شفقناافغانستان- خبرگزاری قطری الجزیره در گزارشی که به بهانه شیوع واریانت جدیدی از ویروس کرونا تحت عنوان «اومیکرون» منتشر کرده، به خودداری شماری از کشورهای دارای علم و تکنولوژی واکسن از کمک و حمایت از کشورهای دیگر پرداخته- و مدعی شده که «احتکار واکسن توسط کشورهای ثروتمند منجر به ظهور انواع خطرناکتر کووید-۱۹ خواهد شد».
به گزارش سرویس ترجمه شفقناافغانستان، این گزارش که به قلم فاطیما حسن، وکیل حقوق بشر و مدیر سازمان عدالت بهداشتی مستقر در کیپتاون آفریقای جنوبی نوشته شده؛ با اشاره به «ترس و وحشت بریتانیا و دیگر کشورهای ثروتمند اروپایی از ظهور واریانت جدید کرونا» آغاز میشود. کشورهای ثروتمندی که بهرغم هراس و وحشتی که از شیوع گونههای جدیدتر ویروس دارند، اما «خود با احتکار بخشهای عظیمی از عرضه جهانی واکسن، نقش زیادی در ظهور انواع خطرناکتر و البته جدیدتر کووید-۱۹ داشتهاند و حالا هم با بستن مرزهای اروپا به روی مسافرانی که از جنوب آفریقا میآیند، قربانیان نابرابری جهانی واکسن را یک بار دیگر به مجازات میرسانند».
الجزیره البته در ادامه به تعریف و نامگذاری سازمان بهداشت جهانی از واریانت اومیکرون اشاره کرده- که «منحصر به جنوب آفریقا نیست و حتی مواردی از آن در آسیا و اروپا از جمله بریتانیا کشف شده است. با این حال نحوه برخورد کشورهای ثروتمند با همهگیری کرونا و عدم دسترسی کشورهای فقیر جنوبی باعث شده که دنیای جنوب برای شیوع موجهای جدید کرونا مقصر شناخته شود».
نویسنده در ادامه با نقد سیاستهای عرضه و توزیع واکسن، ادعای خود در مورد نقش دنیای ثروتمند در شیوع امواج جدید کرونا را مورد تاکید دوباره قرار میدهد: «… کشورهایی که دیگر چندان امیدی به همکاری آنها وجود ندارد. از جمله کشورهای غربی که واکسنها را احتکار کردهاند و ترجیح میدهند بهجای اهدای آنها به کشورهای کمتر پیشرفته آنها را از بین ببرند». «اتفاقی که در رد درخواست هند و آفریقای جنوبی برای تعلیق مالکیت معنوی فناوریهای کووید ۱۹ از جمله واکسنهای کرونا قابل مشاهده است که در تمام یک سال اخیر بریتانیا و اتحادیه اروپا بر آن پافشاری کردهاند. آن هم در شرایطی که تقریبا تمام دنیا میدانند که این امر برای افزایش تولید واکسن و پایان دادن به این بیماری همهگیر ضروری است. اما رهبرانی چون بوریس جانسون برای حمایت از انحصارات دارویی اهمیت به مراتب بیشتری قائل هستند».
در سطور بعدی، ضمن اشاره به این که «تنها هفت درصد از مردم آفریقا به طور کامل واکسینه شدهاند» و البته طبق دادههای موجود «تنها یک نفر از هر چهار کادر بهداشت آفریقا مورد محافظت قرار دارند»؛ این موضوع از این نظر که بستری برای انواع جدید بیماری ایجاد میکند، ناخوشایند و خطرناک عنوان شده است.
نویسنده گزارش الجزیره عقیده دارد که از نقش و اهمیت زمان نیز در شیوع همهگیری کرونا نباید گذشت. یا همانطور که پروفسور سارا گیلبرت از دانشگاه آکسفورد هشدار میدهد: «توقف انتقال در هر گوشه از جهان برای جلوگیری از تکامل و جهش خطرناک ویروس حیاتی است».
فاطیما حسن با اشاره و تاکید بر اینکه «دولتهای آفریقایی نیز مانند تمام نقاط جهان در همهگیری این بیماری مرتکب اشتباهاتی شدهاند»؛ «افزایش ویرانگر بیکاری»، «بحران گرسنگی»، «خشونتهای جدی سیاسی» و «تغییر چندباره وزیر بهداشت» را تاوان اشتباهات آفریقای جنوبی در مقابله با کرونا عنوان میکند. نویسنده البته بر این باور است که «آپارتاید پزشکی و بهداشتی موجود که اجازه تهیه و تامین مقادیر مناسب واکسن را به آفریقای جنوبی نداده» عملا این کشور را در امر مقابله و مبارزه با کرونا با یک «ماموریت غیرممکن» مواجه ساخته است.
