شماری از اسناد در آرشیو ملی افغانستان که یکی از آرشیوهای قدیمی در منطقه است، با خطر نابودی روبرو هستند.
به گزارش خبرگزاری شیعیان افغانستان(شفقنا افغانستان) به نقل از بی بی سی ، در آرشیو ملی افغانستان نزدیک به دوصد هزار سند تاریخی و نسخه خطی آثار ادبی و دینی نگهداری میشود.
قدیمیترین نسخههای خطی که در آرشیو ملی وجود دارند؛ بخشهایی از قرآن از دوره خلافت حضرت عثمان به خط حضرت علی، دیوان حافظ، کلیات بیدل، کتاب بی نقطه بیدل، دیوان رحمان بابا، مثنویات امیرعلی شیرنوایی و در بخش اسناد تاریخی؛ صدها فرمان و تصاویر پادشاهان چند قرن اخیر در افغانستان و مجموعه روزنامهها است.
اسناد این آرشیو در دورههای حکومت مجاهدین و طالبان دست نخورده باقی مانده و در شرایط کنونی از آن به عنوان گنجینهای فراموش شده نام برده میشود.
داخل ساختمان آرشیو ملی دو سالون بزرگ وجود دارد؛ در یکی اسناد تاریخی و در دیگری نسخههای خطی نگهداری میشود.
گنجینهای غنی و تاریخی
در آرشیو ملی افغانستان، حدود ۱۸۰ هزار سند تاریخی مشمول فرمانها، قبالهها، روزنامهها، ۹ هزار نسخه خطی و دستنویس قرآن، رسالهها، دیوانها، کتب ادبی، تاریخی و فلسفی نگهداری میشود.
حدود ۷۵ درصد نسخههای خطی آثاری که در آرشیو ملی وجود دارند، مصور و نقاشی شده است.
آثار خطاطان بزرگی چون سلطان محمد خندان، قاسم شاه، میر محمدعلی، میر عمادالدین حسینی و خطاطان دوره سلطنت امیر عبدالرحمان خان و امیر حبیب الله خان مانند عبدالرحمان، شیخ محمدرضا خراسانی، میرزا محمد یعقوب خان کابلی، عطا محمدخان (پسرش) و میرزا فتح محمد خان نیز در آرشیو ملی افغانستان دیده میشود.
قدیمیترین اثری که در آرشیو ملی وجود دارد، بخشهایی از قرآن است که مربوط به دوره خلافت حضرت عثمان میشود و گفته میشود که به خط حضرت علی و امام حسین و امام حسن نوشته شده است.
این آثار به خط کوفی قرن سوم و چهارم به روی پوست آهو نوشته شده است.
کتابها و اسناد مواجه با خطر در آرشیو ملی افغانستان
هوای داخل ذخایر آرشیو توسط دو ماشین که حدود چهل سال پیش از سوی آلمانها کمک شده بوده، تصفیه میشود که اکنون از کار افتادهاند و بودجهای برای تعمیر آنها وجود ندارد.
از کار افتادن این ماشین ها باعث شده تا صدها نسخه خطی از بین برود و هزاران نسخه دیگر با خطر نابود شدن روبرو شوند.
شرح مثنوی معنوی اثر دستنویس مولانا جلال الدین محمد بلخی در ردیف دست اول کتابهای مواجه با خطر نابودی ثبت شده که اگر ترمیم نشود، از بین خواهد رفت. دیوان رحمان بابا از شاعران مشهور افغانستان اثر دستنویس دیگری است که وضعیت بهتری از شرح مثنوی معنوی ندارد. نسخههایی از قرآن با قدامت ۲۵۰ سال نیز با این خطر روبرو هستند.
کتابهایی که با خطر نابودی رو برواند به سه دسته تقسیم شده؛ کتابهای دست اول (بدترین وضعیت را دارند)، کتابهای دست دوم و کتابهای دست سوم. امکانات آرشیو ملی اندک امکاناتی برای ترمیم کتابهای مواجه با خطری دست دوم و سوم در اختیار دارد اما کتابهای دست اول در افغانستان قابل ترمیم نیستند و باید به بیرون از کشور فرستاده شوند.