شفقنا افغانستان(خبرگزاری شیعیان افغانستان)- دیوید ای. سنجر در نیویورک تایمز نوشت: تنها به فاصله دو هفته پس از درگیری واشنگتن و مردم آمریکا با موضوع حمله نظامی به سوریه که هشداری جدی علیه برنامه هسته ای ایران نیز تلقی می شد، اوباما ناگهان خود را با دو ابتکار عمل دیپلماتیک غیر منتظره مواجه می بیند. واشنگتن اینک به این دو گزینه دیپلماتیک، هم به عنوان فرصت و هم به عنوان خطر و تهدید می نگرد.
پس از یک دهه جنگ فرسایشی در منطقه، ناگهان نشانه های حیاتی از دیپلماسی ساطع شده است. به دنبال سال ها تنش فزاینده با ایران، اینک صحبت از یافتن راهکاری برای محفوظ دانستن توان ایران جهت تولید مقادیر محدود سوخت هسته ای به گوش می رسد. این گزینه می تواند از نگرانی های آمریکا و اسرائیل که می پندارند ایران در جهت رسیدن به بمب هسته ای حرکت می کند، بکاهد.
از سوی دیگر، سوریه نیز که چندان فضایی برای مانور دیپلماتیک نداشت، به یک باره با ضرب الاجلی برای تحویل زرادخانه شیمیایی خود روبرو شده است. سوریه خوب می داند که در صورت مخالفت با این گزینه، حمایت متحد اصلی اش یعنی روسیه را نیز از دست خواهد داد.
مقامات کاخ سفید تصدیق می کنند که با شرایط پیچیده ای روبرو شده اند: ترکیبی از گشایش فضا در مناقشه سوریه، احتمال یافتن راهکاری برای کاهش تنش ها با ایران پس از سال ها اعمال تحریم و فشار و حرکت های غیرقابل پیش بینی شطرنج از سوی سه بازیگری که اوباما البته اعتماد چندانی به آنها نداشته است: بشار اسد رییس جمهور سوریه، ولادیمیر پوتین رییس جمهور روسیه و حکومت ایران.
بنجامین جی. رودز، از مشاوران امنیت ملی کاخ سفید، می گوید: “آنچه مجموع این موضوعات را به طرز واحدی توضیح می دهد، این است که شما نمی توانید بدون اعمال فشارهای مشخص در خاورمیانه به پیشرفت دیپلماسی دست یابید. در سوریه، تهدید جدی حمله نظامی باعث گشایش دیپلماتیک شد و در ایران، تحریم های پنج سال گذشته.”
البته چه در شورای امنیت ملی، چه در آژانس های اطلاعاتی، چه در پنتاگون و چه در کنگره، بسیاری هستند که به این تحولات جدید خوش بین نیستند. به عقیده این طیف، اوباما با این ریسک روبروست که به یک دور طولانی از مذاکرات بیفایده وارد شود و نتیجه چندان متفاوتی با وضعیت فعلی به دست نیاورد. به زعم آنها، تردید اوباما در کشیدن ماشه ای که به سمت رژیم اسد نشانه رفته بود، و نیز مباحثات و منازعه هایی که در سطح جامعه و کنگره در این خصوص به راه افتاد، به رهبران ایران و سوریه این پیام را فرستاده است که اگر دیپلماسی هم شکست بخورد، احتمال اقدام نظامی از سوی رییس جمهور آمریکا بسیار ناچیز خواهد بود.
دنیس بی. راس، که در سه سال نخست ریاست جمهوری اوباما به عنوان مشاور ارشد او در حوزه ایران فعالیت می کرد و نیز شخصی که پس از حملات شیمیایی روز 21 آگوست خواستار حمله به سوریه شد، می گوید: “این دو موقعیت، بسیار در هم تنیده شده است. اگر سوری ها وادار به تحویل سلاح های خود شوند، آنگاه محاسبات ایران نیز تفاوت خواهد کرد و امکان رسیدن به نوعی تفاهم با تهران به وجود می آید.”
در عین حال، آنچه در انتظار روشن شدن تکلیف موقعیت های فعلی، بین زمین و هوا معلق مانده است، مذاکراتی است که قرار است با میانجی گری جان کری وزیر خارجه آمریکا بین فلسطین و اسرائیل انجام شود. مذاکرات صلح اسرائیل و فلسطین در واقع به یک میدان مین می ماند که اوباما و وزیر خارجه سابقش هیلاری کلینتون در اغلب موارد از ورود به آن اجتناب ورزیده اند.
