شفقنا افغانستان-شهید استاد محمد حسین صادقی نیلی(1318-1369ش) از نامداران جهاد، مقاومت و سازندگی در هزاره جات بود. وی پس از فراگیری تحصیلات مقدماتی در نیلی، سنگتخت و پشتروق ولایت دایکندی در سال 1348ش به هدف کسب تحصیلات عالیه علوم دینی راهی نجف اشرف شد. پس از سه سال تحصیل در آن حوزه کهن شیعی، به سال 1351 به زادگاهش نیلی بازگشت و به تدریس و تبلیغ مشغول گشت. در سال 1358ش جهاد و مقاومت علیه حکومت کمونیستی را در ابعاد وسیع و جدی آن آغاز کرد. شهید صادقی همزمان با جهاد و مقاومت، به سازندگی نیز توجه خاصی داشت. تلاش های وحدت طلبانه ی آن شهید عزیز در همسویی با استاد شهید عبدالعلی مزاری و دیگر شخصیت های سیاسی و جهادی هزاره و شیعه که به تأسیس حزب وحدت اسلامی افغانستان منتهی شد، بسیار برجسته است.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان؛ سرانجام، در شامگاه 24 عقرب 1369ش استاد صادقی و فرزند خردسالش در شهر نیلی، هدف حمله ی تروریستی قرار گرفتند و به دیدار معبود شتافتند. جزئیات این حمله تروریستی، در کتاب «ابوذر انقلاب» به طور کامل ثبت و منعکس شده است.
اینک زندگی نامه ی آن شهید والا مقام که از سوی خانواده اش در اختیار خبرگزاری شفقنا افغانستان قرار گرفته است، به مناسبت سی و یکمین سالگرد شهادتش، بدون دخل و تصرف پیشکش می شود.
بسم الله الرحمن الرحیم
زندگینامه مختصر روحانی ، عالم دینی ، استاد حوزه علمیه ، مجاهد نام آشنا ، ازرهبران جهادی وآغاز گر جهاد درمناطق مرکزی شهید محمدحسین صادقی نیلی .
شهید نیلی درسال 1318 در مرکز ولایت دایکندی در قریه زیبای نیلی چشم به دنیا گشود. در سن نوجوانی والد شان برحمت الهی رفت ازآنجاییکه شهید تنها فرزند ذکور خانواده بود بارِ مسئولیتِ زندگی به دوشش افتاد. همزمان در کنار تلاش برای امرار معاش خانواده، مسیر تحصیل و کسب دانش را درپیش گرفت پس از آموختن سواد خوانون ونوشتن ، شروع به تحصیل در علوم اسلامی و دینی کرد. به همین منظور، در مناطق پشتروق و سنگتخت ولایت دایکندی نزد اساتید وقت تلمذ نمود وخود در سال های 1345 در نیلی شروع به تدریس علوم اسلامی کرد.
ایشان در سال 1348حهت کسب بالاتر مدارج علمی عازم نجف اشرف کشور عراق شد به مدت سه سال نزد اساتید و آیات عظام شاگردی کرد و دوره سطح را به اتمام رسانده ؛ پس از سفر مکه مکرمه در سال 1351 بنا بدعوت مردم زادگاهش به وطن مراجعه نمود و دروس حوزوی (تا دوره سطح) را برپا نمود.
ونیز درکنارتدریس علوم اسلامی کارهای اجتماعی ، مردمی ومبارزه بافساد ومظالم حاکمان وقت را باجدیت آغازنمود .
شهید بزرگوار در ابتدای سال 1358 جهاد را در ابعاد و زوایای مختلف آغاز نمود که ذیلا در سه مرحله به صورت مختصر تقدیم می گردد:
1. جهاد سیاسی – نظامی
2. جهاد اقتصادی – سازندگی
3. جهاد علمی -.
۱. جهاد سیاسی – نظامی:
مناطق ذیل را آزاد نمود .
که عبارتند از:
الف) ۱۸ حمل ۱۳۵۸ آزادی خدیر مرکز ولسوالی دایکندی.
ب) ۷ ثور همان سال آزادی مرکز ولسوالی لعل ولایت غور.
ج) ۱۱ ثور ۵۸ آزادی مرکز ولسوالی پنجاب ولایت بامیان.
د) آزادی مرکز یکاولنگ بار اول نیمه ثور ۵۸ و بار دوم تابستان ۵۸.
ه) در تاریخ ۱۱ جوزا برای آزادی بامیان، عملیات بزرگی صورت گرفت که در نتیجه آن ۷۲ تن از یاران شهید صادقی جام شهادت نوشیدند؛ روحشان شاد.
و) از تابستان ۱۳۵۸ شهید صادقی تاسال 1360 به منظور آزادی مرکز ولایت غور (فیروزکوه) بارها با دشمنان پیکار کردند.
ز) اواخر تابستان ۱۳۵۸ شهید گرانقدر جهت آزادی مرکز ولایت ارزگان (ترینکوت) همراه با صدها مجاهد جان برکف جنگیدند.
