرهنگی و تاریخی غزنه یا غزنی در کتب تاریخی مطالب بسیار فراوانی نوشته شده است که قطعا بسیاری آن را مطالعه نموده اند و با ان آشنایی دارند. مختصرا عرض کنم که اوج سابقه فرهنگی و تاریخی غزنی بر میگردد به دوران غزنویان؛ عصر غزنویان عصر رشد فرهنگ بوده است و شهر غزنی در این دوره هزار باب مکتب داشته و بزرگان فلسفه و علم، دانشمندان، نویسندگان و تاجران بزرگی چون ابوریحان بیرونی ، حکیم ابوالقاسم فردوسی ، ابوالفضل بیهقی ، عبدالحی گردیزی، حکیم سنایی غزنوی، مسعود سعد سلمان،عنصری و فرخی سیستانی و … در آن زمان در شکوفایی و رونق فرهنگی جهان سهم بسزایی ایفا کرده اند.
کتاب های مال الهند ، کشف المحجوب و آثار الباقیه هم یادگار این دوره تاریخی فرهنگی است.
غزنی فرهنگ و معارف اسلامی را در عصر محمود سبکتکین تا پنجاب و لاهو و هندوستان انتقال داده است. از شکوه و اوج عظمت تاریخی این دیار نزدیک به 40بنای تاریخی به یادگار مانده است.
شهر غزنی قدمت ده هزار ساله دارد و از این دوره ده هزار ساله عصر غزنویان و تیموریان برای جهان اسلام از اهمیت خاص برخوردار است و از نظر فرهنگی و علمی جایگاه رفیع دارد.
*به نظر شما علت نامگذاری غزنی به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام در آسیا از سوی آیسسکو چه بوده است؟ به عبارتی دیگر این شهر از چه ویژگیهایی برخوردار بوده است تا مرکز توجهات جهان اسلام قرار گیرد؟
پیام: باید گفت که به طور کلی نامگذاری غزنی به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام در آسیا در سال 2013 موضوع مهم برای غزنی ، مردم افغانستان و همینطور برای جامعه ملل که سهمی در اشتراکات فرهنگی دارند، از اهمیت بالایی برخوردار است.
یکی از دلایلی که غزنی را در مرکز توجه جهان اسلام قرار داده است اهمیت تاریخی و فرهنگی غزنی است چون غزنی در دوره امپراتوری های غزنوی و تیموری در گسترش و انتقال علوم ، معارف و فرهنگ اسلامی نقش بزرگی بازی کرده است. سالیان متمادی این شهر عالمان و ادیبان برجسته را تحویل جامعه بشری داده و بر غنای علمی و ادبی افزوده است.
وسعت ظرفیت های فرهنگی و فکری غزنی نه تنها اهمیت بومی داشته و دارد بلکه غزنی در گذشته از جمله پر افتخارترین نظام های سیاسی تاریخ در سطح دنیاست.
به نظر می رسد این تصمیم در واقع ارجگذاری به جایگاه فرهنگی و تاریخ درخشان غزنی است.
*معرفی غزنی به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام از نظر بین المللی چه پیامدهای مثبتی را برای این شهر و در کل افغانستان خواهد داشت؟
پیام: معرفی غزنی این عنوان، قطعا تصامیم بعدی ملی و بین المللی را نیز به دنبال داشته است. به طور مثال اعضای سازمان اکو با اشتراک وزیران فرهنگ و اعضای بلند رتبه کشورهای عضو در کابل به طور عمده روی بازسازی غزنی بحث کردند تا این شهر آن آمادگی را داشته باشد که با چهره بازسازی شده از مهمانان خود استقبال کند. بازسازی غزنی در واقع بازسازی هویت جمعی مردم افغانستان و همچنین بازسازی مشترکات فرهنگی ملل جهان است.
سرزمینی که روزی فرهنگ و تمدن اسلامی را در سرزمین های دیگر انتقال داد اکنون فرصت یافته است تا به عنوان میراث مشترک ملل دنیا غنا و ژرفای فرهنگی و تاریخی خویش را بنمایاند.
