نشست امنیتی هرات در تبعید؛ «گسترش باب گفتگو در مورد نظام سیاسی آینده افغانستان» / گزارش شفقنا

شفقنا افغانستان – دهمین نشست امنیتی هرات با عنوان «نظام سیاسی همه شمول؛ الگوها و نقشه راه» در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، آغاز شده است.

به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، این اولین بار است که «نشست امنیتی هرات» در بیرون از افغانستان و در یک کشور دیگر برگزار می‌شود.

میزبانی این نشست را «انیستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان» به عهده دارد و ده سال می‌شود که همه ساله در مورد مسائل امنیتی افغانستان و منطقه، برگزار می‎شود.

این نشست یکی از مهمترین نشست‌ها با موضوع امنیت در افغانستان و منطقه است و چهره‌های شناخته شده و نماینده‌های کشورهای مختلف از سراسر جهان در آن اشتراک می‌کنند.

در نشست امسال که در تبعید برگزار شده است نیز بیش از 200 نفر از مقامات کشورهای مختلف و چهره‌های سیاسی و مطرح افغانستان از سراسر جهان شرکت کرده‌اند.

گفتگو در مورد نظام سیاسی آینده

پس از فروپاشی نظام جمهوریت و تسلط گروه طالبان بر افغانستان، یکی از مسائل مهم در مورد افغانستان، تشکیل «نظام سیاسی همه شمول» بوده است.

کشورهای مختلف و سازمان ملل به رسمیت شناختن طالبان را مشروط به تشکیل حکومت فراگیر و همه شمول کرده‌اند، اما تعریف واضح و روشن از مکانیزم تشکیل یک حکومت همه شمول، ارائه نکرده‌اند و در نبود چنین مکانیزمی است که طالبان ادعا می‌کنند که حکومت آنها به اندازه کافی همه شمول است و تنها چهره‌های سیاسی مطرح حکومت قبلی از دایره حکومت این گروه خارج است.

با توجه به این مسئله، نشست امنیتی هرات نیز امسال با موضوع «نظام سیاسی همه شمول؛ الگوها و نقشه راه» برگزار شده است.

انتظار می‌رود در این نشست در مورد چگونگی و نوعیت نظام همه شمول در افغانستان بحث و گفتگو صورت گیرد و چهره‌های علمی، نماینده‌های کشورها و سازمان‌ها، دیدگاه خود را در این مورد ابراز کنند.

بدون تردید برگزاری چنین کنفرانس‌های، باب گفتگو در مورد نظام سیاسی آینده افغانستان را بیشتر باز می‌کند و باعث خواهد شد که این مسئله بیشتر از قبل مورد توجه سازمان‌های تحقیقاتی و مطالعاتی و رسانه‌ها قرار گیرد و بحث و گفتگوی بیشتری در مورد آن مطرح شود.

در یک و سال و چند ماه گذشته، گفتگوی معنادار و دقیق در مورد نظام سیاسی آینده افغانستان صورت نگرفته است، اما این مسئله اندک اندک به یک بحث اصلی در مورد سرنوشت آینده افغانستان تبدیل می‌شود و این امر می‌تواند در مورد حل بن بست سیاسی به وجود آمده، راهگشا باشد.

عبور از نظام متمرکز

در تاریخ سیاسی معاصر افغانستان، هر نوع نظامی که ظهور کرده است، طرفدار تمرکز قدرت بوده است و غالبا تمام اختیارات و خیر و صلاح مملکت به دست یک فرد بوده است.

این مسئله در نظام جمهوری که بیست سال دوام کرد نیز به خوبی هویدا بود و نمونه بارز آن حکومت اشرف غنی بود که از سوی شهروندان به «جمهوری سه نفره» مشهور شده بود.

اما با فروپاشی نظام جمهوری و تسلط گروه طالبان بر افغانستان از طریق زور و فریب، اکنون گروه‌های سیاسی افغانستان خواستار عبور معنادار و واقعی از نظام متمرکز هستند.

به همین دلیل است که تاکنون گروه‌های مختلف سیاسی افغانستان بحث نظام فدرالی را پیش‌کش کرده‌اند و آن را یک گزینه خوب برای حل معضلات و چالش‌های دیرینه و تاریخی افغانستان می‌دانند.

باور اکثر کارشناسان سیاسی افغانستان بر این است که تمرکزگرایی، بزرگترین آفت سیاسی در افغانستان است و باعث می‌شود که بسیاری از ساکنان این کشور خود را در قدرت و سرنوشت سیاسی سهیم ندانند و این مسئله آهسته آهسته به نارضایتی اجتماعی بیانجامد و مشروعیت حکومت را با چالش مواجه کند.

اما شماری از گروه‌های سیاسی و قومی نیز هستند که هوادار تمرکزگرایی در نظام سیاسی افغانستان هستند و با هر نوع نظام غیرمتمرکز مخالفت می‌کنند.

واقعیت اما این است که تمرکزگرایی در افغانستان نه تنها معضلات پیچیده این کشور را حل نمی‌کند و کشور را به سمت ثبات و امنیت دائمی نمی‌برد، بلکه منجر به تداوم بی‌ثباتی و ناامنی خواهد شد و فرصت‌ها برای رسیدن به آینده با ثبات را، از بین خواهد برد.

در شرایط کنونی عبور از تمرکزگرایی و ایجاد یک نظام فراگیر با مکانیزم‌های روشن و تعریف شده در مورد حقوق شهروندی تمام اقوام و ساکنان افغانستان، می‌تواند تنها گزینه برای عبور از بن بست حکومت داری باشد.