نکته دیگر آن که تمام این احتمالات، ممکن است به سرعت تبخیر شوند و از بین بروند. کافی است از دیپلمات های وزارت خارجه بپرسید. آنها در سال های آخر دولت بوش گمان می کردند کره شمالی را از اندیشه توسعه و گسترش زرادخانه هسته ای دور کرده اند. در دوران بیل کلینتون نیز گمان می رفت چیزی به نهایی شدن توافق صلح خاورمیانه باقی نمانده است.
اوباما می داند که پیش از بررسی واقعی یا غیر واقعی بودن فرصت پیش آمده با ایران، باید به توافق حاصل شده با رژیم بشار اسد رسیدگی کند و تلاش کند این فرصت به ثمر بنشیند. سوری ها اکنون با یک سری از ضرب الاجل های حساس روبرو هستند. نخستین مهلت آنها همین هفته به پایان می رسد: آنها باید مقدار دقیق ذخایر شیمیایی خود را اعلام کنند.
وزارت خارجه آمریکا اشاره کرده است این ضرب الاجل سوریه که روز یکشنبه به پایان می رسد، چندان دشوار نبوده است. در حالی که انتظار می رود بشار اسد میزان ذخایر شیمیایی خود را مطابق با برآوردهای آمریکا و روسیه اعلام کند، سوال دشوارتر برای رهبر سوریه این است که آیا به بازرسان سازمان ملل می تواند اجازه دهد به هر پادگان، انبار و تاسیساتی که می خواهند، وارد شوند؟ قرار است بازرسان سازمان ملل در ماه نوامبر به سوریه بازگردند. خلع سلاح های شیمیایی رژیم اسد نیز قرار است تا اواسط سال آینده به پایان برسد.
اما محقق شدن این اهداف در مهلت اعلام شده، دشوار خواهد بود. از روز 21 آگوست که حمله شیمیایی انجام شد، زمان زیادی سپری شده است و اوباما دیگر نمی تواند از تهدید “حمله نظامی” برای مجازات استفاده از تسلیحات شیمیایی استفاده کند. تنها کاری که اوباما می تواند انجام دهد، این است که از قطعنامه سازمان ملل برای اقدام نظامی علیه سوریه حمایت کند. اما هنوز خبری از چنین قطعنامه ای نیست و در ضمن، بعید به نظر می رسد قطعنامه سازمان ملل استفاده از نیروی نظامی علیه رژیم اسد را مجاز بداند.
اما مهارت های ایران برای بازی بالاتر از سوریه است. در هفته جاری، اوباما و حسن روحانی رئیس جمهور جدید ایران در مجمع عمومی سازمان ملل حضور خواهند یافت و احتمال می رود با هم ملاقات نیز داشته باشند. اما این،بخش ساده ماجراست. ایرانی ها بسیار مایلند از فشار تحریم هایی که درآمد نفتی شان را از نصف هم کمتر کرده، ارزش واحد پولی شان را کاهش داده و روابط بانکی آنها با دنیا را غیر ممکن ساخته است، رها شوند.
اگر شایعاتی که به گوش می رسد صحت داشته باشد، ایرانی ها ممکن است پیشنهاد دهند که سایت فردو را می بندند. این همان سایت هسته ای ایران است که وجودش در سال 2009 آشکار شد. مزیت عمده این سایت برای ایران این است که در برابر بمباران اسرائیل نفوذ ناپذیر است. اما این سایت بسیار کوچک است و نمی تواند برای آقای روحانی یک برگ برنده در مذاکرات به حساب بیاید.
مقامات آمریکایی می گویند نیاز ایران به توان غنی سازی اورانیوم به عنوان حقوق هسته ای ملت ایران را درک می کنند. اما سوال اینجاست که میزان این غنی سازی چقدر خواهد بود؟
پس از هفته ها سردرگمی و ابهام در راهی که اوباما پیش گرفته بود، اکنون او می داند که با فرصتی برای انجام یک کار بزرگ روبروست. دیوید اکسلرود، استراتژیست سیاسی اوباما می گوید: “اگر او بتواند کار را در راند آخر بازی به درستی به انجام برساند، دیگر هیچ کس به یاد نخواهد آورد که راندهای قبلی چگونه گذشت.” اما مساله اینجاست که رئیس جمهور آمریکا حتی نزدیک به راند آخر هم نشده است. بازی تازه دارد جالب می شود.
منبع: نیویورک تایمز
ترجمه: فرهاد فرجاد – شفقنا
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com