شفقنا-مرگ آن زن دور از انتظار نبود و همسر و فرزندان بزرگسالش از مدت ها پیش و در جریان بیماری وی خود را برای وداع آخر آماده کرده بودند اما آیا پسران و دخترانش در آن زمان در این مورد که دلش می خواهد آرامگاه ابدی اش کجا باشد نیز با مادر خود صحبتی کرده بودند؟ آیا از او پرسیده بودند که می خواهد در وطنش مراکش دفن شود یا در سرزمینی که فرزندانش را در آن به دنیا آورده است؟
از قرار معلوم چنین گفت وگوهایی با آن بیمار در حال مرگ هرگز صورت نگرفته بود، نه به این خاطر که مرگ او برای نزدیکانش غیرقابل قبول بود بلکه به گفته “عبدالصمد الیزیدی” اصولا آنان در این مورد هیچ برنامه خاصی نداشتند. مادر عبدالصمد الیزیدی در سال 2002 و در بیمارستانی در آلمان درگذشت. پیکر آن زن 55 ساله به “میهن عزیزش” منتقل شد زیرا به گفته الیزیدی 37 ساله همه مسلمانان مقیم آلمان همین کار را می کردند. به گفته وی مادرش می خواست در شهر ساحلی کبدانه در مراکش دفن شود و نه جای دیگر زیرا در آن شهر به دنیا آمده و بزرگ شده بود و دفن شدن در آن جا را در حکم تولد دوباره می دید. اما الیزیدی ده سال پس از مرگ مادر به این نتیجه رسیده که همه چیز تغییر کرده است. او امروز بر خلاف پدر و مادرش به شدت در تلاش است تا بتواند مشکل گورستان ها و مراسم خاکسپاری با سنت های اسلامی در آلمان را حل کند. این تلاش های الیزیدی هم نه تنها به دلایل شخصی بلکه از روی حس وظیفه اسلامی است زیرا الیزیدی در حال حاضر مدیریت انجمن اسلامی آلمانی را بر عهده دارد، نهادی که از 25 مسجد در منطقه راین-ماین تشکیل شده است.
او به عنوان مدیر این مرکز هر روز در مورد مساله نیاز مسلمانان برای انجام فرایض و احکام اسلامی خاکسپاری تحت فشار قرار دارد تا قبل از این مسلمانان مقیم آلمان درست مانند والدین او در این مورد مشکلی نداشتند زیرا دفن اموات در سرزمین زادگاه امری بود که بی چون و چرا اجرا می شد و غالب مسلمانان مقیم آلمان بر این عقیده بودند که پس از مرگ تنها در زادگاه خود به آرامش ابدی می رسند.
در این میان اما نسل سوم و چهارم آن کارگران میهمان نظر دیگری دارند و بر این عقیده اند که قبور مادر بزرگ ها و پدربزرگ هایشان حتی الامکان باید به محل زندگی آنان نزدیک باشد و از انتقال اجساد به سرزمین های دور خودداری شود زیرا واقعیت این است که زیارت اهل قبور که در سنت های اسلامی امری مهم و از نظر بسیاری از مسلمانان معتقد امری واجب است که هر آخر هفته باید صورت گیرد، با مشکلاتی زیادی مواجه است زیرا در صورت دفن اجساد در سرزمین های مادری، اقوام آنان تنها در زمان مرخصی می توانند به کشورهایی که عزیزانشان در آن دفن شده سفر کرده و بر سر مزار آنان حاضر شوند و این امر آسانی نیست.
الیزیدی می گوید:” امامان جماعت و مدیران مسجد باید آماده پرسش های مسلمانان مقیم آلمان در این مورد بوده و پاسخ هایی منطبق با وضعیت موجود ارائه دهند”. به همین خاطر است که شخص الیزیدی نیز در این مورد اطلاعات جامعی کسب کرده و مذاکرات مفصل و مرتبی با اعضای انجمن و مدیران مساجد در سراسر آلمان برگزار می کند. البته در این میان مقام های ایالتی و محلی آلمان نیز توجه خاصی به نیازهای مذهبی مسلمانان مقیم این کشور نشان داده و محل های ویژه ای را در گورستان ها برای مسلمانان در نظر گرفته اند. اما اصول خاکسپاری مسلمانان از یک رویه واحد پیروی نمی کند و به همین خاطر به راحتی نمی توان قانونی مشخص را برای انجام مراسم خاکسپاری تدوین کرد. در ایالت هسن البته از مدتی پیش اجساد بدون تابوت و طبق سنت اسلامی پیچیده در پارچه سفیدی به نام کفن به خاک سپرده می شوند.
