زمان انتشار : ۲۷ حوت ,۱۳۹۸ | ساعت : ۱۷:۵۳ | کد خبر : 365823 | چاپ

بهداشت فردی و خود مراقبتی در سیره رفتاری پیامبر (ص) و ائمه (ع)؛ گفتگو با استاد حوزه و دانشگاه

شفقنا افغانستان- با توجه به شرایط کنونی جهان و شیوع گسترده ویروس کرونا در نقاط مختلف دنیا و همه گیری این ویروس خطرناک، اکثر پزشکان و متخصصین علوم پزشکی بیش از هر چیزی بر رعایت بهداشت فردی و خودمراقبتی تاکید کرده اند تا میزان آسیب پذیری مردم از ویروس کرونا به حداقل برسد.

به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، استاد قربانعلی فصیحی غزنوی، استاد حوزه و دانشگاه در مصاحبه اختصاصی با خبرگزاری شفقنا افغانستان، به پرسشهایی پیرامون سیره رفتاری پیامبر در زمینه رعایت بهداشت فردی و خودمراقبتی پاسخ داده است، آنچه می خوانید، مشروح این مصاحبه می باشد:

شفقنا: با توجه به سیره گفتاری پیامبر (ص) و ائمه (ع)؛ خودشان چه اندازه به بهداشت اهمیت می‌دادند؟
استاد فصیحی غزنوی: ویروس مرگ‌بار کرونا که در کوتاه‌ترین زمان ممکن و با سرعت تمام مرزهای کشورها را درنوردیده و باعث مرگ‌ومیر هزاران انسان در سطح جهان شده و خسارت‌های اقتصادی بی‌شماری را بر دولت‌ها تحمیل کرده است، سرمنشأ اصلی آن عدم رعایت بهداشت و تغذیه ناسالم توسط فرد و یا افرادی در کشور پرجمعیت چین است.
جدا از پیامدهای ناگوار این پدیده شوم و منحوس، بشریت به این نتیجه خواهد رسید که تنها راه رستگاری و در امان ماندن از میکروب‌ها و ویروس‌های پیدا و پنهان، عمل به آموزه دین مبین اسلام است و بس.
در این قسمت، توجه مخاطبان عزیز را به خود مراقبتی و بهداشت فردی پیامبر گرامی اسلام (ص) و ائمه اطهار (ع) جلب می‌نمایم. طبیعی است که در این نوشته کوتاه به گوشه‌های از رفتار آن بزرگواران اشاره می‌شود.

حجت الاسلام فصیحی غزنوی، استاد حوزه و دانشگاه

۱٫ استفاده از بوی خوش
امام صادق (ع) فرمود: «کانَ رسولُ اللَّهِ (ص) یُنْفِقُ فىِ الطِّیبِ اکْثَرَ مِمّا یُنْفِقُ فىِ الطَّعامِ»؛ رسول خدا (ص) آنچه را که براى مصرف عطر و بوهاى خوش، خرج مى‌کرد، بیشتر از آن بود که براى غذا مصرف مى‌نمود.) فروع کافى، ج ۶، ص ۵۱۲.) امام کاظم (ع) فرمود: «الْعِطْرُ مِنْ سُنَنِ الْمُرْسَلین»؛ استفاده از عطر، از شیوه‌هاى رسولان خداست.) فروع کافى، ج ۶، ص ۵۱۱.)

۲٫ بهداشت غذایی
عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ (ع) قَالَ: کَانَ النَّبِیُّ (ص) لَا یَأْکُلُ الْکُلْیَتَیْنِ مِنْ غَیْرِ أَنْ یُحَرِّمَهُمَا وَ یَقُولُ لِقُرْبِهِمَا مِنَ الْبَوْلِ.
از على بن ابی‌طالب (ع) مروى است که فرمود پیغمبر (ص) قلوه (گرده) نمی‌خوردند نه اینکه حرام کرده باشند چون نزدیک مخرج بول است یعنى سبب کراهت خوردن قلوه ازاین‌جهت است که نزدیک محل بول است. (عیون أخبار الرضا علیه‌السلام، ج‏۲، ص ۴۱)

امام صادق (ع) به‌قدری از عطریات استفاده مى‌کرد، که هرگاه کسى وارد مسجد مى‌شد و او را نمى‌دید، از محلّى که بوى عطر از آن استشمام مى‌شد، مى‌فهمید که امام صادق (ع) در همان محل بوده است، زیرا محل سجده او همیشه خوشبو بود.) فروع کافى، ج ۶، ص ۵۱۱.)