اما اوضاع آفریقای جنوبی در یک سال اخیر در زمینه تهیه و تامین واکسن چگونه بوده است؟
مدیر سازمان عدالت بهداشتی آفریقای جنوبی با اشاره به اینکه «آسترازنکا یکی از اولین واکسنهایی بود که به آفریقا وارد شد اما کارآیی و ایمنی این واکسن به دلیل اطلاعات نادرستی که از سوی کارشناسان نزدیک به فایزر منتشر شد، زیر سوال رفت و در نهایت استفاده از آن در بسیاری از کشورهای آفریقایی و حتی در هند متوقف شد»؛ درباره تلاشهای کارشناسان این قاره برای تهیه و تامین واکسنهای مورد نیاز میگوید: «بعد از آسترازنکا، اتحادیه آفریقا از طریق شرکتی در آفریقای جنوبی با شرکت دارویی جانسون اند جانسون مذاکره کرد که این نیز نتوانسته نیازهای این قاره را بهطور کامل رفع کند. در واقع؛ گذشته از اینکه تاکنون ۲۲۰ تا ۴۰۰ میلیون واکسنی که این شرکت وعده داده، هنوز تحویل آفریقا نشده است، باید به این نکته بدتر هم اشاره کرد که در طول موج ویرانگر سوم کرونا در آفریقای جنوبی، شرکت جانسون اند جانسون میلیونها واکسنی را که در آفریقای جنوبی پر شده بودند، به کشورهای اروپا و آمریکای شمالی صادر کرد که از نظر واکسیناسیون بسیار بسیار جلوتر از آفریقا بودند».
نویسنده در ادامه با ذکر موضوع تاسیس اولین کارخانه تولید واکسن در آفریقا در شرکت بیوتکنولوژیکی آفریگن- که تصور نژادپرستانه ناتوانی آفریقا در تولید ایمن واکسن را از بین برد- به «خودداری شرکتهای مدرنا و فایزر از همکاری و اشتراک دانش و اطلاعات با این شرکت آفریقایی» اعتراض و انتقاد کرده است. رویکردی که به ادعای فاطیما حسن باعث «اجبار دانشمندان آفریقایی به مهندسی معکوس فرایند تولید واکسن شد- که ممکن است روند تولید و توزیع واکسن را افزایش دهد».
در سطور پایانی میخوانیم:
برای ساخت واکسن باید یاد بگیریم که به روشهای متفاوتی برای انجام کارها نیاز داریم. در یک سال اخیر بیش از ۱۰۰ کشور خواهان تعلیق اضطراری حقوق مالکیت معنوی در فناوریهای لازم برای پایان دادن به همهگیریها شدهاند و بر این باورند که این معافیت، تولید واکسن را برای آفریقای جنوبی و سایر کشورها آسانتر میکند. این مسیر اما بارها و بارها بدون دلیل موجه توسط بریتانیا و کشورهای اتحادیه اروپا مسدود شده است.
در نقطه مقابل، اما، آفریقای جنوبی یک شریک سازنده و مستمر در زمینه همهگیری بوده- و بارها با صدها داوطلب در زمینه آزمایش واکسن و داروهای درمان کووید ۱۹ به شرکتهای داروسازی و پزشکی کمک کرده است.
اگر نمیخواهیم کووید ۱۹ به تشدید نظم جهانی نژادپرستانه و استعماری خود ادامه دهد، باید این موضوع را بفهمیم که نیازمند تغییر هستیم. و با اینکه شاید باورکردنی به نظر نرسد، اما نفع این تغییر به بریتانیا و اروپا نیز خواهد رسید. شاید نتوان برای مقابله با نابرابری واکسن سیاستهای سفت و سختی را تحمیل کرد یا برای جلوگیری از پیامدهای نابرابری واکسن دیوارهایی به اندازه کافی بلند ساخت؛ اما قطعا میتوان تمام موانعی را که در مسیر تولید واکسن قرار دارند، کنار گذاشت- که مالکیت معنوی در این میان اولین است…
