شفقنا افغانستان-حجت الاسلام والمسلمین دکتر محمدجواد نوروزی، سالهاست در مجامع علمی دانشگاهی مباحث گوناگونی از جمله جامعه شناسی سیاسی و اندیشه سیاسی اسلام را تدریس می کند.
از او درباره هدف و نتیجه اقدامات اسلام گرایان افراطی و سلفی ها در کشورهای بسیاری از جمله حمله های انتحاری به مساجد شیعیان در عربستان پرسیدیم.
دکتر نوروزی در گفتوگو با شفقنا، یکی از مهم ترین اهداف سلفی ها را مخدوش جلوه دادن چهره اسلام ناب می داند و معتقد است که اسلام گراهای افراطی در صورتی شکست می خورند که جریان اسلام ناب و اسلام احیاگر در ارایه تقابل و نقد اسلام بدلی و تکفیری تمام تلاش خود را کنند نه اینکه براساس نگاه آرمانی معتقد باشند که کامیابی نهایی از آن جریان حق است.
متن گفتوگوی شفقنا با دکتر نوروزی را می خوانید:
* چندین سال است که حملات تروریستی بسیاری را چه در خاورمیانه و چه در اروپا شاهد هستیم، از جمله می توان به حوادث تروریستی که در انگلیس، فرانسه، استرالیا، تگزاس آمریکا، عربستان و افغانستان صورت گرفت را عنوان کرد که هرکدام از این حملات را گروه هایی برعهده گرفتند که خود را اسلام گرا می دانند. واقعیت چیست، چرا اسلام گراها یا به نام اسلام گرایی چنین اقداماتی انجام می دهند؟
نوروزی: بدون تردید یکی از اهداف بسیار مهم جریان های تکفیری که موسوم به اسلام گرا هستند، مخدوش جلوه دادن چهره اسلام ناب است که از سوی حضرت امام خمینی(ره) و با پیروزی انقلاب اسلامی ارایه شد. به عبارت دیگر دشمن پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ابتدا تلاش کرد از طریق جنگ سرد و سپس از طریق برخورد و جنگ نرم، تقابل خود را با انقلاب اسلامی آشکار و آشکارتر کند و در این راستا در حوزه جنگ نرم تلاش کرد دلایلی را برای اسلام ناب ارایه کند که در ادبیات حضرت امام(ره) تحت عنوان “اسلام آمریکایی” از آن یاد می شد و اخیرا می توانیم در قالب فرمایشات مقام معظم رهبری تحت عنوان “جاهلیت مدرن” نام ببریم که منشا و خاستگاه اصلی آن عربستان است و این جریان ها با نام های متعدد، همه در این نکته اشتراک نظر دارند که از یک نوع سلفی گری تبعیت می کنند و نوک حمله آنها اسلام ناب است.
* برخی مدعیان اسلام گرایی پس از وقوع حملات تروریستی دلایلی برای این حملات عنوان می کنند ازجمله در حمله ای که به کنفرانس و نمایشگاه کاریکاتورهای پیامبر اسلام (ص) داشتند، ماهیت چنین کنفرانسی که اهانت به پیامبر بزرگ اسلام است را دلیل خود قرار داده و خود را در قتل افراد محق می دانستند. هدف اصلی این گروه ها چیست، آیا واقعا تعصبات مذهبی سبب بروز چنین واکنش هایی از سوی این افراد شده است؟
نوروزی: هدف اصلی آنها تقویت و حفظ اسلام هراسی غرب است. با توجه به اینکه بعد از حوادث 11 سپتامبر گرایش به اسلام در غرب بسیار شدید بود و از طرف دیگر نگاه لیبرالیستی در بسیاری از عرصه های تئوریک دچار بن بست هایی است و این بن بست ها می تواند بالقوه زمینه را برای گرایش به اسلام ناب مهیا کند، جریان های تکفیری تلاش می کنند که با ارایه چهره خشن از اسلام به اسلام هراسی دامن زنند و از دادن گرایش شهروندان جوامع دیگر به سوی اسلام جلوگیری نمایند.
* چرا این گروه ها برای رسیدن به اهدافی که در حقیقت برای شناخت و دفاع از اسلام نیست، از نام اسلام استفاده می کنند، مگر اسلام و به نوعی شاخه ای از آن که تشیع است چه تحولی در جهان ایجاد کرده که این چنین در پی تخریب و برهم زدن آن هستند؟
نوروزی: اسلام ناب یا اسلامی که احیاگر است و حضرت امام(ره) منادی آن بوده، تفکری است که اولا در آغاز انقلاب در بستر زمانی رخ داد که ما شاهد یک نظام دو قطبی بودیم، بلوک شرق این نظام دو قطبی در آغاز دهه 90 شکست خورد و غرب برای اینکه یک باز تعریفی از جنبه سلبی هویت خود کند، به جای هراس از کمونیسم، اسلام هراسی راه انداخت. قاعدتا با توجه به نقشی که اسلام در جریان دفاع مقدس و بعد در تحولاتی که امروز ما در خاورمیانه و منطقه آسیا شاهد آن هستیم، ایفا کرد، توانست در مقایسه با یک دهه گذشته یا بیشتر، در مقابل نظام سلطه، کامیابی هایی را در فلسطین اشغالی، لبنان و جاهای دیگر نصیب خود کند. بنابراین قاعدتا دشمن برای تقابل با کامیابی های اسلام و منطقه نیاز دارد که بدیل هایی را ارایه کند و اذعان مخاطبان را از اینکه بیایند به سمت اسلام احیاگر و اسلامی که توانسته در مناطقی از دنیا و جامعه پیرامون ما کامیابی ها و کارآمدی هایی را از خود ظهور و بروز دهد، مخدوش کند.
