شفقناافغانستان – همزمان با ادامه دور دوم مذاکرات صلح، حکومت و طالبان یک بار دیگر بر یکدیگر سخت گرفتهاند.
معاونت اول ریاست جمهوری در واکنش به ترورهای اخیر در پایتخت، بر اعدام اسیران طالبان تاکید دارد و آن را راه حل اساسی برای کاهش سطح ترورهای هدفمند میداند. امرالله صالح، معاون اول ریاست جمهوری، بر اعدام «تروریستان» تاکید دارد و میگوید که این مهم را در نشست شورای عالی حاکمیت قانون در میان میگذارد.
طالبان هرچند میگویند که در حال حاضر زندانی اعدامی ندارند و همه زندانیهای اعدامی این گروه آزاد شدهاند، اما تصریح میکنند که در صورت تحرک حکومت در راستای اعدام اسیرانشان، اقداماتی را روی دست میگیرند که عواقب خطرناکی خواهد داشت.
این در حالی است که مسوولان در حکومت آمار دقیقی از زندانیانی که قرار اعدامشان صادر شده یا در حال طی مراحل است، در دست ندارند. موقفگیریهای تند حکومت و طالبان در حالی شکل میگیرد که گفتوگوها در میز مذاکره به سردی گراییده است.
هرچند منابع میگویند که مذاکرات جدی سر از امروز آغاز میشود، اما دوام خشونتها در کشور امیدها به این روند را کمرنگ ساخته است.
در آستانه ورود به مذاکرات جدی در قطر، حکومت و طالبان بار دیگر ابزارهای فشار در میدانهای جنگ را رو کردهاند. امرالله صالح، معاون اول ریاست جمهوری، روز دوشنبه، بیستونهم جدی، در واکنش به ترورها در کابل، خواستار اعدام اسیران طالبان شد. وی در جمعبندی نشست ۶:۳۰ که از طریق صفحه فیسبوکش نشر میشود، تاکید کرد که اطمینان طالبان از عفو در واقع «محوریترین دلیل بالا رفتن سطح ترور در شهرهای بزرگ» است. او افزود که «یکی از راهحلهای اساسی این معضله، اعدام شماری از بازداشت شدهگان است.» به باور معاون اول ریاست جمهوری، افراد بازداشت شده گروه طالبان باید اعدام شوند تا برای دیگران درس عبرت گردد. آقای صالح گفت که افراد بازداشت شده «بلبلگونه» اعتراف میکنند، اما با آن هم امیدوار اند که روزی «بیمجازات واقعی» رها میشوند. وی بر حل این معضل به عنوان «یکی از نکات اساسی» تاکید کرد و گفت که این مهم را در نشست شورای عالی حاکمیت قانون مطرح میکند.
طالبان سرنخ دادند؟
موقفگیری امرالله صالح سبب شد که طالبان در برابر آن واکنش تُندی نشان دهند. این گروه میگوید که اعدام اسیرانش پایان تلخ و عواقب بدی خواهد داشت. ذبیحالله مجاهد، سخنگوی گروه طالبان، تصریح کرد که این گروه در پس حملات تروریستی نیست و حکومت تلاش میکند که کاستیهای امنیتی را در پشت اتهام به طالبان پنهان کند. به باور این گروه، معاون اول ریاست جمهوری در پی «سبوتاژ» روند صلح است و به همین دلیل، بر گزینههای قهریه تاکید دارد. این گروه پیشتر نیز از عواقب ناگوار اعدام اسیرانش هشدار داده بود.
امرالله صالح اما میگوید که طالبان در جریان روزهای گذشته از دست داشتن در حملات هدفمند طفره میرفتند، اما اکنون نگران اعدام شدن بازداشت شدهگان هستند. آقای صالح روز سهشنبه، سیام جدی، گفت که نیروهای امنیتی در ماههای اخیر دهها عضو گروه طالبان را که «به گونه مستقیم» در قتل اعضای جامعه مدنی، خبرنگاران و بمبگذاریها دست داشتهاند، بازداشت کردهاند. معاون اول ریاست جمهوری با به کار بردن ضربالمثل «دروغگو نه حافظه داشته میباشد و نه شرم»، تاکید کرد که واکنش طالبان به اعدام بازداشت شدهگان، به وضوح بیانگر دستداشتن این گروه در حملات اخیر است.