ت) تابستان ۱۳۵۸ دفع تهاجم سنگین قوای حکومت مستقر در مناطق مرکزی پنجاب.
و اما مناطقی که بافرمان شهید توسط یاران باوفایش آزاد شدندعبارتند :
الف) آزادی مرکز ولسوالی کجران توسط شهید احسانی تمران، علماء و مجاهدین آن منطقه.
ب) آزادی ولسوالی شهرستان23 حمل 1358 توسط علماء و مجاهدین.
به این ترتیب، پس از آغاز جهاد نظامی شهید صادقی نیلی و یارانش از دایکندی، مناطق مرکزی افغانستان در مدت کوتاهی آزاد و از سیطره حکومت خلقی خارج شد.
شهید و یارانش در طول جهاد، از مناطق آزاده شده در برابر هجوم نیروهای حکومتی و وهابیت جانانه دفاع کردند و بارها حملات دشمن از جمله وهابیت در ارزگان خاص، شهرستان، مرکز نیلی، گیزاب، کجران و ناوه میش را ناکام گذاشته و تلفات و خسارت سنگینی از مهاجمین گرفتند.
۲. جهاد اقتصادی – سازندگی:
اوایل بهار سال 1359 جهاد سازندگی شهید و یارانش آغاز گردید. ایشان برای انسجام و مدیرت فعالیت های اقتصادی و سازندگی، نهادی به نام ((جهاد سازندگی)) تشکیل داد و غالبا شخصا مسئولیت آن را به عهده داشت، که فعالیت شان شامل موارد زیر می شد:
الف) احداث جوی و انهار؛ در راستای خودکفایی مردم و همچنین برای احیای زمین های بائیری که از ابتدای خلقت تا آن زمان کاملا بکر و لم یزرع مانده بود، حدودا نزدیک به ۲۰۰ جوی و نهر در ولسوالی های ولایت دایکندی توسط ایشان و مردم سختکوش منطقه احداث گردید.
لازم به ذکر است که .
ب) احیا وحفر چشمه و کاریز؛ در همین جغرافیا هزاران چشمه و کاریز توسط ایشان و نیروهای مردمی حفر گردید. وی به طور معمول شخصا مناطق مساعد را شناسایی و سپس مردم را وادار به کندن کاریز می کرد.
ج) غرس نهال؛ در تمام ولایت دایکندی شخص شهید و نیروهای وفادارش، میلیونها درخت مثمر و غیرمثمر از جمله بادام و سیب غرس کردند که امروزه ولایت دایکندی را به قطب اصلی صادرات سیب و بادام افغانستان تبدیل کرده است.
د) احداث بازار و مراکز تجاری؛ در ولایت دایکندی در دوران جهاد ۶۴ مرکز خرید امتعه مورد نیاز مردم، ازقبیل هتل، نانوایی، قصابی و … احداث شده است.
ه) احداث سرک و راه های پیاده رو؛ دایکندی یک ولایت صعب العبور است و شهید صادقی و یارانش به منظور تسهیل راه های ارتباطی مردم با شهرها، ولایات و روستاهای اطراف، صدها کیلومتر سرک و پیاده رو را احداث، ترمیم و توسعه دادند. مهم ترین آنها عبارتند از:
— احداث سرک به طول ۵۰ کیلومتر از قریه بادامک شیش مرکز ولایت تا قریه تمران ولسوالی کیتی، که برای نخستین بار ولسوالی کجران را به ولسوالیهای دایکندی و شهرستان و شاهراه کابل متصل کرد.
— احداث سرک به طول حدودا ۴۰ کیلومتر از قریه کیساب ولسوالی کیتی، که با عبور از کوتل صعب العبور کونتی لادو به قریه بیری ولسوالی پاتو وصل گردید و برای اولین بار بود که بیری را از طریق راه موتر رو به مناطق شیعه نشین وصل کرد.
— احدات سرک از قریه ی چپرسک ولسوالی شهرستان حدودا به طول 60 کیلومتر که از میان صخرهای گیروی شهرستان تا نهال چهار صدخانه ولسوالی میرامور ادامه یافت و برای اولین بار زمینه اتصال چهارصدخانه و گیروی شهرستان را به شاهراه دایکندی – کابل فراهم ساخت.
— احداث سرک حدودا به طول 40 کیلومتر از پالیچ ولسوالی شهرستان که با عبور از کوتل مرتفع خواجه نیک پای، ولایت دایکندی را به ولسوالی های عزنی متصل ساخت.
شایان توجه است که سرک های مزبور زمینه رشد اقتصادی، سهولت در رفت و آمد و دسترسی به مناطق دور افتاده را برای مردم شریف ولایت دایکندی فراهم ساخت.
و) احداث پل های بزرگ و کوچک؛ بر روی شاخه های سه گانه هلمند در ولایت دایکندی ده ها پل موتر رو و پیاده رو از مواد موجود چوب و کیبل احداث شد.
ت ) تهداب گزاری و اعمار مرکزی بنام ولایت دایکندی که این خود جرقه امید و زمینه ساز برای تأسیس ولایت دایکندی در نظام سیاسی جدید افغانستان شد.