* حملات تروریستی از سوی کسانی که خود را اسلام گرا عنوان می کنند هر روز روبه افزایش است که نمونه های آن در جهان بسیار به چشم می خورد؛ علی رغم محکومیت ها و مبارزات و تلاش ها از سوی مخالفان این گروه ها، اما آنها همچنان اقدامات تروریستی خود را انجام می دهند و نمی توانیم منکر آن شویم. کسانی که خواهان انجام اقدامات تروریستی هستند، زمانی برای تحقق این امر از گزینه های بیرون از جهان اسلام استفاده می کنند و زمانی هم از بازیگرن اصلی منطقه مانند عربستان بهره می برند. چگونه می توان نقشه آنها را برملا کرد و به جهان ثابت کرد این افراد جدای از اسلام و مسلمانان هستند و اسلام واقعی غیر این است که این گروه ها ادعا دارند؟
نوروزی: راهبردهای مختلفی دارد. یک راهبرد ایجابی که طبیعتا نشان دادن نقاط امتیاز و شاخص های مهم اسلام ناب است؛ و به لحاظ جنبی نشان دادن نقاط ضعفی که طبیعتا در این رویکرد تحت عنوان اسلام سلفی وجود دارد. قاعدتا در حوزه اسلام تکفیری یا سلفی ما شاهد این نکته هستیم که به هر جهت سازمان های جاسوسی با مهندسی معکوس و اقدام نظام اسلامی ایران در مواجهه با غرب به ویژه در خلال جنگ تحمیلی، تلاش کرده ابعادی از اسلام سلفی گری را برجسته کند و مولفه هایی را اتخاذ کند که در حقیقت آن روحیه در خود قالب ادبیات جریان های تکفیری روحیه مثلا جهادی یا به تعبیر دیگر حملات انتحاری دارد که اگر بخواهیم از درون گفتمان خودمان آن را مورد ارزیابی قرار دهیم ما شاهد آن هستیم که ظهور و بروز پیدا کرده است بنابراین تبیین دقیق اسلام ناب و نقد و ارزیابی اسلام تکفیری با توجه به رسانه های مختلف و به لحاظ عملی و تئوریک می تواند گام هایی در جهت اسلام ناب و معرفی الگوهای جدیدی باشد که در زندگی اجتماعی ما همواره در طول تاریخ بوده است. از زمان بعثت پیامبر بزرگ اسلام همواره جریان نفاق وجود داشته و امروز هم وجود دارد؛ برای تبیین خطوط و مولفه های اصلی جریان اسلام ناب و همچنین در مقابل تحلیل نارسایی ها و نقد جریان های بدیلی که تلاش می کند خود را به عنوان جریان اصلی جا بزند، باید تلاش فرهنگی کرد.
* گروه هایی که این اسلام گراها را بر کشتار و خشونت تحریک می کنند از سویی سعی در کسب منفعت برای خود هستند و از سوی دیگر خواهان تخریب و مخدوش ساختن جلوه واقعی اسلام هستند و در واقع بازی پیچیده ای را در جهان آغاز کرده اند. با توجه به این مساله و همچنین با وجود استفاده راهبردهایی از سوی گروه های مخالف اسلام گراهای این چنینی، در این جریان به راه افتاده، گروه های اسلام گرا و همچنین تحریک کنندگان این اسلام گراهای افراطی، به برد و موفقیت خواهند رسید یا در نهایت شکست خواهند خورد؟
نوروزی: در این باره باید به دو نکته اشاره کرد. نکته اول اینکه بخش وسیعی از شکست افراط گراها بستگی دارد به تلاشی که جریان اسلام ناب و اسلام احیاگر از خود ارایه می کنند و تقابلی که در نقد با اسلام بدلی و تکفیری دارد. بُعد دیگری که در این زمینه قابل توجه است اینکه به هر حال این جریان های بدیل، فراز و فرودهای ممکنی داشته باشد، ما براساس نگاه آرمانی و نگاهی که در حوزه فلسفه تروریست و سنن های دینی داریم معتقدیم که کامیابی نهایی از آن جریان حق است؛ منتها این عقیده نباید موجب سستی یا عدم کارکرد مثبت ما در جهت تلاش و کوشش برای انجام وظیفه و همچنین تبیین اسلام ناب و مقابله با جریان های بدیلی که تلاش می کند صد راه حق باشد، شود.
انتهای پیام