آقای صالح تاکید کرده است که «تروریستان» بازداشت شده که ثبوت مادی و معنوی علیه آنان وجود دارد، باید اعدام شوند. معاونت اول تصریح کرد که تلاشها برای یجاد پروندههای بزرگ حقالعبد بر ضد طالبان ادامه دارد. طالبان اما دلیل واکنششان به موقفگیری صالح را نام بردن از این گروه در سخنان معاون اول ریاست جمهوری میدانند. ذبیحالله مجاهد گفت که در اعلامیه نشست ۶:۳۰ به گونه مستقیم بر اعدام اسیران طالبان تاکید شده و این گروه به همین دلیل نیز واکنش نشان داده است. او افزود که امرالله صالح تلاش دارد تا کاستیهای نشست ۶:۳۰ را با فشار روی طالبان پوشش دهد.
طالبان: اعدامیها در جمع پنج هزار زندانی آزاد شدند
همزمان با موقفگیری معاونت اول ریاست جمهوری، طالبان میگویند که هیچ زندانی اعدامی در زندانهای حکومت ندارند. ذبیحالله مجاهد گفت که همه اعدامیهای زندانی طالب در میان پنج هزار زندانی آزاد شدهاند. با این حال طالبان هرچند محکومیت به اعدام را کار حکومت میدانند، اما تصریح میکنند که براساس اصول و قوانین بینالمللی، هیچ طرفی حق اعدام اسیران را ندارد و نمیتواند آنان را اعدام کند. طالبان زندانیانشان را «اسیران جنگی» میخوانند و معتقد اند که باید همانند اسیران جنگی نگهداری شوند. این در حالی است که اداره تنظیم امور زندانها به عنوان نهاد ذیدخل در موضوع زندانیان، هنوز آمار دقیق از شمار اعدامیان ندارد.
باید گفت که با وجود رهایی بیش از شش هزار زندانی طالبان، هنوز بیش از هفت هزار زندانی وابسته به این گروه در زندانهای حکومت هستند. افزون بر این، در جریان ماههای اخیر چندین عضو این گروه در پیوند به ترورها بازداشت شدهاند. با اینهمه، به نظر میرسد که نگرانی اصلی گروه طالبان از موقفگیری معاونت اول ریاست جمهوری در بحث اعدام زندانیهای طالب، بیشتر پیرامون افرادی است که در جریان ماههای اخیر بازداشت شدهاند. معاونت اول ریاست جمهوری نیز در موقفگیریاش بر افرادی تاکید کرده است که در پیوند به ترورهای اخیر بازداشت شدهاند. آقای صالح پیش از این نیز گفته بود که «طالبان داعشی» هشدار دادهاند اگر کسی از زندانیانشان اعدام شود، کابل را به مسلخ شیعیان بدل میکنند و ربودهها را سر میبرند.
گفتنی است که در روزهای اخیر ترورهای هدفمند در کشور افزایش یافته و حتا نگرانیها را در میز مذاکرات در پی داشته است. براساس برنامهریزی باید اکنون مذاکرات روی تهیه اجندا سریع دنبال میشد، اما طرفها هنوز بحثهای جدی را آغاز نکردهاند. منابع پیشتر به روزنامه ۸صبح گفته بودند که طالبان در برگشت به میز تعلل میکنند، زیرا منتظر اند که سیاست بایدن در مورد صلح افغانستان را ارزیابی کنند. قرار است جو بایدن، رییس جمهور منتخب امریکا، امروز به عنوان جانشین دونالد ترمپ به گونه رسمی وارد کاخ سفید شود.
حسیب بهش- روزنامه 8 صبح