شفقنا افغانستان- با نگاهی به پیام های ویدیویی و جنگ طلبانه “دوکو عمراف” پیکارجوی رادیکال چچنی می توان از وضعیت امروز چچن خبردار شد زیرا در این پیام ها نیز هیچ اثری از فرهنگ و روحیه چچنی دیده نمی شود. عمراف تقریبا در نیمی از سخنان خود از واژه های عربی استفاده می کند و در حالی که وسط یک جنگل ایستاده است با هیجان از جهاد جهانی می گوید و دشمن اصلی خود یعنی ولادیمیر پوتین را تهدید می کند که با حملات تروریستی مانع از برگزاری بازی های المپیک زمستانی در سوچی قفقاز خواهد شد. در این سخنان هیچ اثری از آن روحیات دهه نود وجود ندارد یعنی همان زمانی که عمراف و بسیاری از مردان جوان چچنی دست به اسلحه بردند تا با تانک هایی که برای بازگرداندن چچن به سرزمین مادری یعنی روسیه اعزام شده بودند مقابله کنند. چچنی ها در آن زمان از یک سو انسان هایی تحت تاثیر تربیت شوروی سابق بودند و از سوی دیگر به سنت ها و به ویژه به دین اسلام به عنوان مذهب آبا و اجدادی خود پایبندی زیادی نشان می دادند . مردم چچن در عین حال دیدگاهی بسیار معتدلانه به دین و مذهب خود نشان می دادند.
اما حملات تروریستی اخیر در شهر ولگاگراد که ردپای آن جهادی های شمال قفقاز به خوبی در آن هویدا بود در واقع حاصل و پیامد نوعی استعمار مضاعف در این منطقه است یعنی تسلط معنوی رادیکال های مدعی اسلام گرایی و انقیاد سیاسی چچن در برابر امپریالیسم روسی. آن نفرت کور به رهبران روسیه و رادیکالیسم امروز را می توان پیامد دو جنگ استعماری در چچن در فاصله سال های 1994 تا 2006 دانست. زمانی که نگارنده در سال 1997 در شهر گروزنی با رهبر مقاومت یعنی “شامیل باسایف” (که در سال 2006 کشته شد) ملاقات کرد ، او هنوز ریش بلند نداشت. اما با شور و شوق برای من و همراهان چچنی ام تعریف می کرد که در پاکستان دیده است که هیچ زنی حق ندارد جلوتر از شوهر خود راه برود. به همان نسبت که این تجربه به مذاق باسایف خوش می آمد اما برای همراهان چچنی من امر کاملا غریب و ناخوشایندی بود و ظاهرا انتظار چنین چیزی را از قهرمان بزرگ خود نداشتند. یکی از زنان حاضر در آن جمع با افتخار گفت:” ما مسلمانان چچنی هستیم و فرهنگ و سنت های خودمان را داریم”.
امروز نیز یکی از فعالان حقوق بشری چچنی می گوید:” کشور کوچک ما تنها از سوی روسیه مورد استعمار قرار نگرفت بلکه مزدوران سلفی تحت تاثیر و امر عربستان سعودی نیز در ویرانی این کشور نقش زیادی ایفا می کنند. آنها از خلاء روانی پس از شکست از روسیه و همین طور از نرخ صد در صدی بیکاری و مدارس ویران شده استفاده کرده و نظم نوین خود را به چچن آوردند”.
از سوی دیگر نباید این واقعیت را نادیده گرفت که به انقیاد درآوردن و تسلیم کردن به اصطلاح کوه های سرکش و وحشی قفقاز تنها خواسته پوتین و امپریالیسم روسی او نیست. حتی میخاییل خودروفسکی یا همان ثروتمند معروف و از جمله رهبران اپوزیسیون روسیه که به تازگی مورد عفو قرار گرفته و به خارج از کشور رفته است نیز در یکی از مصاحبه های خود تمامیت ارضی روسیه را مهم ترین مساله دانسته و “سرزمین های اشغال شده شمال قفقاز” را جزئی جدانشدنی از خاک روسیه عنوان می کند. این اندیشه تنها به الیت ناسیونالیست روسیه مربوط نمی شود و در واقع بازتاب دیدگاه های طبقه متوسط این کشور به حساب می آید.
