شفقنا افغانستان، محمد اشرف غنی، رئیس جمهور پیشین افغانستان که با فرار او از کابل در ۱۵ آگست سال ۲۰۲۱، نظام جمهوری در افغانستان سقوط کرد و طالبان دوباره قدرت را در این کشور در دست گرفتند، برای اولینبار با یک رسانه دیجیتالی، به صورت ویدئویی گفتگو کرد و به پرسشهای خبرنگار این رسانه، جواب داد که واکنشهای گسترده شهروندان افغانستان را در پیداشت.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، اشرف غنی در این مصاحبه گفت که بر اساس قانون اساسی افغانستان، هنوز رئیس جمهور است و تا زمانی مردم به صورت قانونی قدرت را به فرد دیگری منتقل نکند، رئیس جمهور خواهد بود.
آقای غنی در این مصاحبه، توافقنامه دوحه بین آمریکا و طالبان را، زمینهساز سقوط نظام جمهوری در افغانستان دانست و گفت که زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه پیشین آمریکا در امور صلح افغانستان، قشر سیاسی این کشور را با وعدههایش پراکنده کرده بود.
او عبدالله عبدالله، رئیس پیشین شورای عالی مصالحه افغانستان را «مسئول عدم تحکیم نظام جمهوریت» در این کشور دانست و اتهام خیانت ملی را رد کرد و در مقابل، عبدالله را به دلیل برگزاری مراسم «تحلیف موازی» و دست داشتن در جنگهای داخلی، متهم به خیانت ملی کرد.
اشرف غنی در این مصاحبه یک و نیم ساعته، بارها از رهبران سیاسی افغانستان به عنوان «جنگ سالار» یاد کرد، حامد کرزی رئیس جمهور پیشین افغانستان را «بیدانش، بیتجربه و ناآرام» و زلمی خلیلزاد را «مفسد، بیکفایت و کسی که دو روی ندارد، بلکه ۹ روی دارد» خواند.
او در مورد دلیل فرارش از کابل گفت که اگر فرار نمیکرد، مثل داکتر نجیب الله، به دار آویخته میشد و طالبان را یک اقلیتی دانست که تنوع ملی افغانستان را در نظر نمیگیرند و وحدت ملی را از بین میبرند.
آقای غنی در این مصاحبه از اشتباهات و مسئولیت حقله نزدیک به خودش در ارگ ریاست جمهوری، به ویژه فضل محمود فضلی، رئیس عمومی اداره امور و حمدالله محب، مشاور امنیت ملی، در راستای سقوط نظام جمهوی یاد نکرد؛ در حالی انتقادات گسترده از مداخله این افراد در امور کاری سایر ادارات دولتی و انحصار قدرت در ارگ وجود داشت و اتهامات زیادی علیه این افراد مطرح است؛ از فساد مالی گرفته تا فساد اخلاقی و معامله در مورد سقوط پیهم ولایات.
از «خائن ملی» تا «غنی بابا»
واکنشهای شهروندان افغانستان به اولین مصاحبه ویدئویی اشرف غنی، گسترده و متفاوت است. اکثر شهروندان او را «خائن»، «وطن فروش»، «متعصب» و «قومگرا» میدانند و میگویند که او سرنوشت یک ملت را «معامله» کرد.
واکنش شهروندان افغانستان اغلب آمیخته با خشم و نفرت است و در زمان پخش زنده این مصاحبه شمار زیادی از مخاطبان او را «خائن ملی» خطاب میکردند و شماری نیز دشنام میدادند.
محمد واعظی از شهروندان افغانستان در حساب فیسبوک خود در واکنش به سخنان اشرف غنی با اشاره به افتخار او به تاریخ پنج هزار ساله افغانستان، نوشته است که: «پنج هزار سال افتخار به چه کار آید وقتی ظرفیت مسئولیت اشتباهات خود را نداریم.»
حاجی یوسف، یکی از کاربران فیسبوک نوشته است که: «اشرف غنی یک نظام را سقوط داد و کمر افغانستان را شکست. چند نسل تقاص کینهتوزیهای شخصی او را خواهد پرداخت. منافع شخصیاش را بر منافع جمعی ترجیح داد. این آدم یک روانی مطلق است.» او افزوده که عدهای در پی «تطهیر خاینانه» او هستند.
یکی از کاربران دیگر فیسبوک بنام غفار گل چکری در واکنش به این مصاحبه نوشته است که: «گریز از زیر بار مسئولیت و همه نابسامانیهای سیاسی را به گردن دیگران انداختن، انسان را سفید رو نه، بلکه سیاه رو تر میکند. فرار غیر مسئولانه، خود خیانت ملی محسوب میشود.»
برنا کریمی در واکنش به این مصاحبه نوشته است که: «هنوز به همان دیوانه میماند که دنبال سنگ میگردد تا سوی هر رهگذری پرتاب کند.»
او افزوده که: «در این مصاحبه خیلی کوشید تا ماجرای سقوط را قومی سازد و حتی کوچکترین اشارهای به اینکه اشتباهی از او سرزده باشد، معلوم نمیشود. خیلی حرف است در مورد این ادعاهایش که باید به آنها پرداخته شود.»
اما شمار دیگر از شهروندان افغانستان که عمدتا از پشتونهای ولایات شرقی افغانستان هستند، هنوز اشرف غنی را «غنیبابا» صدا میکنند و از سخنان او استقبال و حمایت میکنند.
کاربران شبکه های اجتماعی افغانستان می گویند که رسانه «ان بی ای» که با اشرف غنی مصاحبه کرد، توسط فضل محمود فضلی و حمدالله محب، از افراد نزدیک به اشرف غنی، ایجاد شده و مسئولیت آن را اسماعیل میاخیل، رئیس تلویزیون ملی افغانستان در زمان آقای غنی، به عهده دارد.
شهروندان افغانستان می گویند که این رسانه، در تلاش است که آقای غنی را از «تطهیر» کند و در صدد «سفید نمایی» اشتباهات او است.
کنایه رحمتالله نبیل و سکوت عبدالله و خلیلزاد
رحمتالله نبیل، رئیس پیشین امنیت ملی افغانستان در واکنش به اولین مصاحبه ویدیویی اشرف غنی که خود را رئیس جمهور افغانستان و خادم ملت دانست نوشته است که: «خادم ملت که خیر، خوب شد نگفت که تا بحال سرقومندان اعلی هستم.»
بر اساس قانون اساسی افغانستان، رئیس جمهوری، ارشدترین فرمانده تمام نیروهای نظامی کشور به شمار میرود و مسئولیت تشکیل، رهبری، تقویت، تنظیم و رهبری تمام ارتش و نیروهای نظامی، به عهده او است. اما آقای غنی در مصاحبه خود از این مسئولیتاش حرفی نزد و گفت که وزیر دفاع قبل از او در هواپیما نشسته بود و از کابل فرار کرد.
اشرف غنی در این مصاحبه اتهامات زیادی را به عبدالله عبدالله، رئیس پیشین شورای عالی مصالحه افغانستان و زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه پیشین آمریکا در امور صلح وارد کرد و مسئولیت سقوط نظام جمهوری در افغانستان را به دوش آنها انداخت.
اما عبدالله عبدالله و خلیلزاد هنوز به مصاحبه اشرف غنی و اتهامات او واکنش نشان ندادهاند. آقای عبدالله قبلا اشرف غنی را متهم به «خیانت ملی» کرده بود و خلیلزاد نیز او را مسئول سقوط نظام جمهوری، تخریب روند صلح و عدم تشکیل حکومت موقت دانسته بود.