۳٫ آراستگی ظاهری
آراستگى ظاهرى در زندگى پیامبر اکرم (ص) و امامان (ع) بسیار دارای اهمیت بوده است.
الف. آرایش سروصورت
حسن بن جهم‌ مى‌گوید: به محضر امام کاظم (ع) رفتم، دیدم موى صورتش را بارنگ سیاه، رنگین نموده است، عرض کردم: فدایت شوم، محاسنت را رنگ کرده‌اى؟ فرمود: همانا خضاب کردن پاداش دارد، خضاب و آراستگى موجب افزایش حفظ عفت زنان مى‌گردد، زیرا بعضى از زنان براثر آن‌که همسرانشان خود را نمى‌آرایند، به فساد و بی‌عفتی کشیده مى‌شوند.) بحارالانوار، ج ۷۶، ص ۱۰۰.)
ب. شستن سر با سدر
عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عَلَیْهِ السَّلَامُ یَقُولُ: کَانَ‏ رَسُولُ‏ اللَّهِ‏ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ یَغْسِلُ رَأْسَهُ بِالسِّدْرِ؛ امام صادق (ع) فرمود: رسول خدا (ص) سرش را با گیاه سدر می‌شست. (الأصول السته عشر، ص ۵۵)
امام علی (ع) فرمود: پیامبر (ص) موهای خود را شانه می‌زد و اکثر اوقات، آن را با آب صاف می‌کرد. (مکارم الاخلاق، ص ۶۹)
پیامبر (ص) در آینه نگاه می‌کرد و موی خود را شانه می‌زد و گاهی به‌جای آینه در ظرف آب نگاه می‌کرد. آن حضرت، خود را برای خانواده و نیز اصحاب خود می‌آراست.
روزی عایشه به ایشان گفت: پدر و مادرم فدایت! تو پیامبر (ص) و بهترین خلق خدایی؛ چرا چنین می‌کنی؟ حضرت فرمود: خداوند دوست دارد که هرگاه بنده‌اش نزد برادران دینی‌اش می‌رود، خود را آراسته سازد. (مکارم الاخلاق، ص ۳۵)
ایشان در مسافرت هم به بهداشت فردی توجه داشت و پیوسته پنج چیز را همراه داشت: آیینه، سرمه‌دان، شانه، مسواک و قیچی. (حلبی، علی بن ابراهیم، السیره الحلبیه، ج۳، ص۳۵۲.)
ج. نخوردن غذای بد بو
ابوایّوب انصارى‌ میزبان پیامبر (ص) مى‌گوید:  شبى براى پیامبر (ص) غذایى همراه پیاز و سیر آماده کردیم و به حضور آن حضرت بردیم. حضرت از غذا نخورد و آن را رد کرد، ما جاى انگشتان آن حضرت را در آن غذا ندیدیم. من بی‌تابانه به حضور آن حضرت رفته و عرض کردم: پدر و مادرم به فدایت چرا از غذا نخوردى و جاى دست شما در آن غذا نبود تا با خوردن آن قسمت، طلب برکت کنیم؟ در پاسخ فرمود: آرى غذاى امروز «سیر» داشت و چون من در اجتماع شرکت مى‌کنم و مردم از نزدیک با من تماس مى‌گیرند و با من سخن مى‌گویند، از خوردن غذا معذورم. ما آن غذا را خوردیم و ازآن‌پس چنان غذایى براى پیامبر (ص) آماده نکردیم.) سیره ابن هشام، ج ۲، ص ۱۴۴.)

۴٫ آراستگی در پوشاک
پوشیدن لباس، از دیگر نمونه‌های آراستگی است که در بهداشت جسمی، اثر می‌گذارد. آراستگی لباس با گران‌بها بودن آن متفاوت است، بلکه آراستگی بالباس ساده نیز ممکن است. پیامبر (ص) از میان جامه‌های گوناگون، پوشیدن پیراهن را بیشتر دوست داشت. (سنن ابی‌داوود، ج ۴، ص ۴۳)
وقتی افراد و اشخاص از قبیله‌ای بر حضرت وارد می‌شد، هم خود زیباترین لباسش را می‌پوشید و هم اصحاب را به این کار دستور می‌داد. (الجامع الصغیر، ج ۲، ص ۳۴۵.)
همواره لباس ایشان پاکیزه بود و می‌فرمود: از عوامل ارجمندی مؤمن نزد پروردگار، پاکیزگی لباس اوست. (الجامع الصغیر، ج ۲، ص ۵۴۶.)

