گرایشات جدیدی در برگزاری جشن های عروسی مدرن در سومالی بوجود آمده که روز به روز پررنگ تر از قبل می شود و حتی دامنه ی آن به ایالت شمال شرقی کنیا که جمعیت غالب آن مسلمانان هستند نیز رسیده است. این گرایشات با جایگزین کردن سبک هایی به تقلید از غرب، سنت های قدیمی بومی اسلامی این منطقه را به حاشیه رانده و آنها را تهدید به نابودی می کند.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا افغانستان- به نقل از “آن اسلام”، در میان نسل های جدید سومالی، جشن های ازدواج به مراسمی بسیار گرانقیمت تبدیل شده است، آنچنانکه تجزیه و تحلیل های اقتصادی این حقیقت را فاش می سازد که جشن های ازدواج در سومالی در فهرست گران قیمت ترین جشن های ازدواج جهان جای می گیرد.
نسل جدید و بلند پرواز سومالی با برگزاری جشن هایی پرهزینه و به سبک جشن های غربی در حال فاصله گرفتن از سنت های قدیمی و شیوه ی زندگی پدربزرگ هایشان هستند، به گونه ای که این ولخرجی ها بسیاری از جوانانی را که در فقر به سر می برند ناامید کرده است.
تا چند دهه گذشته جشن های ازدواج در سومالی نمادی از وحدت اجتماعی بودند؛ جایی که خانواده های عروس و داماد نقش های فرهنگی تعریف شده ای را ایفا می کردند. اما سنت هایی که زمانی بسیار رایج بود اینک به ندرت دیده می شود چرا که تمدن مدرن عمیقا در بسیاری از قسمت های افریقا ریشه دوانده است.
احمد عبدیل یک سنت گرای سالخورده سومالی می گوید: «آنچه که ما امروز شاهد هستیم جدایی کامل از آداب سنتی است که می توان آن را با عنوان «گریزگری محض» توصیف کرد و اگر گرایش کنونی به این سبک از زندگی ادامه یابد، سنت غنی بومی و اسلامی ما نابود می شود».
بسیاری از سنت گرایان خاطرنشان می کنند که در روزهای خوش گذشته مقدمات و برگزاری مراسم ازدواج آداب فرهنگی غنی و پرمعنا بود که در عین حال ازدواج را به مراسمی بسیار ارزان و ساده برای جوانان تبدیل می کرد. این سنت ها برپایه ی آمیزه ای از سنت های فرهنگی سومالی و آداب اسلامی بنا شده بود.
مردمان سالخورده ی از مراسم ازدواج در زمان خود با عنوان تشریفاتی تحسین برانگیز یاد می کنند چرا که امکانی برابر برای ازدواج هم برای جوانان ثروتمند و هم برای جوانان فقیر بوجود می آورد.
عبدیل اضافه می کند: «مراسم ازدواج سنتی سومالی به عنوان یک فعالیت اجتماعی اصلی دیده می شد در جایی که دو خانواده یا حتی دو قبیله برای شکل دادن گونه ای از اتحاد دست به دست هم می دادند و ادغام می شدند، برخلاف این روزها که تنها دو شخص عروس و داماد تدارکات مراسم ازدواج را می بینند».
این مراسم سنتی با دقت تمام اجرا می شد؛ شامل برپایی ضیافت و ترانه خوانی که برای چند روز به طول می انجامید. تشریفات این مراسم علاوه بر اینکه جوانان را از بچگی به بزرگسالی می رساند، پیام روشنی را از وصلت دو خانواده برای مشترک شدن در شادی ها و غم های یکدیگر دربرداشت و بیان می کرد.
یک سنت گرای سومالی خاطرنشان می کند: «جشن ازدواج تنها در زمانی برپا می شد که فصل بارانی سال بود. در آن زمان حتی جوانان فقیر می توانستند با کمک خانواده و بستگان خود ازدواج کنند. تازه عروس و تازه داماد یک سلسله آدابی را در زمان عقد انجام می دادند و توجه عمده در برگزاری جشن به محیط فرهنگی اجتماعی جامعه بزرگ مسلمانان بود».
عبدیل از مشاهدات خود می گوید و توضیح می دهد: «در سنت بومی سومالی تشریفات مشترک بسیاری برای انجام دادن از زمان نکاح (جاری شدن صیغه عقد) تا قلبیس (رفتن عروس و داماد به خانه بخت) وجود داشت و تمامی این تشریفات نمادین بودند و مبین پیام های روشنی بودند که برای تازه عروس و تازه داماد معنای زیادی داشتند.
حسن صلات نیز با یادآوری مراسم ازدواج خود در حدود سه دهه پیش می گوید: «مراسم های ازدواج در گذشته با اولین ملاقات خانواده ی عروس و داماد برای تبادل هدایای عروسی آغاز می شد و به دنبال آن تشریفات مختلفی انجام می شد تا به شب و روز عروسی برسد. بسیاری از جهیزیه و اسباب مراسم با آدابی در طی مسیر حمل می شد اما اکنون گرایش جوانان بسیار دورتر از این نرم است».
