شفقنا افغانستان- کنفرانس ” گفتگوی امنیتی هرات” در حالی پایان یافت که برگزار کنندگان آن با خوشبینی نسبت به نتایج آن نگاه می کنند و باور دارند که این کنفرانس به اهدافی که برای خود مشخص کرده بود، دست یافته است.
کنفرانس” گفتگوی امنیتی هرات” روز های شنبه و یکشنبه (۱۳ و ۱۴ میزان) در شهر هرات در غرب افغانستان با مدیریت انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان که یک نهاد غیر دولتی است برگزار شد. در این کنفرانس نمایندگانی از سی کشور منطقه و جهان حضور داشتند.
داوود مرادیان رییس انستیتوت مطالعات استراتژیک هدف اصلی ” گفتگوی امنیتی هرات” را اعتماد سازی میان کشورهای منطقه خواند. آقای مرادیان گفت:”هدف مشخص کنفرانس بینالمللی گفتگوهای امنیتی این است که ما میخواهیم از هرات یک روند منطقهای دوامدار را شروع کنیم. هدف اصلی این روند منطقهای دوامدار این است که به صورت منظم ما اعتمادسازی را بین افغانستان و کشورهای منطقه تشویق و تقویت کنیم و در جریان تقویت متقابل، ما راه حلهای مشترک برای مشکلات مشترک خود پیدا کنیم.”
چنین هدفی بدون شک برای افغانستان می تواند مهم باشد، آن هم زمانی که عملا دیپلوماسی ارگ ریاست جمهوری در مهار سازی بحران به بن بست رسیده است. اما موضوع اصلی این جاست که این نوع اعتماد سازی بر چه بستری می تواند شکل بگیرد؟
افغانستان در منطقه یی با مناسبات پیچیده قرار دارد و مشکلات امروزی ریشه های مشخص تاریخی دارند. عدم حضور هفت نماینده دعوت شده پاکستان به این کنفرانس نشان داد که حداقل یکی از جوانب مهم و ذیدخل در قضایای افغانستان و منطقه به دلایل نامشخص از حضور در چنین کنفرانسی اجتناب ورزیده است. پاکستانی ها تا هنوز عدم حضور خود در گفتگوهای امنیتی هرات را توجیه نکرده اند ولی به نظر می رسد که آن ها نسبت به آن چه که در این کنفرانس گفته می شده از قبل حساسیت های داشته اند.
سال گذشته نیز انستیتوت مطالعات استراتژیک کنفرانس مشابه ای را در هرات برگزار کرد. در آن نشست نمایندگان کشور پاکستان حضور داشتند. سوال این جاست که آیا عدم حضور نمایندگان این کشور در دومین نشست “گفتگوی امنیتی هرات” ربطی به نشست نخست نداشته است؟ بعید به نظر می رسد که پاکستانی ها بدون دلیل و علت از حضور در چنین کنفرانسی که بدون شک از آن کشور نام برده خواهد شد، خودداری ورزند.
در سال گذشته نیز برخی انتقاد های ملایم به نشانی پاکستان در نشست نخست گفتگوی امینتی هرات از سوی برخی مقام های کشور گفته شد و شاید این گوشه و کنایه زدن ها سبب شده باشد که این بار پاکستانی ها نخواسته باشند در چنین نشستی حضور به هم رسانند.
در دومین نشست “گفتگوی امنیتی هرات” داکتر رنگین دادفر سپنتا مشاور شورای امنیت ریاست جمهوری نیز سخنرانی کرد. آقای سپنتا بدون آن که از کشور مشخصی نام ببرد به تلاش های اشاره کرد که برخی کشورهای همسایه در بی ثباتی منطقه و افغانستان نقش دارند.
مشاور حامد کرزی گفت: “ما در این منطقه از جهان فرصتهای بسیاری را از دست میدهیم، در حالی که صاحب جمعیت جوان، منابع سرشار طبیعی و امکانات وسیع رشد اقتصادی میباشیم، اما کمترین تبادلات اقتصادی در میان کشورهای ما صورت میگیرد.” آقای سپنتا تاکید ورزید که برخی ازکشور های همسایه با پشتیبانی ازهراس افگنان تلاش می کنند افغانستان را زیرسلطه خود قرار دهند: “شبکه های تروریستی همبستگی فراگیر دارند وهماهنگی دارند و بین المللی عمل میکنند و حتی در برخی از موارد حمایت سخاوتمندانه نظامیان برخی از کشور ها که افکارشان در دهه هفتاد برجسته بود، برخودار می شوند.”
مشاور امنیت ملی، طالبان وهمه گروهای که درافغانستان ومنطقه می جنگند را هراس افگند خواند و ازنمایند گان سیاسی که دراین نشست اشتراک کرده اند، خواست تا دراین باره و وجود پایگاه های هراس افگنان درآن سوی مرز بی پرده سخن گویند. این سخنان بی پرده ی آقای سپنتا می تواند به مزاج دوستان پاکستانی افغانستان خوش نیاید. به ویژه این که آقای سپنتا در موارد دیگری نیز با صراحتی که مشخصه ی اوست نسبت به سیاست های پاکستان انتقاد های تندی را مطرح کرده است.
مشاور امنیت ملی آقای کرزی زمانی که ولسوالی “گوشته” ی ننگرهار آماج حملات شبه نظامیان پاکستانی قرار داشت به گونه نمادین به این ولسوالی سفر کرد و روحیه نیروهای امنیتی افغانستان را در مقابله به تجاوزهای بیرونی ستایش کرد. موضوع محوری گفتگوی امنیتی هرات ایجاد اعتماد سازی میان کشور های منطقه خوانده شده است.
اما اعتماد سازی با عبور از چه مشکلاتی می تواند صورت عملی و واقعی پیدا کند؟ سوالی که کنفرانس امنیتی هرات در پاسخ آن پاسخ مشخصی مطرح نکرد. اعتماد سازی به عنوان امری کیفی زمانی می تواند به امری واقعی تبدیل شود که پیش از آن آسیب شناسی وضعیت به درستی انجام شده باشد و راهکارهای مشخصی برای بحث ارایه شده باشند.
ضرور نیست که این راهکارها، راهکارهای مورد توافق همه باشد ولی لااقل این زمینه را مساعد می سازد که شرکت کنندگان و سخنرانان از کلی گویی های پوپولیستی پرهیز کنند. اما روند ایجاد اعتماد سازی، همان گونه که آقای مرادیان نیز به آن اشاره داشت، روندی “زمان بر” است و باید منتظر بود که مردمان منطقه واقعا وارد گفتگوهای سازنده برای حل مشکلات و چالش های خود شوند. نشست گفتگوی امنیتی هرات حداقل کاری که کرد نشان داد که مشکلات منطقه بدون پذیریش یک دیگر و تن دادن به گفتگو به عنوان شرط اصلی بیرون رفت از منازعه امکان پذیرنیست.
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com