الف. جنس لباس
آن حضرت، حتی به جنس لباس توجه داشت. امام علی (ع) می‌فرماید: «لباس پنبه بپوشید؛ چراکه آن لباس رسول خدا (ص) بود و آن حضرت، لباس پشمین و مویین نمی‌پوشید؛ مگر در حال ناچاری»(مکارم الاخلاق، ص ۱۰۳)
ب. رنگ لباس
پیامبر (ص) به رنگ لباس نیز اهمیت می‌داد. از منظر روان‌شناسان، هر یک از رنگ‌ها ازلحاظ روحی، آثار خاصی دارند؛ مثلاً رنگ سبز برای درمان بیماری‌های عصبی توصیه‌شده است که باعث افزایش صبوری، کاهش فشارخون و غیره می‌شود. (اثرات تربیتی رنگ‌ها ازنظر اسلام و روانشناسی، ص ۵۸-۵۹.)
پیامبر (ص) رنگ سبز را برای لباس می‌پسندید. (الناسخ الحدیث ومنسوخه، ص ۵۶۰)
پیامبر (ص) فرمود: لباس سفید را بر زندگانتان بپوشانید و مردگانتان را هم با پارچه سفید دفن کنید. (الشرح الکبیر، ج ۲، ص ۲۰۳.)
۵٫ بهداشت دهان و دندان
پیامبر اکرم (ص) درباره بهداشت دهان و دندان الگوی کامل بود و به مسواک زدن بسیار اهمیت می‌داد. روایات زیادی دراین‌باره از پیامبر (ص) رسیده است که ایشان فرموده است: «آن‌قدر به مسواک زدن فرمان داده شدم که ترسیدم بر من واجب شود. (من لایحضره الفقیه، ج ۴، ص ۱۳)
و نیز آن حضرت فرموده است: « قَالَ النَّبِیُّ (ص)‏ «لَوْ لَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِی لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاکِ عِنْدَ وُضُوءِ کُلِّ صَلَاه»؛ اگر نبود که کار را بر امتم دشوار سازم، آنان را امر می‌کردم که با هر نماز مسواک بزنند. (علل الشرایع، ج ۱، ص ۲۹۳؛ مکارم الأخلاق، ص ۵۰٫)
امام صادق (ع) می‌فرماید: «رسول خدا وقتی نماز عشاء را به‌جا آورد، آب وضو و مسواکش را بالای سرش می‌نهاد و می‌خوابید. وقتی از خواب بیدار می‌شد، مسواک می‌زد و وضو می‌گرفت و چهار رکعت نماز می‌خواند و دوباره می‌خوابید؛ برای بار دوم که بیدار می‌شد، دوباره مسواک می‌زد، وضو می‌گرفت و نماز می‌خواند.» (الکافی، ج۳، ص۴۴۵.)

۶٫ بهداشت محیط
پیامبر اکرم (ص) اجازه نمی‌داد کسی در کنار چاه آب آشامیدنی، زیر درخت میوه‌دار، میان قبرها، در جاده‌ها و حیاط خانه‌ها قضای حاجت کند. (دعائم الاسلام، ج ۱، ص ۱۰۴) همچنین دستور می‌داد که هفت چیز آدمی را در زمین دفن کنند: مو، ناخن، خون، دستمال حائض، بچه‌دان، علقه و دندان. (خصال، ص ۳۴۰.)
و دستور می‌داد، کسی در چاه آب آشامیدنی، آب دهان نیندازد. (من لایحضره الفقیه، ج ۴، ص ۹.)

پی نوشت: با توجه به آنچه گفته شد، ناگفته پیداست که بهداشت فردی از جمله مسایلی است که پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت(ع) توجه ویژه به آن داشته اند، چه خوب است که ما نیز بعنوان شیعیان و پیروان آنان، با رعایت این نکات خود را از ابتلا به بیماریهای ناشی از عدم رعایت بهداشت فردی مصون بداریم.

انتهای پیام

انتهای پیام

af.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | فیسبوک | تلگرام