تصمیمی براساس اجماع / سلیم آزاد

شفقنا افغانستان (خبرگزاری شیعیان افغانستان)

سخنان آقای کرزی در مورد لویه‌جرگه نشان می‌دهد که هرگز هوای سیاست در ارگ شفاف و آفتابی نبوده است؛ همه چیز در حال تغییر است، هر سخن رییس‌جمهور به مقتضای ساعات، دیدارها و حال و احوالش تغییر می‌کند. لویه‌جرگه‌ای که قرار بود مشورتی باشد، بنا به فرمایشات رییس‌جمهور، یکباره به لویه‌جرگه تصمیم‌گیری ارتقا داده شده است. به‌گفته کرزی، پارلمان هم در نهایت باید تصمیم بگیرد. انگار قضیه همان طنز مشهود است: «توهم راست می‌گویی، او هم راست می‌گوید.»به گزارش بی‌بی‌سی فارسی، آقای کرزی روز شنبه، ۲۵ عقرب در صحبتی با خبرنگاران در ارگ ریاست‌جمهوری در آستانه برگزاری این جرگه گفت که جرات نمی‎کند که تصامیم جرگه را رد کند. به‌گفته او، «اگر [امضای قرارداد را] رد کنند، این فیصله جرگه است. من نباید در این‌که جرگه چه فیصله می‎کند و آیا فیصله‎های جرگه را ما قبول می‎کنیم یا رد می‎کنیم، ابدا نمی‎توانیم همچو جراتی کنیم که یک دفعه جرگه را دعوت کنیم از تمام ملت افغانستان و باز در مورد آن ما دید خود را داشته باشیم، نخیر.»
حامد کرزی تاکید کرد: «هر دیدی را که جرگه افغانستان پیش کرد، همان به نمایندگی از ملت افغانستان است و ما احترام می‎کنیم.» او هم‌چنین در پاسخ به این سوال که اصولا دولت مطابق قانون صلاحیت امضای قرارداد امنیتی با امریکا را دارد، دیگر چه نیازی به برگزاری چنین جرگه‎ای است، گفت: «مردم‌سالاری این را حکم می‎کند.»
لویه‌جرگه مشورتی و نه تنها مشورتی!
چنین بازی، بازهم پیچیدگی سیاسی و پیش‌بینی‌ناپذیر بودن رییس‌جمهور را نشان می‌دهد. بدون شک، فراخوانی این لویه‌جرگه باید بیشتر به جهت مشوره باشد و در نهایت حکومت در توافق با پارلمان افغانستان روی توافق‌نامه امنیتی و از جمله مصوونیت قضایی سربازان امریکا از محاکم افغانستان تصمیم‌گیری کنند.
کرزی تلاش می‌کند که لویه‌جرگه مشورتی فعلی را در حد همه‌پرسی و مجلس مشوره مردم افغانستان که براساس عرف سیاسی بزرگ‌ترین مشروعیت را در قسمت تصمیم‌گیری‌های ملی دارا است، بالا بکشد. این در حالی است که لویه‌جرگه فعلی چنین مشروعیت و صلاحیتی را ندارد، و به‌صورت واضح صلاحیت‌های پارلمان را نقض می‌کند.
این‌که ادعا می‌شود لویه‌جرگه موجود به واقع نمایندگی از تمام ملت افغانستان می‌کند، حرف خیالی بیش نیست. تنها نهادهای انتخابی که در یک روند شفاف انتخاباتی اعضای آن با آرای قابل توجه مردم برگزیده شده باشند، نمایندگان واقعی بوده می‌توانند. نمایندگانی که معلوم نیست به چه صورت و براساس کدام میکانیسمی به لویه‌جرگه می‌آیند، نمی‌توانند نمایندگان تمام مردم باشند. هر لویه‌جرگه صرف به اعتبار گذشته خود، جرگه مردم افغانستان بوده نمی‌تواند. میکانیسم انتخاب و تعریف جایگاه حقوقی لویه‌جرگه مهم است. این‌که دولت در هر مقطعی چنین جرگه‌هایی را فرا بخواند و بعد اعضای لویه‌جرگه را بنا به صلاحدید و شناخت خود از ولایات و افغان‌های بیرون از کشور فرا بخواند، نه تنها غیر دموکراتیک و خطرناک است، بلکه اطلاق لفظ ملی بر آن نا‌به‌جا است.
مشورتی بودن لویه‌جرگه از این جهت مهم است که روی تصمیم‌گیری نهادهای اصلی کشور مانند پارلمان و حکومت تاثیرگذار بوده نتوانند. مقامات حکومت و وکلای پارلمان تا حدی از نظرات عامه در مورد سند امنیتی آگاه می‌گردند، اما فراتر از این موضوعیت ندارد.
آقای کرزی در نهایت براساس نص قانون اساسی اذعان داشت که در آخر کار پارلمان حق پذیرش و یا رد موافقت‌نامه را دارد. به این صورت، پارلمان و لویه‌جرگه در برابر هم قرار می‌گیرند. این از پیامدهای بازی‌های دوگانه رییس‌جمهور است. اما واضح است که وکلای پارلمان در نهایت، فارغ از این‌که از لویه‌جرگه چه بیرون می‌شود، براساس منافع علیای کشور تصمیم بگیرند.
تصمیمی براساس اجماع
تصور من این است که آقای کرزی به‌صورت خواسته و یا ناخواسته از پارادوکسی که ایجاد کرده، بهره سیاسی می‌برد. از یک‌سو لویه‌جرگه را به‌عنوان مرجع عالی تصمیم‌گیری که حکومت خود را مطیع نظر آن می‌داند، بالا می‌برد و از سوی دیگر به حق پارلمان مبنی بر رد و یا پذیرش موافقت‌نامه تاکید می‌دارد.
البته در اصطلاح مردم این رفتار را «چال‌بازی» می‌گوییم. چال‌بازی سیاسی این خطر را دارد که هر دو نهاد را دچار بحران می‌سازد. اگر فرض را بر این بگیریم که لویه‌جرگه با مساله جنجالی‌ای چون موضوع قضایی سربازان مخالفت ورزد و پارلمان آن را به نوعی بپذیرد؟ یا برعکس لویه‌جرگه موافقت‌نامه را بپذیرد و پارلمان بالایی مواردی از آن اشکال وارد کند و مذاکرات را به تعویق بیندازد؟ در آن صورت این مشکل به چه صورتی و توسط چه کسی حل شده می‌تواند؟ تنها امیدواریم که چنین نشود و فیصله جرگه و پارلمان مشابه هم باشد.
چنین برخوردی نشان می‌دهد که آقای کرزی همیشه مسایل سیاسی را وارد مراحل پرتنش و ناعاقبت‌اندیشانه می‌سازد، به امید این‌که خود را از پیامدهای تصمیم‌گیری‌های کلان نجات بدهد. او از فرط احتیاط از بام دوراندیشی خود را به زمین بلاتکلیفی و بحران می‌اندازد. برای همین، رییس‌جمهور مشوره‌گرا به رییس‌جمهور نگران و غیرقاطع تبدیل می‌شود که در حرف‌هایش تناقض و بی‌ثباتی مشهود است، و سخت از گرفتن تصمیم‌های اساسی که از ویژگی‌های رهبران شجاع و دوراندیش است، بیمناک می‌باشد.

انتهای پیام

www.afghanistan.shafaqna.com