این مساله از سال 1997 در هامبورگ، از سال 2005 در شلسویگ-هولشتاین، و از سال 2006 در نیدرزاکسن نیز امکان پذیر است. مقامات ایالت نوردهایم وستفالن تصمیم گیری در مورد دفن بدون تابوت را تا مدت ها بر عهده مدیران گورستان ها گذاشته بودند اما در حال حاضر مقام های ایالتی گامی فراتر در این مورد برداشته اند. کابینه ایالتی نوردهایم وستفالن به تازگی قانونی را در مجلس ایالتی به تصویب رساند که از آغاز سال 2014 اجرایی می شود. بر اساس این قانون جوامع مذهبی و انجمن های مذاهب مختلف می توانند برای خود گورستان هایی ویژه داشته باشند. باربارا اشتفنس وزیر سلامت و بهداشت دولت ایالتی می گوید:” من می دانم که مسلمانان مقیم آلمان تمایل دارند که بعد از مرگ در همین کشور دفن شوند زیرا می خواهند گورهایشان به محل زندگی فرزندان و نوه هایشان نزدیک باشد”.
مقامات شهر فرانکفورت آم ماین نیز از سال 1990 به درخواست های مسلمانان در این مورد پاسخ مثبت دادند و از آن زمان بخشی از زمین های گورستان عمومی این شهر ویژه دفن مسلمانان در نظر گرفته شده است. این بخش از گورستان البته با درختان سرسبز و پیچک های زیبا از بخش های دیگر گورستان جدا شده است و این حالت در دیگر گورستان ها نیز دیده می شود.
با این حال و با وجود لغو قانون استفاده اجباری از تابوت برای دفن اموات و با وجود آن که تا به امروز تعدادی از اموات مسلمان در این گورستان دفن شده اند همچنان این مساله مشکل ساز می شود. به گفته “هارالد هیلدمان” مسوول گورستان فرانکفورت مساله تنها بر سر مشکلات فنی و امثالهم نیست:” ما هنوز راه حلی برای این مشکل پیدا نکرده ایم اما تا به امروز همه جنازه ها به صورت کفن پوش و با رعایت سنت های اسلامی دفن شده اند. البته باید در این مورد راه حل درستی پیدا کنیم”. خواباندن جنازه های کفن پوش در گورهایی که عمق و پهنای آن با گورهای مسلمانان تفاوت دارد مشکل ساز است، به عنوان مثال در هسن تابوت را در گورهای با عمق یک متر جای می دهند و این در حالی است که قبور مسلمانان باید بیش از 75/1 متر عمق داشته باشد. البته مسوولان گورستان ها و انجمن اسلامی آلمانی نشست های متعددی را برای یافتن راه حل مناسب برگزار می کنند.
به گفته “اردوغان تور” که به کار شست وشو و دفن مسلمانان در آلمان اشتغال دارد، هزینه کفن و دفن برای اموات مسلمان در آلمان بالغ بر 4000 یورو می شود در حالی که همین کار در ترکیه نه تنها با دو هزار یورو امکان پذیر است بلکه طبق رسوم اهل سنت هر قبری تا ابد برای صاحب آن باقی می ماند و برای دیگری استفاده نمی شود. این در حالی است که غالبا در آلمان هر گور برای مدت مشخصی اعتبار دارد و پس از آن به دیگران واگذار می شود و در صورتی که بازماندگان متوفی خواهان حفظ آن گور باشند باید مبلغی را به عنوان تمدید مدت در نظر گرفته شده بپردازند. از سوی دیگر طبق سنت های اسلامی هر فردی حداکثر 24 ساعت پس از مرگ باید دفن شود اما طبق قانون آلمان تا حداقل 48 ساعت پس از مرگ نمی توان جنازه ای را دفن کرد.
اما مساله ظاهر گور و سنگ قبر امری است که در آلمان نشان از نوعی همزیستی میان مسلمانان و دیگران دارد. سنگ قبر مسلمانان معمولا با آیه های قرآن و نام و تاریخ تولد و مرگ متوفی حک می شود. اما بسیاری از بازماندگان مسلمانان درگذشته در آلمان ترجیح می دهند که علاوه بر سنگ قبر های سنتی، مجسمه های فرشته ها و امثالهم را نیز در کنار سنگ اصلی قرار دهند، سنتی که غالبا از سوی مسیحیان انجام می گیرد.
به مرور زمان و با افزایش مسلمانان در آلمان، بسیاری از آنان ترجیح می دهند که پس از مرگ در همین کشور دفن شوند زیرا نسل های دوم و سوم کارگران مهاجر در همین کشور متولد و بزرگ شده اند و حال خود فرزندانی دارند که آنها هم ترجیح می دهند که والدین خود را در گورستان های نزدیک به محل اقامت خود در آلمان دفن کنند.
منبع: قنطره
ترجمه: محمدعلی فیروزآبادی- شفقنا
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com
