خبرگزاری شیعیان افغانستان(شفقنا افغانستان)
کنیه ها والقاب هریک از امامان(ع)، یادآور فضایل و اوصاف برجسته آنان است و سیمای تابناک این الگوهای بزرگ «جامع» و «جهانی» و «جاویدان» را نشان می دهد. به اعتقاد شیعیان، امامان همگی نوری واحدند، ولی با توجه به شرایط و ضرورتهای زمان و مکان، هر کدام در چند ویژگی شهرت یافته اند. داستان راستان زندگانی هر امام، اساسنامه مدونی است که برای لحظه لحظه زندگی پیروان آنان درس و پیام دارد و خورشیدسان پرتو می افکند و راه می نماید. در این میان زندگانی امام هشتم امام رضا(ع) برای ما ایرانیان به سبب همجواری با آن حضرت اهمیتی دو چندان دارد. همچنین زندگانی امام نهم امام جواد(ع) تنها فرزند امام رضا(ع) که درمکتب رضوی تربیت شد و رشد یافت و به فرمان خدا و پیامبرخدا و از جانب امام رضا(ع) برای امامت پس ازخویش نصب گردید، نیز برای ایرانیان، از اهمیت بالایی برخورداراست و سزاوار درنگ و اندیشیدن فراوان می باشد.
مفهوم کنیه و لقب
کنیه اسمی است غیر از نام اصلی شخص که دراول آن، لفظ اب(پدر) یا ام (مادر) یا ابن (پسر) یا بنت (دختر) باشد و برای تعظیم و تکریم است. لقب نیز نامی غیر نام نخستین و اصلی است که شخصی به آن مشهور گردد و بر ذم یا مدح دلالت کند. البته لقب های امامان همواره بیانگر صفات زیبا و پسندیده الهی و یادآورفضیلتها و امتیازهای آنان است.
نام امام نهم
نام آن حضرت محمد بود. امام رضا(ع) همان گونه که در صحیفه فاطمیه، کتاب الهام شده ازجانب خدای متعال به زهرای مرضیه(س)، ثبت گردیده و در اختیار امام قرارداشت، نخستین و آخرین فرزند خویش را محمد نامیدند. جابربن عبدا… انصاری درمحضرامام باقر(ع) و یاران ایشان، گزارش روشنی از مشاهده اسامی امامان(ع) در صحیفه فاطمیه حضرت زهرا(س) ارائه نموده است که در آن نام محمدبن علی برای امام نهم شیعیان ثبت شده است.
* کنیه های امام
برای امام جواد(ع) چهارکنیه وجود داشته است. آن حضرت باعنایت به اینکه تنهافرزندامام رضا(ع) بوده اند، کنیه «ابن الرضا» و با توجه به نام تنها فرزند پسرشان امام علی نقی(ع) کنیه «ابوعلی» و در پرتو بندگی خدا کنیه «ابوعبدا…» داشته اند اما کنیه مشهور آن حضرت «ابوجعفر» بوده است. ابوجعفر درصحیفه فاطمیه الهی که در اختیار امامان بوده و اکنون نزد امام مهدی(عج) می باشد، ثبت است. این کنیه به قدری مشهورشده و به کار رفته که جایگزین نام اصلی آن حضرت گردیده است. امام جواد(ع) در پیوند و ارتباط با کنیه جد خویش باقرالعلوم(ع) «ابوجعفر» نامیده شدند و چون پس ازامام پنجم به این کنیه آراسته شدند، به ابو جعفر ثانی معروف گردیده اند.
* القاب امام
لقبهایی که برای امام نهم، تنها فرزند امام رضا(ع) در تاریخ زندگانی آن حضرت به کار رفته است گویای فضایل و اوصاف الهی این امام است و امتیازهای این اسوه عالی را نشان می دهد.
تقی، جواد، منتجب، مرتضی، مختار، متوکل، متقی، زکی، قانع، نجیب و عالم، یازده لقب برای امام نهم است که ابعاد شخصیت بزرگ الهی آن حضرت را آشکار می نماید.
«جواد» و «تقی» مهم ترین و مشهورترین القاب امام نهم است. البته، در میان ایرانیان بیشتر لقب «جواد» رایج است و آن حضرت باعنوان «جوادالائمه» شناخته می شوند. جود و بخشش و سخاوتمندی فوق العاده امام، عامل اشتهارآن حضرت، به جواد بوده است.
شیخ مفید در بیان لقبهای امام نوشته است: امام موصوف به منتجب و مرتضی بود. این دو لقب، و همچنین لقب مختار، وجود شرط اساسی امامت در امام نهم را گزارش می کند. به اعتقاد شیعه، شرط اساسی امامت، «نصب الهی» است. این سه لقب همین برگزیدگی و نصب و تعیین این امام از جانب خدای متعال را نشان می دهد. لقب «نجیب» نیز علاوه بربیان همین انتخاب الهی و برگزیدگی، خوش رفتاری وخوش کرداری و برتری اخلاقی امام را آشکارمی نماید.
لقب «زکی» هم گذشته از برگزیدگی امام، پاکی و پاکیزگی و طهارت باطنی و دریک کلمه «عصمت» را بیان می کند. قناعت صفت ارزشمند و فضیلت بزرگ رفتاری امام نهم است که درلقب «قانع» برای آن حضرت نهفته است. «عالم» لقب ویژه و ممتازی است که تحقق شرط دیگر امامت را که «اعلمیت» است، در امام نهم نشان می دهد.
گر چه امام جواد(ع) فرزندامام رضا(ع) درسن پایین به امامت رسید، ولی همانند سایر امامان(ع) از امتیاز اعلمیت برخوردار بود و باداشتن علم لدنی درجایگاه بی نظیرعلمی درعصرخویش قرار داشت.
منابع:
– شیخ مفید / الارشاد / ترجمه هاشم رسولی محلاتی.
– علی اکبردهخدا / لغت نامه / ج12.
– حسن عمید / فرهنگ فارسی عمید.
– علامه مجلسی / بحارالانوار.
– شیخ صدوق / عیون اخبارالرضا / ترجمه غفاری ومستفید.
– ابن شهرآشوب / مناقب آل ابی طالب / ج4.
نویسنده : محمّدرضا جواهرى
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com