ط ) مبارزه بازورگویان که سالها با کمک حاکمیت آنزمان مظالم فراوان بر مردم کرده روا داشته بودند .
3. جهاد علمی – فرهنگی:
جهاد علمی – فرهنگی شهید صادقی از اوان کوکی اش با آموختن علوم اسلامی شروع شد. از سال 1345 گعده درس شان در زادگاهشان نیلی برپا شد، و در ادامه برای رسیدن به مدارج بالاتر به نجف اشرف هجرت کردند. پس از مراجعت از نجف در سال 1351، مدرسه مهدیه سرنیلی را مرکز تدریس و تعلیم دروس حوزوی قرار داد و از این طریق صدها عالم دینی را پروراند؛ و در تمام عمر خود مشغول تبلیغ و ترویج معارف اسلامی بود.
اقدامات شهید و یاران باوفایش در عرصه علمی – فرهنگی در مناطق مختلف ولایت دایکندی را می توان در قالب احداث صدها باب مسجد، مدرسه، مکتب و حسینیه یادآوری نمود؛ مدارسی چون زردنی، اشکارآباد، نیلی، کیسو و سنگتخت ……
لازم به ذکر است که بزرگان ما، از اعمار مکاتب دولتی با تدریس علوم روز نیز غافل نماندند.
در مناطق مختلف ولایت دایکندی، ده ها باب مسجد، مدرسه و … اعمار شد، و دروازه آنها برای تعلیم جوانان از طبقه ذکور و اناث باز شد و همه ساله از باسوادان ذکور و اناث موجود، صدها نفر به عنوان معلم جهت تدریس، توظیف می شدند. برای اولین بار در تاریخ مناطق مرکزی ، زمینه برای تحصیل زنان و دختران به منظور کسب علم و دانایی، در مراکز تعلیمی – آموزشی فراهم شد. به این ترتیب، هزاران دختر و پسرِ ولایت دایکندی مشغول تعلیم و تربیت شدند. کار به جایی رسیده بود که در آن دوره و زمانه فردِ بیکار پیدا نمی شد؛ مردم یا مشغول خواندن و نوشتن بودند، یا مصروف کار و آبادانی و یا در حال فراگیری آموزش فنون نظامی.
امروزه به برکت زحمات شهید و یارانش، ولایت دایکندی به قطب دانایی و تعلیم و تربیت در افغانستان تبدیل شده است. هزاران روحانی و عالم دینی تا سطح اجتهاد و دکترا، هزاران تحصیل کرده علوم دانشگاهی تا سطح دکترا، ماستر، دیپلم و همچنین انبوه نویسندگان چیره دست و سخنرانان زبردست، از طبقه ی اناث و ذکور در زمینه های علوم دینی و روز، تنها نمونه ای است از زحمات شهید و یارانش برای ارتقاء جایگاه علم و دانش در این ولایت دور افتاده و فراموش شده.
مبارزه با عنعنات ناپسند چون فروش دختران تحت عنوانِ گرفتن گله، ازدواج اجباری، گرفتن بخش و بخش خوری در عروسی ها، مبارزه با مفاسد اجتماعی و لهو لعب، همه ی این دست آوردها از افتخارات ماندگار عموم مردم مؤمن، علما و مجاهدین خصوصا سردار سازندگی شهید صادقی نیلی(ره) و یاران پرتلاش و سخت کوش ایشان می باشد؛ یارانی چون شهیدان افکاری شهرستان، احسانی تمران، مهدوی سنگتخت، فصیحی چهار صدخانه، صالحی ارزگان و نیز مرحوم استاد امینی اشترلی، استاد صادقی پالیچ، سید اعتمادی بیری و صدها انسان پاک پاخته که مجال برای یادآوری شان نیست.
برای رسیدن به وحدت جامعه تشیع تلاشهای فراوان نمود که تشکیل جبهه آزادی بخش درسال 1358 درایران ازاحزاب جهادی وحزب وحدت اسلامی نمونه بارز آن است .
ونیز وحدت شیعه وسنی اراهداف بود که متاسفانه روزگار مجال آنرا نداد.
درتمام دوران جهاد فقط برای دوبار عازم خارج کشورشد
الف : آخر سال 1358 بعد ازتشکیل حکومت مجاهدین درمناطق مرکزی بنام شورای اتفاق اسلامی که شهید نیلی مسئولیت نیابت اول آنرا بعهده داشت برای رساندن پیام جهاد وشوری اتفاق اسلامی عازم کشورها ی جمهوری اسلامی ایران وپاکستان شد.
ب : سال 1368 برای رساندن پیام وحدت عازم کشورهای ایران وافغانستان شد.
سرانجام، شهید صادقی پس از سال ها تلاش و جهاد در راه اعتلای کلمه الله در شامگاه 24 عقرب 1369 در زادگاهش با فرزند خردسالش مورد حمله تروریستی قرار گرفت و جام شهادت نوشید و به لقاءلله پیوست .
روحش آرام و راهش با دوام .