اما تاخت و تاز مدرن سازی در حال خشکاندن ریشه های این فرهنگ خوب قدیمی است که به آداب نیکوی جامعه سومالی آسیب می رساند.
عبدیل معتقد است: «همه ی اینها جامعه سومالی را در خط مقدم تمدن جهانی قرار می دهد که این برای ما کاملا غیرقابل پذیرش است».
اما از سوی دیگر جوانان سومالی می گویند برنامه ریزی برای برگزاری مراسم سنتی ازدواج تلاش و زمان زیادی را می طلبد و برای این خاطر است که آنها مجبورند از آداب قدیمی فاصله بگیرند. البته این نکته ایست که برخی از سنتگرایان نیز با آن موافق هستند.
فرح عدن می گوید: «من باور دارم که تطبیق جشن های سنتی با اصول مذهبی مشکل بود اما با این حال با جرات می توانم بگویم که مطابق سازی آن با اصول اسلام بسیار راحت تر و بهتر از سبک های جدید برگزاری جشن بود».
اکنون، مراسم جدید ازدواج با آداب رنگارنگ و با اسراف و ولخرجی های زیادی برگزار می شود اما با اینحال این سبک مورد توجه بسیاری از تازه عروس و تازه دامادها قرار گرفته است. این چنین مردمان سالخورده سومالی با بی میلی تمام نظاره گر نابودی و منسوخ شدن کامل شیوه و سبک زندگی خود هستند.
یک سنتگرا باور دارد: «این روال بیش از گذشتن از یک میراث است، اما تداوم آن در آینده بسیار غیرواقعگرایانه خواهد بود». است.
جامعه سومالی در طی 3 دهه گذشته به نمایشی از یک جامعه مدرن تغییر شکل پیدا کرده و حتی جوانان نیز اذعان دارند که از آداب قدیمی فاصله گرفته اند اما دچار مراسم تجملاتی بسیار گران تر شده اند.
در دنیای کنونی ملیت ها به سادگی در معرض دیگر فرهنگ ها بخصوص کشورهای غربی قرار گرفته اند. اما جوانان نیز حرف هایی برای خود دارند. آنها می گویند مراسم جدید کوتاه مدت تر است و تمامی تشریفات سنتی را شامل نمی شود.
محمد جمعا که به تازگی ازدواج کرده است می گوید: «اکنون ازدواج ها گران تر و پیچیده تر شده است بخصوص با تکنولوژی های جدید. دعوت ها از طریق پیامک تلفن همراه، ایمیل و کارت های دعوت چاپ شده صورت می گیرد ولی این کار برنامه ریزی را بسیار آسان تر از سبک های قدیمی می کند».
در سبک های غربی و هندوی کلاسیک، مراسم در تالارهای بزرگ برگزار می شود و افراد در زمان ورود چک می شوند. این مورد یکی از مواردی است که در تضاد عمیق با سنت های قدیمی قرار دارد که مهمانان دعوت نشده نیز می توانستند به اختیار در مراسم حضور یابند.
جمعا ادامه می دهد: «تمامی فعالیت های ازدواج از مبلمان داخل خانه، دکوراسیون محل و فیلمبرداری برای ضبط کوچکترین رویدادها توسط حرفه ای ها انجام و سازمان دهی می گردد. در چنین جشنی هیچ کاری سنتی انجام نشده و هیچ اتلاف وقتی نیز صورت نگرفته است».
اما رهبران مذهبی به این اضطرار در مراسم طریقه عقد و ازدواج منتقد هستند و منعتقدند این کار آغازی است بر سراشیبی و سست شدن سنت های افریقایی.
شیخ عبدالوهاب شیخ عثمان یکی از اعضای شورای امامان و خطیبان شهر وجیر اعلام می دارد: «هم سنت های سومالی و هم سنت های اسلامی ما بسیار غنی تر است و نیازی نیست که از فرهنگ های دیگر تقلید کنیم؛ این در حقیقت شرم آور است. بخصوص اینکه گاه کارهایی انجام می شود که مخالف عقاید افریقایی و اسلامی ماست».
اما تغییرات جدید چه خوب چه بد، تازمانی که جوانان اصرار بر پذیرفتن و انجام دادن آنها را دارند، در جامعه سومالی باقی خواهند ماند.
همیلا عبدی یک دختر جوان است که می گوید: فکر نمی کنم که ما به سنت های قدیمی بازگردیم. آنچه که ما می توانیم انجام دهیم تنها این است که سبک های کنونی را به گونه ای تغییر دهیم که با سنت های اسلامی مطابقت پیدا کند.
انتهای پیام