این که در پشت مفهوم و واژه تکنوکراتیک «تمامیت ارضی» چه خشونتی نهفته است امری است که یک زن جوان به خوبی آن را توضیح می دهد، زنی که هر دو جنگ چچن و ویرانی گروزنی را به چشم دیده و آن را لمس کرده است. او به تازگی در نامه ای سرگشاده خطاب به خودروفسکی توضیح داد که اشغال برای او چه معنایی دارد. این زن آن زمان که اولین بمب ها بر خانه اش فروافتاد دخترکی نه ساله بود و از همان روز شروع به نوشتن خاطرات روزانه خود کرد. او که “پولنیا شربزوا” نام دارد امروز به عنوان پناهنده سیاسی در فنلاند زندگی می کند و دیگر نمی توان از وی به عنوان قربانی جنگ یاد کرد. اما در کسوت یک فعال حقوق بشری روس حتی در بخش هایی از خاطرات خود نیز بر شهروندی روسی خود تاکید دارد زیرا به نوشته وی گروزنی زمانی یک شهر چند فرهنگی به شمار می آمد اما آن زمان که دولت روسیه با خشونت به تحمیل نظم نوین خود به چچن اقدام کرد و همه ویژگی های این کشور کوچک را نادیده گرفت همه چیز دگرگون شد. پولینا شربزوا به تفصیل و با جزییات از همه آن چیزی می نویسد که همه ساکنان چچن در این سال ها شاهد بوده اند یعنی گرسنگی، سرما، شکنجه، مرگ و ویرانی و جنون. روایت تکان دهنده او البته عمیقا از مایه های ادبی نیز برخوردار است. پولینا می نویسد که آن هنگام که بمب های پانصد کیلویی هواپیماهای جنگنده روسیه بر سقف خانه های مردم غیرنظامی ریخته می شد او در گوشه ای در زیرزمین و البته بر روی زمینی سرد و لخت می خوابید و به صدای سوت مانند موش هایی که در تاریکی و با وحشت به این و آن سو می رفتند گوش می داد. پولینا در همان زمان متوجه شد که حتی موش ها هم از سوی ارتش روسیه تهدید می شوند و با آنها احساس همدردی می کرد. او با چشم خود شاهد به هوا رفتن اعضای بدن مرد همسایه بود و آن خون های روی دیوارها را دید که در واقع خون زنان سالخورده ای بود که به دست سربازان روسی تیرباران شده بودند. و از همان زمان معلوم بود که این همه پیامدهایی طولانی دارد. در پاییز 1999 هواپیماهای ارتش روسیه اتوبوسی را هدف قرار دادند همه مسافران آن زنده زنده در آتش کباب شدند. پولینای کوچک در آن زمان در بازار گروزنی دستفروشی می کرد تا به خانواده اش کمکی کرده باشد. اما روز 21 اکتبر 1999 آن بازار نیز مورد هدف قرار گرفت و زن و کودک و پیر و جوان را به خاک و خون کشید.
در آن زمان ولادیمیر پوتین نخست وزیر روسیه بود. پولینا بر اثر آن حمله هوایی مورد اصابت 16 ترکش قرار گرفت و از ناحیه دو پا به شدت مجروح شد و در همان حال که در خون خود می غلطید شاهد بود که مادران جان به در برده در جستجوی کودکان خود در میان آن ویرانه ها هستند، کودکانی که بسیاری از آن ها با سرها و صورت های متلاشی شده تنها از روی بقایای لباس هایشان قابل شناسایی بودند.
آن جنگ و کشتارها اگرچه که ظاهرا پایان یافت اما امروزه نه تنها چچن بلکه جمهوری همسایه یعنی داغستان نیز آزمایشگاهی برای تروریسم شهرت گرفته است. بسیاری از قربانیان آن سیاست ضد تروریستی روسیه امروز برای فرار به سوی اروپا ثانیه شماری می کنند. در یکی از کمپ های متقاضیان پناهندگی در سوییس با زن و شوهری جوان از داغستان روبرو می شویم. زن مقنعه به سر دارد که در واقع یک روسری بزرگ است که تا روی شانه های فرد را نیز می پوشاند. مرد به دلیل عقاید اسلامی با هیچ زن نامحرمی دست نمی دهد. این زن و شوهر پس از آن که دو بار تقاضای پناهندگیشان از سوی دولت سوییس رد شد به فرانسه رفتند. سپس در دسامبر 2013 مدارک جدیدی از کشورشان رسید که ظاهرا ثابت می کند این دو نفر تحت تعقیب بوده اند و به همین خاطر توانستند بار دیگر تقاضای پناهندگی خود را به دولت سوییس تحویل دهند. آن دو به گزارشی در اینترنت اشاره دارند که نشان می دهد واحدهای ویژه ضد ترور در داغستان یکی از رهبران گروه های زیرزمینی سلفی را به قتل رسانده اند. در این گزارش عکسی از آن قربانی که مردی جوان و ریشو است نیز دیده می شود. آن زن متقاضی پناهندگی زیر لب می گوید:” آن مرد شوهر عمه من بود که بارها توسط پلیس بازجویی و مورد شکنجه قرار گرفت و سپس به کوهستان فرار کرد”. اما ظاهرا این زن نمی داند که شوهر عمه اش در کوهستان به چه کاری و به عبارت بهتر به کدام جنایت ها دست زده است:” ما به خاطر عقیده مان تحت تعقیب و شکنجه قرار می گیریم”.
البته مرگ آن جهادی داغستانی نه تنها برای خانواده وی بلکه برای همه اقوام و حتی همسایگان او نیز پیامدهای تلخی به بار آورد و همه آنان از سوی پلیس مورد پیگرد قرار دارند. واحدهای ضد ترور به خانه های آنان هجوم برده و همه اقوام آن مرد سلفی را دستگیر و کامپیوترها و موبایل های آنان را نیز ضبط کردند. این عمل پلیس داغستان بر پایه قانونی صورت می گیرد که شخص ولادیمیر پوتین آن را در دومای روسیه به تصویب رساند و طبق آن ماموران می توانند همه اقوام فرد تروریست را بازداشت و مورد بازجویی قرار دهند.
حملات ولگاگراد نه تنها برای قربانیان و اقوام آنان بلکه برای سراسر منطقه رنج و گرفتاری های فراوانی در پی خواهد داشت. بی تردید پس از این حملات، عملیات شکار گروه های تروریستی از سوی نیروهای دولتی افزایش می یابد و این عمل نتیجه ای به غیر از قدرتمندتر شدن نیروهای رادیکال و سلفی در کشورهای مسلمان چچن و داغستان ندارد.
منبع: دی تسایت
ترجمه: محمدعلی فیروزآبادی- شفقنا
انتهای پیام