اهمیت دیگر موضوع در این است که توجهات نظام سیاسی افغانستان و مراجع بین المللی را در یک اجتماع عام فراخواهد خواند بدین معنا که جامعه ملل در یک دیدگاه مشترک به میراث مشترک جهانی اهتمام خواهد گذاشت.
تمرکز روی این دیدگاه مشترک به آباد سازی و بازسازی شهر غزنی کمک خواهد کرد.
*اعطای این عنوان به غزنی یعنی شهری در افغانستان که متاسفانه امروزه با کشمکش ها و مشکلات عدیده ای روبه روست، چه پیامی می تواند برای جهانیان داشته باشد؟
پیام: برجسته کردن شکوه تاریخی غزنی در زمانی که افغانستان درگیر بدترین شکل نابسامانی های تاریخی مانند جنگ و تروریسم است برای ملل جهان این مسئله را خاطر نشان خواهد کرد که مردم این دیار دارای تاریخ غنی هستند.
همچنین به آنها یادآور خواهد شد که سرزمینی که روزگاری مهد آفرینش و مرکز فرهنگ علوم و معارف بوده است، اگر فرصت بالندگی پیدا کند و از چنگال جنگ و تروریسم رهایی یابد می تواند نقش بسزایی در توسعه فرهنگ و معارف و علوم در سطح جهانی بازی کند.
*آیا اعطای عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام به غزنی، تاثیرات آشکاری بر اقتصاد این منطقه و افغانستان خواهد داشت؟ آیا می توان این امیدواری را داشت که بنا بر همین اساس غزنی به یک قطب اقتصادی بزرگ در کشور مبدل شود؟
پیام: قطعا نباید از ارزش اقتصادی غزنی به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام چشم پوشید. بازسازی مراکز و مشترکات فرهنگی غزنی و تمرکز روی این منطقه به عنوان میراث مشترک بشری جایگاه گردشگری غزنی را بیشتر مورد توجه قرار خواهد داد.
در اثر این توجه جاذبه های گردشگری غزنی سهمی در شکوفایی اقتصاد افغانستان ، انکشاف صنایع دستی و بخش خصوصی ، بهبودی اقتصاد و معیشت مردم ایفا خواد کرد.
غزنی متعلق به تمام ملل جهان است و جزو دارایی های معنوی و مادی نه تنها جهان اسلام بلکه بشریت است چون فرهنگ و دارایی های معنوی و مادی را نمی توان منحصر به سرزمین خاص و کشور خاص و مردم خاص دانست. دارایی های فرهنگی و هر یک از آفریده ها و تولیدات فرهنگی و فکری مال مشترک همه ملل جهان است. اگر آیسسکو به چنین تصمیمی اقدام کرده است یقینا روی تعلق غزنی به تمام جهان است.
*غزنی به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام چه نقشی بر دولت کنونی و نظام سیاسی کنونی افغانستان خواهد داشت؟
پیام: بی تردید دوره های درخشان تاریخی غزنویان و تیموریان و نوع حکومتداری گسترش فرهنگی و حمایت منابع بشری فرهنگی و جذب و حمایت آنان، نکات ارزنده و مثبتی را برای سیاست، سیاستمداران و حکومت های فعلی افغانستان خواهد داشت.
حکومت کنونی افغانستان از تجربیات تاریخی و دیرینگی فرهنگی غزنه باید برای توسعه فرهنگی افغانستان تلاش کند و شرکای فرهنگی غزنه یعنی جهان اسلام در استمرار حمایت ، نگهداری و حفاظت و مرمت و بازسازی غزنی تلاش و جدیت نشان دهند تا کما فی السابق این شهر بتواند جایگاه درخشان فرهنگی و تمدنی خود در گذشته را دوباره احیا نماید.
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com
تصاویر زیر مربوط به ابنیه های تاریخی غزنی می باشند.